Blog | Supply chain platforms: zegen of vloek?

Platforms lijken steeds groter en belangrijker te worden

28-03-2019  Het afgelopen decennium kenmerkt zich door de opkomst van een grote verscheidenheid aan internetplatforms die vraag en aanbod aan elkaar koppelen. Goed nieuws voor klanten die steeds meer gemak en keuzes krijgen en voor supply chains die inefficiënties in de keten kunnen reduceren. Maar platforms kunnen ook een logistieke race-to-the-bottom teweegbrengen. Hoe het een te behouden zonder het ander te riskeren?  

Businessmodellen

Met nieuwe technologische mogelijkheden ontstaan ook nieuwe businessmodellen. De misschien wel meest in het oog springende ontwikkeling daarin is het mobiele internet (de eerste iPhone werd in 2007 op de markt gebracht), met als gevolg dat tegenwoordig iedereen full-time on-line met elkaar verbonden is. Mede op basis hiervan zijn de sociale media en andere internetplatforms (denk aan Airbnb, Über, Spotify, Marktplaats, Thuisbezorgd, etc.) als paddenstoelen uit de grond zijn geschoten en hebben ze jaar-op-jaar een spectaculaire ontwikkeling en vooral groei doorgemaakt.

Webwinkels

Ook is er sprake van een aantal zeer sterk groeiende webwinkels, zoals Alibaba, Amazon, Zalando, Bol.com en Wehkamp. In toenemende mate willen ook deze zich als platform manifesteren. Dat wil zeggen, ze ambiëren om in essentie een plek te zijn waar verkopers hun spullen aanbieden en waar klanten producten aankopen, geholpen door een goede zoekfunctie en met toegesneden suggesties die worden gegenereerd met behulp van algoritmes gebaseerd op artificial intelligence en big data. De webwinkels laten verder de logistiek over aan derden. Hoewel dat op dit moment misschien nog meer een visie is dan werkelijkheid, lijkt dat voor een flink aantal webwinkels wel het pad naar de toekomst te zijn.

Klantwaarde

Dat internetplatforms en webwinkels zo hard groeien kan eenvoudig verklaard worden. Ten eerste leveren ze vaak superieure klantwaarde. In plaats van dat een consument zelf een halve dag besteedt in een drukke binnenstad met dure parkeerplekken en al dwalend van winkel naar winkel op zoek moet naar een leuk verjaardagscadeau, kan die nu vanuit de luie stoel op een moment dat hem of haar dat past langs een schier oneindige lijst van cadeauopties surfen. En dan wordt het bestelde pakketje nog gratis thuisbezorgd ook! Natuurlijk geldt dit niet voor alles en voor iedereen - om zich te onderscheiden zetten fysieke winkels vooral in op ‘beleving’ - maar voor veel klanten in veel situaties bieden platforms beslist een uitkomst.

Ketencoördinatie

Een tweede voordeel is dat platforms een efficiënte afstemming van vraag en aanbod kunnen bewerkstelligen. In zekere zin vormen platforms een nieuwe manier om supply chain management (zijnde de coördinatie van verschillende entiteiten in de voortbrengingsketen) te implementeren. Klassiek waren er twee manieren van ketencoördinatie, namelijk óf een dominante partij die de hele keten bestuurt óf  ketensamenwerking. Platforms vormen dan een derde alternatief; een ecosysteem waarbij aanbieders en klanten elkaar vinden zonder dat centrale regie daarop nodig is.

Transparantie

Vanuit supply chain perspectief geven met name de transparantie, het brede bereik en de real-time aspecten van platforms de nodige voordelen. Met behulp van een platform is het bijvoorbeeld gemakkelijker om op het laatste moment je restcapaciteit aan te bieden, om een vervoerder op een bepaald traject te vinden of om te zien wie complementaire diensten aanbiedt, zodat je horizontaal kunt samenwerken (zoals bijvoorbeeld bij Compose). Daarenboven kunnen sommige platforms ook werken met dynamische prijzen en met optimaliseringsmodules, waardoor iedereen betere (logistieke) prestaties kan leveren tegen lagere kosten.

Problematiek

Kortom, platforms leiden tot meer klantwaarde tegen lagere kosten voor iedereen; het lijkt bijna een zegen. Het is daarom ook bepaald geen wonder dat platforms zo populair zijn. Echter, het is niet alles goud wat er blinkt. De opkomst van platforms brengt ook zo zijn eigen problematiek met zich mee, onder andere in termen van privacy, van machtsmisbruik en van sociale kwesties. Wellicht hebben die meer te maken met de achterliggende organisaties dan met de platforms als zodanig. Maar dat maakt deze schaduwzijden van platforms niet minder relevant.

Informatieveiligheid

Een eerste issue met betrekking tot platforms ligt in het gebruik maken van de toegeleverde informatie. Sommige platforms leveren hun diensten gratis aan, maar verdienen geld aan de data die ze van alle platformgebruikers verzamelen, met alle ethische bezwaren van dien. Voor supply chain platforms geldt uiteraard dat hoe meer data je aanlevert, hoe beter je kunt optimaliseren. Maar daar ligt dan ook meteen het risico; wie gaat wat met jouw gegevens doen? En hoe veilig zijn die gegevens voor cyberaanvallen?

Powerplay

Een ander punt is dat platforms regelmatig powerplay inzetten en de keten onder druk zetten. Niet zelden hebben ze Angelsaksische roots waarbij, onder het adagium van the-winner-takes-all, het veroveren van marktaandeel de belangrijkste doelstelling is. Daarbij wordt logistiek vaak louter als kostenpost gezien; klanten krijgen ‘gratis thuisbezorging’ en ‘gratis retourneren’, maar de logistiek zelf is natuurlijk helemaal niet gratis. Het gevolg is dat er voortdurend druk is om de logistieke kosten te reduceren. Dat kan prima via nieuwe technologieën (zoals robotisering en drones) maar niet zelden ligt er ook heel veel (werk)druk op de medewerkers in distributiecentra en bij bezorgdiensten.

Kluseconomie

Gedreven door de grote platforms lijkt er een zogenaamde kluseconomie (gig economy) te ontstaan, waarbij veel zzp-achtigen kleine opdrachten uitvoeren op het moment dat dit zo uitkomt. Hoewel er ongetwijfeld mensen zijn voor wie dit ideaal is omdat het past bij hun levensritme, zijn er de nodige zorgen rond de sociaal-maatschappelijke gevolgen van verminderde bestaanszekerheid voor de lange termijn. Dit wordt nog eens versterkt doordat de trend van korte contracten tegen lage prijzen ook buiten de platformen wordt overgenomen. In die zin lijken platforms aan te zetten tot een logistieke race-to-the-bottom, die je ook als ‘vloek’ kunt  bestempelen.

Nuance

Nu de platforms steeds groter en belangrijker worden maakt het aanvankelijke enthousiasme en de bewondering over de nieuwe mogelijkheden plaats voor een meer genuanceerd perspectief, waarbij ook de nadelen onder ogen worden gezien. Onder het motto ‘beproef alles en behoud het goede’ kan worden geconcludeerd dat platforms zeker een bloeiende toekomst hebben vanwege hun onmiskenbare voordelen. Supply chain platforms kunnen wel degelijk een zegen zijn, maar we moeten tegelijkertijd oppassen dat ze geen vloek worden. Daarvoor moeten we beseffen dat het louter vertrouwen op puur commerciële aanbieders die zonder scrupules opereren op termijn wellicht onwenselijk is.

Jack van der VeenAuteur: Hoogleraar Jack van der Veen is als professor Supply Chain Management verbonden aan de leerstoel van evofenedex op de Nyenrode Business Universiteit.

 

Supply Chaingers-netwerk

Om een hoogwaardig, kwalitatief en toekomstgerichte supply chain te realiseren voor jouw onderneming, heb je actuele kennis nodig. Kennis in de vorm van praktijkervaringen van peers, workshopleiders of andere experts. Daarom hebben wij exclusief voor de ervaren en ambitieuze supply chain professional het Supply Chaingers-netwerk opgericht met inmiddels ruim 30 professionals vanuit hele diverse branches. Niet in de vorm van een virtuele linkedin-group, maar in een persoonlijke face-to-face omgeving waar vakgenoten elkaar persoonlijk leren kennen en ervaringen delen in een vertrouwelijke sfeer specifiek voor verladers. De deelname aan het netwerk is kosteloos.

Onze ledenadviseur Nanne
Contact

Vragen over supply chain management?

Nanne en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder