Businessmodellen en risicomanagement onder de loep

De leerstoel kijkt over de grens

27-03-2019  De kop is eraf. De leerstoel van evofenedex aan Nyenrode Business Universiteit is aan zijn tweede periode bezig en leerstoelhouder Jack van der Veen heeft de eerste stappen gezet op het als breed te omschrijven onderzoekspad, waarin het aanvaarden van risico’s centraal staat. “Ik houd het beeld van ‘de reizende professor’ in stand.”

Ruim een jaar geleden constateerde professor Jack van der Veen dat de eerste vijf jaar van de leerstoel van evofenedex hun effect op de logistiek niet hadden gemist. “In de wereld van de logistiek is de term SCM steeds meer ingeburgerd geraakt, organisaties begrijpen ook steeds beter dat samenwerking in de keten een absolute voorwaarde is voor duurzaamheid en innovatie.“ Nu richt de professor zijn blik over de grens; zijn onderzoek heeft als thema cross-border supply chain risk management. Een breed thema van al even brede begrippen. Tijd voor een vraaggesprek.

Het thema van uw nieuwe opdracht raakt aan een groot aantal vraagstukken.

“Het is een ontzettend breed onderwerp, het gaat zo’n beetje over de hele wereld en dat maakt het tot een enorme zoektocht. Het is wel grappig, want als je met verschillende stakeholders van evofenedex over het onderwerp praat, vinden ze allemaal iets anders interessant. En alles wat ze zeggen is natuurlijk relevant. We kunnen uiteraard niet alles onderzoeken en dus moeten we keuzes maken. Daarom kijk ik vanuit het vorige thema, ketensamenwerking, naar cross-border risicomanagement. Bij het klassieke risicomanagement is het idee: er gebeuren dingen die we niet hadden gepland en die we ook niet onder controle hebben. Dus, hoe kunnen we de kansen daarop kleiner maken en áls het dan gebeurt, hoe gaan we er dan mee om? Maar ik kijk eigenlijk liever naar risicomanagement vanuit wat zo mooi wordt omschreven als the intensional interaction with uncertainty. Er is onzekerheid in de wereld en die proberen we niet weg te denken, maar we proberen het te omarmen en de dingen eruit te pakken die ons nieuwe kansen geven. En daarbij vermijden we de dingen die ons enorm in de weg gaan zitten.”

Risico’s horen bij ondernemen, zeggen de ondernemers.

“We leven tegenwoordig in een onzekere wereld, waarin we zoveel mogelijk onzekerheden willen wegnemen. We proberen daarom de vraag naar onze producten nóg beter te voorspellen, met behulp van big data en artificial intelligence en wat er allemaal nog meer beschikbaar is. Maar je kunt ook de omgekeerde weg bewandelen; gewoon zeggen dat onzekerheid nu eenmaal een gegeven is, een fact of life. Dat wordt ook echt niet minder, het wordt alleen maar groter. Dan kom je dus bij wendbare ketens uit, waarin je, als er iets gebeurt, snel en flexibel kunt reageren. En dán komt ketensamenwerking wel heel erg om de hoek kijken, want zoiets kun je niet in je eentje. Daar komt digitalisering aan te pas. Als je digitaal met elkaar verbonden bent, kun je snel en flexibel handelen. Je praat in dit soort zaken al snel over end-to-end risico’s. Als er trends zijn aan het eind van de keten, waarbij klanten opeens nieuwe wensen hebben, of juist aan het begin van de keten, waar bepaalde grondstoffen niet meer beschikbaar zijn, moet je snel reageren met alternatieve grondstoffen, of andere componenten beschikbaar kunnen hebben. Heel specifiek gaan we bijvoorbeeld kijken naar nieuwe supply chain businessmodellen; welke nieuwe commerciële mogelijkheden biedt de digitalisering en hoe richt je de cross-borderketens daarop in?”

Wat wordt de aanpak van het onderzoek? 

“We gaan het case based aanpakken, door met een aantal leden van evofenedex te praten over wat ze nu doen en wat een andere methode zou kunnen opleveren. Dat hebben we ook afgesproken voor de nieuwe periode van de leerstoel, vorig jaar. Immers, evofenedex is in essentie een vereniging, waarin mensen en bedrijven heel veel van elkaar kunnen leren. Binnen de vereniging moeten we er dan voor zorgen dat de best practices echt boven tafel komen en dat ze vervolgens ook weer worden gedeeld. Ik ga zelf langs bij die bedrijven, ik houd het beeld van ‘de reizende professor’ in stand. Ik ga dan proberen de cross-borderketens in kaart te brengen en vanuit het paradigma waar we het net al over hadden te kijken welke kansen in termen van extra handel en meer omzet die bedrijven hebben en met welke risico’s ze rekening moeten houden als ze die kansen willen verzilveren.”

leerstoel
Nyenrode Business Universiteit, maart vorig jaar. Onder toeziend oog van diverse betrokkenen, onder wie professor Jack van der Veen (staand, derde van rechts), tekenen Miša Džoljic´, rector magnificus van Nyenrode (zittend, tweede van rechts) en Machiel van der Kuijl, algemeen directeur van evofenedex (zittend, tweede van links), de nieuwe leerstoel-overeenkomst.

 

Hoeveel bedrijven heeft u nodig?

“Met een stuk of acht tot tien bedrijven zijn we al een heel eind. We gaan kijken naar de grote lijnen: hoe gaan mensen om met die hele agility, hoe geven ze strategisch vorm aan digitalisering en klantwaarde, hoe werk je samen met je partners, welke informatie moet je dan delen, hoe breng je risico’s in kaart? Een paar weken geleden had ik een gesprek met de Raad voor Internationale Handel van evofenedex, daar werd het voorbeeld van een internationaal opererende zuivelfabrikant genoemd. Zo’n bedrijf heeft distributeurs nodig in het buitenland, maar als ze een bepaald product ergens op de markt willen brengen, willen ze weten met wie ze dat gaan doen. Wie haken er aan in die keten, welke logistieke dienstverleners passen daar het best bij? En als je ergens nieuwe kansen ziet, hoe pak je dat dan aan? Een ander voorbeeld is een internationaal werkende scheepsbouwer waar ik laatst een programma mee heb gedaan. Die zeggen dan: we maken boten, maar we onderhouden ook boten. Hoe kunnen we die twee dingen, het product en de dienstverlening, aan elkaar koppelen? Ze kunnen natuurlijk los verkocht worden, maar combineren is altijd handig. Als je goed onderhoud doet, kun je de kennis die je daarmee opdoet weer in je productie opnemen. En andersom. De botenbouwer is echt cross-border, met activiteiten over de hele wereld. Maar daardoor is het bedrijf ook weer een beetje versnipperd, de business unit onderhoud is een andere dan productie. Productie zit ook nog eens in verschillende landen. Dus als ik dan zeg: ‘Jullie moeten samenwerken’, zeggen zij: ‘Da’s mooi, maar hoe ga je dat dan doen?’ Dat vind ik dan weer leuk om dat samen met ze te ontdekken. We brengen samen problemen in kaart, maar houden ook samen oplossingen tegen het licht. Ik probeer van ze te leren, maar ik probeer tegelijkertijd om organisaties met een ander gedachtepatroon naar de dingen te laten kijken.”

Welk doel heeft u met het onderzoek?

“Het onderzoek is cross-border, dus dat is al snel internationaal. Het richt zich ook op internationale handel en de kansen die daarbij horen. Ik denk dat het aan mij is om een club bijeen te brengen van bedrijven die allemaal dezelfde interesse hebben. Bedrijven zijn niet zo snel genegen om met elkaar gegevens te delen, maar in deze eerste fase stel ik me zo voor dat ik informatie verzamel die iedereen interessant vindt.”

Wat is het spannendst voor u? Waar kijkt u naar uit?

“Dat zijn twee vragen. Het spannendst voor mijzelf is crossborder en nieuwe businessmodellen, dat is een zeer dynamisch geheel waarbij het lastig zal zijn er grip op te krijgen. We hebben afgesproken dat ik wat minder voor de troepen ga uitlopen en wat meer vanuit de beschikbare kennis in de vereniging ga werken. Dat blijft wel een uitdaging; bedrijven zien dan een hoogleraar langs komen die allemaal moeilijke vragen gaat stellen, maar waar ik naar uitkijk is om met de managers van die bedrijven het gesprek aan te gaan over: is het nou wel goed te doen, het omarmen van onzekerheden? Natuurlijk, er is veel onzeker in de wereld, maar daar zitten ook heel veel kansen in. Wat ik vooral zie is dat ze bij alles wat ze doen juist op risico-inperking sturen. Maar, denk ik dan, we zitten met ondernémers aan tafel. En wat is nu het kenmerk van ondernemers: dat die bewust risico’s nemen om nieuwe dingen uit te proberen. Ik kijk er erg naar uit om te gaan uitvinden hoe mensen daar tegenaan kijken en hoe ik ze iets verder kan laten bewegen dan ze zelf van nature geneigd zijn te doen.”

Proefabonnement

Dit artikel is eerder verschenen in evofenedex logistixc. Dit is het enige vakblad voor de logistieke professional dat economische en maatschappelijke ontwikkelingen vertaalt naar de wereld van logistiek en supply chain. internationaal goederenvervoer, personeel & arbeidsmarkt, warehousing, regelgeving, supply chain management en gevaarlijke stoffen zijn thema’s die vaak terugkomen. Neem nu kosteloos een proefabonnement.

Onze ledenadviseur Nanne
Contact

Vragen over supply chain management?

Nanne en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder