Coronavirus: in actie komen of achterover leunen?

Ga in commerciële contracten na of force majeure juridisch een rol kan spelen

25-02-2020  Het gerechtvaardigd beroep mogen doen op force majeure is binnen het internationale recht niet iets wat van overheidswege wordt bepaald. Bij overmacht kunnen contractuele verplichtingen immers worden opgeschort en ben je niet aansprakelijk voor de daardoor bij de andere contractpartij ontstane schade. Dit zijn vergaande consequenties en daarom is het bij een geschil hierover uiteindelijk aan de rechter om te bepalen of onder de omstandigheden zo’n force majeure terecht is ingeroepen.

Toepasselijk recht

Om die reden zien we in commerciële contracten vaak een force majeure-clausule opgenomen, die beschrijft in welke omstandigheden er sprake is overmacht. Verder regelen dit soort clausules de gevolgen die hieraan kunnen worden verbonden. Of er terecht een beroep op overmacht kan worden gedaan, hangt dus in de eerste plaats af van de bewoordingen van de force majeure-clausule.
Met een goede regeling voor overmacht in het contract ben je doorgaans niet aansprakelijk voor de schade bij jouw klant. Wanneer je geen force majeure-clausule hebt opgenomen, moet de aansprakelijkheid in het toepasselijk recht opgezocht worden. Dit kan het Nederlands recht zijn, maar ook het recht van het land waar je klant gevestigd is.

Overheidsmaatregelen

Wat de bewoordingen van de force majeure-clausule betreft, kunnen bijvoorbeeld expliciet ziektes, epidemieën of quarantaines als omstandigheid worden genoemd. Als dit het geval is, dan zal de uitbraak van het coronavirus daar onder vallen. Overigens noemen dergelijke clausules vaak ook overheidsmaatregelen, stakingen plotselinge belemmeringen in de infrastructuur of tekorten in transport als omstandigheid. Waarschijnlijk zal dus ook onder verwijzing naar de (overheids-)maatregelen die genomen zijn om verspreiding van de ziekte in te dammen, een beroep kunnen worden gedaan op overmacht.

Gevolgen

Om te kijken wat de gevolgen van overmacht zijn, moet je allereerst kijken naar wat een specifieke force majeure-clausule daarover zegt. Veel genoemde gevolgen zijn onder meer:

  • Opschorting van contractuele verplichtingen
  • Uitstel van de termijn tot nakoming van de verplichtingen
  • Vervallen van aansprakelijkheid voor niet-nakoming van de verplichtingen
  • Opnieuw uitonderhandelen van contractvoorwaarden
  • De verplichting de schade zoveel mogelijk te beperken
  • Het recht de overeenkomst te beëindigen

Stappen

Om de mogelijke risico’s en gevolgen van het coronavirus voor de commerciële activiteiten van bedrijven te voorkomen, kunnen bedrijven de volgende stappen ondernemen:

  • Ga in commerciële contracten na of force majeure een rol kan spelen, zowel in het geval dat dit door jezelf als tegen je gebruikt kan worden, en welke voorwaarden daaraan verbonden zijn (bijvoorbeeld termijnen voor inroeping)
  • Vraag actief naar een inschatting van de duur en gevolgen
  • Overweeg alternatieve manieren om contractuele verplichtingen na te komen en neem de nodige maatregelen om schade te beperken.
  • Informeer tijdig over oponthoud, zijn er vervangende producten of kunnen andere logistieke modaliteiten of routes worden ingezet?
  • Houd bij het aangaan van nieuwe overeenkomsten rekening met omstandigheden zoals het coronavirus
  • Ga na of de schade mogelijk verzekerd is
Rogier evofenedex
Contact

Vragen over corona?

Rogier helpt je graag verder