Hoe voorkom je geschillen als gevolg van overheidsmaatregelen?

Leestijd: 3 minuten

23-06-2022  De coronacrisis heeft aangetoond dat disrupties in supply chains grote impact hebben op de import en export van goederen. Zo zorgden de overheidsmaatregelen die de verspreiding van het coronavirus moesten tegengaan, voor flinke verstoringen. Ook andere overheidsmaatregelen, zoals sanctieregels, kunnen leiden tot disrupties.

Het invoeren van sanctiemaatregelen heeft tot gevolg dat de handel tussen bepaalde landen lastiger of zelfs onmogelijk wordt. Denk aan de sancties die gelden tegen Rusland, Belarus en een deel van Oekraïne, op basis van de recente EU-verordening 2022/263 van de Raad van de Europese Unie. Deze verordening beperkt de handel met de gebieden Donetsk en Loehansk in Oekraïne, als reactie op de Russische erkenning van deze gebieden als onafhankelijk. Goederen als hout, steen en ijzer mogen niet meer verkocht, geleverd of overgebracht worden naar Donetsk en Loehansk. Partijen die handelen met deze regio’s of andere sanctielanden, moeten zich er dus van vergewissen of zij nog producten mogen leveren.
Ook aan de importkant bestaan duidelijke verstoringen in supply chains door de Russische inval in Oekraïne. Als reactie op de westerse sancties heeft Rusland namelijk tegensancties ingevoerd. Hierdoor is het niet meer mogelijk bepaalde goederen, zoals machines en medische goederen, te importeren uit Rusland. Het is daarom verstandig op zoek te gaan naar leveranciers die geen risico vormen voor het verstoren van je supply chain omdat zij getroffen zijn door sancties.

Contractuele gevolgen

De hierboven genoemde beperkingen hebben ook invloed op de verplichtingen die partijen tegenover elkaar hebben op grond van gesloten contracten. Overheidsmaatregelen zoals sancties kunnen ervoor zorgen dat handelspartners de gemaakte afspraken niet meer kunnen nakomen. Als Europese importeur kun je dan vast komen te zitten tussen de contractuele verplichtingen richting de eindklant en problemen aan de kant van je leverancier. Dit is in sommige gevallen heel lastig te voorkomen, maar je kunt je wel contractueel zoveel mogelijk indekken tegen deze gevolgen.

Overmacht en sancties

De Oekraïense Kamer van Koophandel en Industrie heeft bepaald dat de oorlog is aan te merken als een situatie van overmacht. Wie een handelsrelatie heeft met een Oekraïense partij, moet er rekening mee houden dat een beroep op overmacht alleen kan slagen als de specifieke omstandigheden goed zijn verwoord in de overeenkomst en/of de algemene voorwaarden, en er geen andere manier is alsnog aan de overeenkomst te kunnen voldoen. Het advies is de situaties die voor overmacht kunnen zorgen, specifiek te benoemen. Neem niet alleen de term ‘oorlog’ op in de overmachtsclausule maar zorg daarnaast voor andere termen, zoals ‘conflict’ of ‘vijandelijkheden’. Zo voorkom je dat hier discussie over ontstaat.
Ook sanctieregels kunnen een grond zijn voor overmacht. Het is daarom verstandig heldere afspraken op te nemen over het niet kunnen leveren van goederen door sanctieregels. Belangrijk hierbij is een heldere bewoording, waarbij geen discussie kan ontstaan over de uitleg.

Onderhandelingsclausule

Spreek geen vaste leveringstermijnen richting de klant af als je importeert of exporteert vanuit of naar een sanctieland. Neem hierbij op wie het risico draagt als er problemen zijn bij de levering. Maak bovendien duidelijke afspraken met leveranciers, vervoerders of klanten over het leveren van goederen. Wellicht is het verstandig een andere ICC Incoterm® 2020-regel te kiezen, die beter past bij de huidige situatie. Het opschorten of beëindigen van de levering van goederen vanwege een vermoeden dat er een sanctiemaatregel wordt vastgesteld of vanuit een morele overweging, zal juridisch geen stand houden.
Handelen met sanctielanden kan zorgen voor stijgende prijzen. Het is daarom verstandig een clausule op te nemen over tussentijdse prijsaanpassingen. Zo behoud je de mogelijkheid de prijzen te verhogen vanwege factoren die buiten jouw invloedssfeer liggen. Als zich een situatie voordoet die niet te voorzien was en partijen daardoor niet meer hun contractuele afspraken kunnen nakomen, is het prettig als je kunt terugvallen op een onderhandelingsclausule. Een dergelijke clausule legt bijvoorbeeld de verplichting op eerst met elkaar in overleg te gaan over een oplossing, voordat partijen de overeenkomst kunnen beëindigen.

Bedrijven die handelen met partijen die een verstoring in hun supply chain kunnen verwachten door overheidsmaatregelen, doen er dus verstandig aan extra aandacht te besteden aan hun contracten. Dit geldt voor zowel importeurs als exporteurs. Door in contracten en algemene voorwaarden duidelijke afspraken op te nemen over onder meer levering, vervoer, prijzen en overmacht, minimaliseer je de kans op disrupties in de supply chain en beperk je financiële risico’s. Bovendien dek je je in tegen geschillen en de risico’s als gevolg van het niet kunnen nakomen van de overeenkomst.

Dit artikel is geschreven door Lorenzo Jubithana, jurist Internationaal Ondernemen bij evofenedex en eerder verschenen in globe, het vakmagazine voor internationaal ondernemen.

Contractenservice

Heb je vragen over contracten met partijen uit sanctielanden of sanctiegebieden, dan kun je contact opnemen met onze juristen via +31 (0)79 3467 346 of bedrijfsjuristen@evofenedex.nl
 

Onze bedrijfsjurist Peter
Contact

Advies nodig of vragen?

Peter en de andere bedrijfsjuristen helpen je graag verder