Gevolgen ADR 2021 voor Nucletron

Afweging tussen efficiëntie en veiligheid

25-05-2021  Halverwege dit jaar wordt het ADR 2021 na een overgangsperiode van een halfjaar verplicht. Nucletron, leverancier van apparatuur voor bestralingstherapie, heeft vooral te maken met transport van ADR-klasse 7: de radioactieve stoffen. Logisch dat veiligheid hierbij eerste prioriteit is.

Op 1 januari van dit jaar is het ingegaan maar per 1 juli wordt het verplicht: de 2021-editie van het ADR, de regelgeving voor het internationaal vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg. Enkele van de opvallendste wijzigingen in de voorschriften betreffen klasse 7, de radioactieve stoffen. Er is maar een klein aantal bedrijven dat hiermee te maken heeft en één daarvan is Nucletron in Veenendaal, onderdeel van het Zweedse Elekta.

“Dit jaar vallen de ADR-veranderingen mee, althans voor ons”, zegt Peter Scheerhoorn, global brachy source logistics & distribution specialist bij Elekta/Nucletron. Dit bedrijf ontwikkelt en fabriceert apparatuur en software voor brachytherapie, een medische behandeling van tumoren door middel van inwendige radioactieve bestraling. Deze apparatuur, die wordt ingezet in ziekenhuizen en klinieken over de hele wereld, is zelf niet radioactief, maar wat erin moet wel, vertelt Scheerhoorn, die ook de functie van veiligheidsadviseur vervult. “Het gaat dan om een minuscuul radioactief gemaakt deeltje van 28 milligram, dat met behulp van de apparatuur in het lichaam wordt ingebracht en daar de tumor bestraalt. Daarna wordt het weer veilig in het apparaat teruggetrokken. We noemen dat ingekapselde deeltje, dat in een stalen omhulsel zit, de bron. Het radioactieve bestanddeel hiervan is in ons geval de isotoop iridium-192. Bij transport zit er een zware container van wolfraam of lood omheen, die vanwege de materiaaldichtheid de straling sterk vermindert.”

nucleair 1
Twee verpakkingen staan klaar voor verzending. Hierin zit een container en dáárin zit de radioactieve bron.


Stralingsveiligheid

De radioactieve bronnen worden niet bij Nucletron gemaakt, maar bij Curium in Petten, conform de specificaties. Deze onderneming is producent voor de diagnostische nucleaire geneeskunde. Hier wordt het materiaal bestraald en vervaardigd tot de ingekapselde bron. Vanuit Petten regelt een eigen team het transport van bronnen naar alle delen van de wereld. Grosso modo worden alle afstanden onder de vijfhonderd kilometer over de weg afgelegd, en alles wat verder weg moet, gaat per vliegtuig.

Voor het wegvervoer werkt Nucletron samen met een paar gespecialiseerde vervoerders. In Nederland is dat Fiege en in België Debrouwer. “En alle chauffeurs zijn goed opgeleid in de materie van het ADR. Het gaat er immers om dat mens en omgeving aan zo min mogelijk straling worden blootgesteld. Daarom houdt de chauffeur zoveel mogelijk afstand tot het pakket en zorgt hij dat de handelingen hiermee zo kort mogelijk zijn”, legt Scheerhoorn uit. Om in de gaten te houden dat hij niet te veel straling ontvangt, draagt de chauffeur een dosimeter bij zich: een apparaatje dat de blootstelling aan straling meet.

​​Loodafscherming

De voertuigen die voor dit vervoer worden ingezet, voldoen aan de vastgestelde eisen. Als het echt noodzakelijk is, zit er loodafscherming tegen de binnenkant van het laadruim. En aan de buitenzijde zijn de auto’s voorzien van de juiste etikettering en kenmerking. In de ADR-regelgeving hiervoor verandert dit jaar iets: er is een bepaling toegevoegd die inhoudt dat er op de verpakking geen informatie meer zichtbaar is over een verpakking die geen betrekking heeft op dat specifieke vervoerstraject. Scheerhoorn vindt dat inderdaad een verduidelijking. “Markeringen die permanent zijn aangebracht, kunnen verwarrend zijn. In dat geval gebruiken wij labels en tekst om te verklaren dat deze niet meer van toepassing zijn tijdens dit transport.”

“Als het nodig is, overleg ik ook met de vervoerder over bepaalde transporten”, vervolgt Scheerhoorn. “Welk voertuig laten we rijden, hoe groot moet het zijn, kiezen we voor kleinere bestelauto’s met lood tegen de wanden, of een verlengde bus? Het is vanzelfsprekend duurder om twee voertuigen in te zetten dan één, maar soms is dat nodig. Het is steeds een afweging tussen efficiëntie, snelheid en veiligheid, en die maken we graag samen met de vervoerder. Het vervoer is uiteindelijk een gedeelde verantwoordelijkheid van leverancier, producent, transporteur en ontvanger.”

nucleair 2
Peter Scheerhoorn: “Markeringen die permanent zijn aangebracht, kunnen verwarrend zijn.”


Informeren

Scheerhoorn ziet het ook als Nucletrons taak de vervoerders zo goed mogelijk te informeren over wat ze precies vervoeren. Maar ook als er iets verandert in het ADR wat relevant voor hen is, hebben de partijen daarover contact. Zo zijn er nu in hoofdstuk 1.7, waarin de algemene bepalingen voor radioactieve stoffen staan, wijzigingen in terminologie: ‘personen’ wordt ‘mensen’ en ‘stralingsniveau’ wordt ‘dosisfrequentie’. “In onze gesprekken met andere partijen leggen we uit dat alleen de term verandert en dat de behandeling van de zending hetzelfde blijft.”

Waar volgens Scheerhoorn ook rekening mee moet worden gehouden, is het zogenoemde radioactief verval: na 74 dagen is er nog ongeveer de helft over van de activiteit die oorspronkelijk in de bron zat, iedere dag grofweg 1 procent minder. Dan moet hij vervangen worden. Dat gebeurt in het ziekenhuis door een speciaal opgeleide technicus die dan ook meteen de apparatuur een onderhoudsbeurt geeft. “Dat kost natuurlijk tijd, en in die tijd kunnen geen patiënten worden behandeld. Het is dus van belang dat de wisseling en het onderhoud goed gepland worden. En vooral: dat de nieuwe bron precies op tijd in het ziekenhuis is.”

Als het gaat om het ADR, zit Scheerhoorn eind 2022 weer op het vinkentouw om de nieuwe regels tot zich te nemen zodra deze bekend zijn. “En hopelijk hoeft er dan opnieuw, net als dit jaar, in onze procedures maar weinig te worden veranderd.”

Dit artikel is eerder gepubliceerd in evofenedex magazine

Meer weten over ADR 2021?

Op 17 juni organiseren we een last-minute webinar over de gewijzigde voorschriften ADR 2021. Tijdens deze webinar hoor je welke ontwikkelingen er rondom het vervoer van gevaarlijke stoffen of de weg zijn en hoe je daar als bedrijf op in kan spelen. Je ontvangt voorafgaand een uitgebreide syllabus met de wijzigingen ADR 2021. Naderhand ontvang je een getuigschrift van deelname.