Standaardisatie, uniformiteit en samenwerking noodzakelijk

Leestijd : 6 minuten

3-9-2021  Innovatie en digitalisering, al dan niet met blockchaintechnologie, raakt alle bedrijven. Enkele vragen die bij internationaal ondernemers leven, zijn: in hoeverre heeft innovatie en/of blockchain tot op heden geleid tot een digitale revolutie in de wereldhandel? Zal nieuwe technologie verlichting brengen in de handel en op welke termijn? Waarom is digitalisering in de internationale supply chain noodzakelijk en wat is er nog voor nodig om adoptie op grote schaal te bewerkstelligen? En wat kan ik daar zelf aan doen?

De internationale handel kenmerkt zich door juridische en logistieke complexiteit met veel, vaak nog handmatige, handelingen en overdrachtsmomenten, verschillende schakels en spelers, fysieke documenten en veel regels. Neem bijvoorbeeld het importeren van goederen van buiten de Europese Unie. Dit is niet alleen complex, maar zorgt ook voor:

  1. Een lange doorlooptijd als gebruik wordt gemaakt van zeevracht.
  2. Werkkapitaal dat vaststaat op zee, door betaling aan leveranciers bij vertrek van het schip (volgens de ICC Incoterms®-regel Free on Board).
  3. Een leveringsrisico, krijg je de goederen op tijd geleverd met de juiste kwaliteit?

Mede hierdoor durven wij te stellen dat de internationale supply chain schreeuwt om digitalisering en daarom een zeer interessante omgeving is om te innoveren.

Digitale samenwerking

De logistiekbranche zet sinds enkele jaren grote stappen in het digitaliseren van de werkzaamheden. De meeste (traditionele) internationale logistiek dienstverleners hebben inmiddels digitale portals, waarop de goederen gevolgd kunnen worden. Digitale expediteurs bieden een volledig digitale workflow, waar via een platform vracht geboekt kan worden en vervolgens alle communicatie met de expediteur plaatsvindt. Deze digitale expediteurs bieden ING nieuwe mogelijkheden bij het financieren van zeilende voorraad. Grip op het onderpand is hierbij belangrijk. Bij voorraadfinanciering in Nederland is dat makkelijk, de goederen liggen in een pakhuis en het is bekend wat en waar het onderpand is. Maar om het totale supply chain proces te financieren, komt heel veel meer kijken. De goederen bevinden zich dan immers aan de andere kant van de wereld en de bank loopt het risico goederen te financieren die niet financierbaar zijn of zelfs helemaal niet aankomen… Door samen te werken met logistiek dienstverleners en gebruik te maken van de digitale data en beschikbare documenten, kan een bank als ING de transparantie en controle van inkoopfinanciering verhogen en zo het risico verlagen. Dit verbetert meteen ook de efficiëntie en snelheid van het financieringsproces: met een simpele ‘druk op de knop’ wordt de financiering vanuit de logistieke portal of het ERP-systeem digitaal per zending aangevraagd. Dit wordt ook wel embedded finance genoemd en is een bekende ontwikkeling die steeds meer opgepakt wordt. Door het aantal databronnen te verhogen wordt het risico-algoritme steeds geavanceerder, waardoor de risico-inschatting nauwkeuriger wordt en wij de financiering scherper kunnen aanbieden. In samenwerking met een digitale expediteur heeft ING een prototype ontwikkeld, waarbij de importeur vanuit het logistieke platform inkoopfinanciering kan aanvragen. Inmiddels zijn ruim vijftig zendingen op deze wijze gefinancierd.

Blockchain-initiatieven

Een andere manier om een handelstransactie te betalen en/of te financieren is het traditionele documentair betalingsverkeer. Documentaire betalingsinstrumenten beperken de risico’s voor exporteurs en importeurs bij hun handelstransacties. Deze instrumenten (bankgaranties, Letters of Credit (LC), stand-by LC en collections) bestaan al heel lang in hun huidige vorm en worden wereldwijd geaccepteerd. Het totale wereldhandelsvolume dat op jaarbasis met deze instrumenten wordt verwerkt, bedraagt ongeveer vier triljoen Amerikaanse dollar. De helft daarvan wordt onder LC’s verwerkt. Traditioneel documentair betalingsverkeer is echter een lang en complex proces met veel handmatige schakels en papierwerk. Het woord blockchain wordt in één adem genoemd met het digitalisering van handelsfinanciering. Banken en bedrijven onderzoeken het gebruik van blockchain om handel en de financiering daarvan wereldwijd stap voor stap te digitaliseren. Blockchain wordt gezien als een oplossing om deze veelal handmatige schakels te digitaliseren, het papierwerk te vervangen en daarmee de doorlooptijd aanzienlijk te verkorten. Vanaf 2015 is een aantal blockchain-initiatieven gestart, individueel en in consortia. Veel van deze initiatieven stranden in schoonheid, door beperkte toepasbaarheid (de markt wil het niet), door andere prioriteiten bij de initiatiefnemers, of door gebrek aan investeerders in combinatie met het ontbreken van een businesscase. Een beperkt aantal initiatieven ziet echter wel kans de markt én investeerders voor een productierijpe applicatie te interesseren, deze op te schalen en een netwerk op te bouwen. Enkele applicaties zijn inmiddels beschikbaar en worden, zij het nog op relatief kleine schaal, gebruikt voor documentair betalingsverkeer:

  • Contour biedt een op blockchaintechnologie ontwikkelde digitale Letter of Credit-service, die vooral wordt gebruikt in Azië, waar de applicatie sinds januari 2021 in productie is. Het is een generieke LC-applicatie, maar wordt in deze fase vooral gebruikt door grote handelaren in ijzererts, chemicaliën en textiel. Een belangrijk aspect van deze applicatie is dat de LC gereguleerd is onder de ICC-regelgeving voor digitale LC’s: e-UCP. Contour zal in de nabije toekomst ook andere financiële instrumenten, zoals bankgaranties, digitaliseren.
  • Komgo richt zich met drie applicaties op de trade and commodity sector:
    • Konsole: een digitaal kanaal ten behoeve van authenticatie en communicatie tussen handelaren en hun banken voor de opening en acceptatie van documentaire betalingsverkeerproducten. Met als doel standaardisatie en vermindering van doorlooptijd en operationele kosten.
    • Trakk: vooral gericht op standaardisering en digitalisering van zekerhedenbeheer door digitale verwerking en certificering van onder andere facturen en betalingsverplichtingen. Dit zorgt voor processtandaardisatie, beperking van handmatige werkzaamheden en het beperken van fraude.
    • Market: een digitaal handelsplatform waarop deelnemers tarieven kunnen uitwisselen, prijsaanbiedingen kunnen weigeren/accepteren en over tarieven kunnen onderhandelen. Dit verbetert het monitoren van (uitstaande) risico’s en transacties, de betaalmoraal van deelnemers, en geeft inzicht in de historie van transacties.

Flexibele netwerken

Zowel Komgo als Contour worden steeds meer gebruikt door deelnemers in het ecosysteem van de handelsfinanciering en beide groeien als netwerk voor multibanking. Maar zoals voor alle innovatie geldt: voor het echte succes is het noodzakelijk dat platforms met elkaar communiceren en de interoperabiliteit moet rimpelloos zijn. Dit betekent dat standaardisatie, uniformiteit en samenwerking noodzakelijk zijn. Samenwerken en gebruikmaken van beschikbare, werkende technologieën en functionaliteiten is slimmer en logischer dan streven naar de ontwikkeling van één overkoepelend wereldwijd platform. Flexibele netwerken zullen dan in staat zijn de verbinding te leggen met verschillende applicaties, die ieder voor zich toegevoegde waarde voor de gebruiker leveren. Dat is zeker op langere termijn, duurzamer en effectiever. In 2020 heeft de COVID-19-pandemie de kwetsbaarheden van wereldwijde toeleveringsketens acuut blootgelegd. Dit heeft kopers en verkopers gestimuleerd te zoeken naar innovatieve oplossingen om hun kritieke leveranciersrelaties te onderhouden en verstoringen in leveringen te minimaliseren. Het besef dat een pandemie zulke grote gevolgen kan hebben, heeft zeker bijgedragen aan het versnellen van verdere digitalisering. Maar adoptie door de markt van dit soort digitale oplossingen wordt geremd door het blijven gebruiken van papieren documenten. Het gebruik van bijvoorbeeld de digitale Bill of Lading is nog steeds zeer beperkt. Oorzaken hiervoor zijn onder andere de verschillende aanbieders/platformen en het grote aantal verschillende stakeholders die zo’n digitale Bill of Lading moeten accepteren: verladers, douane, exporteurs, importeurs en leveranciers.

Technisch is er dus al veel mogelijk, maar de adoptie van nieuwe techniek gaat nog te traag en zou veel meer moeten worden aangejaagd door brancheverenigingen, banken, overheden, haven- en logistieke bedrijven, shippers, carriers; allemaal grote spelers in de keten. De vraag is dus niet of nieuwe technologie verlichting zal brengen, maar hoelang het gaat duren voordat we in staat zijn standaardisatie en uniformiteit branchebreed en branche-overschrijdend te bewerkstelligen en wereldwijd geaccepteerd te krijgen. Alleen als alle partijen hierin samenwerken, en het risico durven te nemen om met nieuwe technologieën en digitale oplossingen te experimenteren, zal de ingezette transitie versneld doorgezet kunnen worden.

Auteurs: Majonne Bokelman-Dumas, Edwin Hazelaar en Chris Sunderman, allen werkzaam bij ING. Het artikel is ook verschenen in globe, het vakmagazine voor internationaal ondernemen.

Wil je meer weten over exportdocumenten? Overweeg een opleiding of training en verdiep je kennis.

Onze ledenadviseur Nanne
Contact

Vragen over supply chain management?

Nanne en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder