Maak digitaliseringstrajecten leuker en laagdrempeliger

Leestijd 8 minuten

30-3-2021 Kunstmatige intelligentie wordt populairder, maar implementatie van deze nieuwe technieken in een organisatie stuit soms op weerstand. Werknemers voelen zich bedreigd of weten niet goed hoe ze ertegenaan moeten kijken. Sebastian Piest van de Universiteit Twente onderzocht het gebruik van kunstmatige intelligentie in bedrijven. Hem viel de werkwijze van Combi Terminal Twente op, waarbij niet een bot of agent, maar een hamster de boel runt en samenwerkt met het personeel.

Een minion of hamster inzetten om het werk leuker maar vooral slimmer te maken? Nog niet veel bedrijven werken organisatiebreed met toepassingen die gebaseerd zijn op kunstmatige intelligentie en zeker mkb-bedrijven niet. Vaak blijft het bij proberen met een klein onderdeel of vinden bedrijven het te moeilijk, ingewikkeld en duur. 
Een van de bedrijven die al een aardig eind op weg zijn, is Combi Terminal Twente (CTT). 

Automatiseren en digitaliseren zit daar zo’n beetje in het DNA, aldus IT & Business Development manager Danny Otter. “Volgens de Topsector Logistiek moet in 2050 het zogenoemde fysiek internet er zijn. Dat is een vervoersmodel dat uitgaat van volledig verbonden en open netwerken van logistieke diensten, waarbij de route wordt bepaald door het netwerk. Maar om daar te komen, zijn nog heel wat stappen nodig en zeker voor de gemiddelde mkb’er die nog met Excel werkt is het een ver-van-mijn-bedshow. Nog veel zaken gaan in de logistiek op hun eigen manier. Dat geldt ook voor de verladerskant. We zien enorme moderne magazijnen, vol met QR-codes en een ingekocht systeem. Vaak weten mensen wel dat ze een bepaald knopje moeten indrukken, maar hebben ze geen idee wat erachter zit.

“Het moet een samenwerking zijn tussen mens en machine”

Dat is iets wat wij niet willen. Wij willen ons systeem van A tot Z zelf kennen.” Dat iets als kunstmatige intelligentie steeds belangrijker wordt, realiseerde CTT zich al jaren geleden. “Ook wij als mkb’ers moeten daar iets mee. Ook wij moeten vernieuwen en onze rol spelen in de keten”, schetst Otter. “Op een logistiek congres enkele jaren geleden vertelde iemand van een grote internationale bank dat bedrijven die niet investeren in kunstmatige intelligentie of een andere vorm van verregaande digitalisering op termijn niet meer de moeite waard zijn om in te investeren. Wij voelden daarin de bevestiging van onze kijk op automatisering en digitalisering, maar bijna niemand in onze tak deed al iets dergelijks. Toen hebben wij gezegd, we gaan er gewoon aan beginnen.” Angst voor disruptie was er niet. “Het is ook niet iets nieuws in mijn ogen. Disruptie is er altijd al geweest, kijk maar naar de uitvinding van het wiel. Het verschil is dat het nu vooral op digitaal vlak plaatsvindt.” 
Volgens Otter wordt het wel steeds makkelijker. “De technologie wordt steeds slimmer en integreert vooral beter met andere systemen. Bovendien zijn er niet twee of drie standaardoplossingen op de markt, maar inmiddels wel duizenden.”

Fundering

CTT zelf bedacht een stappenplan. “Hoe kunnen we de nieuwe technologie implementeren en hoe blijven we stabiel? Hoe kunnen we onze vakvrouwen en -mannen op de werkvloer gaan ondersteunen in dit tijdperk van digitalere bedrijfsprocessen zonder dat ze veredelde typegeiten moeten worden? We begonnen met het in kaart brengen van alle data in het bedrijf, want het ontbrak ons aan een goede technologische fundering. Data waren letterlijk overal te vinden: in pdf’s, Excelbestanden, mailtjes en verschillende databases. Die hele operatie hebben we in 2016 en 2017 gedaan. Dat is best lastig om goed weg te zetten, want wat de aankomsttijd is voor de één, is de vertrektijd voor de ander. Dan volgen de gesprekken met de klanten, waaronder grote verladers. Als je wil overgaan op procesintegratie moeten er data worden uitgewisseld. Dat zijn best lastige gesprekken, want dat gaat verder dan het heen en weer mailen van een Excelbestand.”

 

Deurtjes en trucjes

Een andere voorwaarde is dat data vrij door het bedrijf moeten vloeien, aldus Otter. “Ik bedoel hiermee dat ook interne systemen beter moeten integreren, zodat werknemers profiteren van dataregistraties van collega’s in andere systemen. Dat was nog best een klus, want op onze terminals waren de veelal oudere medewerkers dat niet gewend. Die hadden een heel netwerk aan mensen in de haven. Een belletje hier, een belletje daar, net zolang tot het schip was gelost. Daar hadden ze allerlei deurtjes en trucjes voor. Dat businessmodel kon niet meer. Er moest een digitaal formulier worden ingevuld, anders werd er niet gelost. Maar ook de kraammachinist zag zijn werk veranderen. Want waar hij eerst elke dag bezig was met het leggen van een soort puzzel, ging opeens een algoritme hem vertellen waar hij de container moest neerzetten. Het werk was daardoor niet meer zo leuk.

Danny_otter
Danny Otter:
“Al die software en termen als kunstmatige intelligentie en machine learning zeggen de medewerkers niets.”

 

Dat hebben we opgelost door te gaan werken met kleurtjes, waarbij de computer een suggestie doet in plaats van het dwingend op te leggen. Dan wordt het een soort spel.” Volgens Otter is dat ook helemaal niet erg. “Om uiteindelijk dat fysieke internet te bereiken is er geen sprake van een big bang, maar van kleine stappen. Wij hebben daarom in deze fase gekozen voor technologie als hulp bij besluiten. Om mensen te helpen in het proces. Het moet een samenwerking zijn tussen mens en machine, want dat zorgt voor creativiteit en de ruimte om te experimenteren.” Om ook de mensen op de kantoren mee te krijgen, is er bewust ingezet op changemanagement. “Eerst hebben we de technologie gekozen, een combinatie van Microsoftproducten, een Modality-TMS en een ERP, maar al die software en termen als kunstmatige intelligentie en machine learning zeggen de medewerkers niets. Daarom hebben we de hamsters bedacht en ingezet. Het idee erachter is dat deze beestjes je komen helpen en werk voor je gaan doen. Op die manier wordt het begrijpelijk en leuk. Wij krijgen veel pdf’jes met transportopdrachten. In plaats van die handmatig in te voeren, kunnen onze medewerkers ze naar de hamster sturen. Die hamster haalt er vervolgens belangrijke gegevens uit en verwerkt deze in de systemen. Ook stuurt hij de opdrachtgever een bevestiging. De hamster handelt dus alles af.”

Gezamenlijke vriend

Achter die hamster gaat dus een hele wereld van kunstmatige intelligentie en machine learning schuil. “En het is ook wel lekker, want de hamster wordt een gezamenlijke vriend”, vervolgt Otter. “Als het niet opschiet hoor je geregeld op de werkvloer ‘Wie heeft er een wortel voor de hamster?’ Bij kunstmatige intelligentie stellen weinigen zich iets voor, maar het beeld dat een hamster voor jou gaat rennen, dat begrijpen ze wel.”
Ook op andere plaatsen in het bedrijf is de digitalisering doorgedrongen. “Neem onze ontvangstbalie van de terminal. Chauffeurs leveren daar hun CMR in en daarop staat een QR-code. De baliemedewerker scant deze, waarna de CMR automatisch in het dossier wordt geplaatst. ’s Avonds wordt dat met behulp van kunstmatige intelligentie nagekeken en ontvangt de klant een bericht. Dat gaat in 99 procent van de gevallen goed. Als er een foutmelding is, geeft de hamster een seintje aan de medewerker dat er iets niet klopt en kan het worden rechtgezet. Dat scheelt ons enorm veel tijd. We hoeven ze niet allemaal meer door een scanner te halen, te ordenen en na te lopen. Dat was altijd vervelend werk en dat dat nu zo gaat, maakt onze mensen heel blij.” Daarnaast kunnen klanten met behulp van een api of een inlog zelf kijken wat de status is van hun container. “Zo weten ze precies waar ze aan toe zijn en wanneer er iets verwacht kan worden.”

“Het Open Trip Model leent zich uitstekend voor het uitwisselen en harmoniseren”

Inmiddels lopen de hamsters op volle snelheid en is Otter alweer verder aan het kijken. “We zijn graag modern. We waren de eerste in het achterland die vrachtauto’s die ons terrein opkwamen, scanden met behulp van OCR-scantechnologie. Dat is nog geopend door Willem-Alexander, toen hij nog kroonprins was. We zijn nu bezig met een vernieuwde versie waarbij niet alleen het kenteken en het containernummer worden herkend, maar ook of er bijvoorbeeld stickers van gevaarlijke stoffen op zitten, of dat er iets uitsteekt. Daar kunnen we dan meteen op anticiperen en de container nog voordat de papieren zijn afgegeven doorsturen naar de juiste plek op de terminal.” Dat geeft ook extra veiligheid voor medewerkers volgens Otter. “Want als er een container met een gevaarlijke stof komt, geeft de computer automatisch een seintje aan de veiligheidskundige en weten de medewerkers welke stof erin zit, zodat ze zich eventueel kunnen beschermen zoals ze dat in de opleiding hebben geleerd. Maar ook kunnen we stoffen die niet naast elkaar mogen staan, uit elkaar houden.”


Platslaan

Volgens Sebastian Piest, als onderzoeker verbonden aan de vakgroep Industrial Engineering & Business Information Systems aan de Universiteit Twente, is CTT een prachtig voorbeeld van het toepasbaar maken van kunstmatige intelligentie in het mkb. Samen met studenten doet hij onderzoek naar het gebruik van onder meer kunstmatige intelligentie in TKI Dina-log-projecten als onderdeel van de Topsector Logistiek. “Daarbij hebben we onderzoek gedaan bij verschillende bedrijven. Kunstmatige intelligentie kun je heel groot en ingewikkeld maken, maar je kunt het ook net als CTT platslaan door concrete toepassingen te onderzoeken, te starten met experimenteren en er een leuke draai aan geven, zoals het introduceren van die hamster. Als je praat over automatiseren en dergelijke, zie je vaak dat er snel weerstand ontstaat. Wat je bij CTT ziet, is dat zij bewust op de fun factor zijn gaan inzetten. De hamster is er niet om je te vervangen, maar om je te helpen het werk makkelijker te maken. Overigens hebben we eerder met een bedrijf samengewerkt waar niet hamsters, maar minions een hoofdrol speelde. Ook daar hebben ze de digitaliseringstrajecten leuker en laagdrempeliger gemaakt in plaats van het werken met een bot of agent.”

Volgens Piest scheelt het inderdaad als een bedrijf digitaliseren al in het DNA heeft zitten. “CTT heeft een directeur die zelf heeft leren programmeren en ook openstaat voor nieuwe initiatieven. Behalve de zeventig man die er werken lopen er continu tien studenten rond die deelnemen in verschillende onderzoeksprojecten. Dat gebeurt niet veel bij mkb-bedrijven. Wat je ziet, is dat het voor deze bedrijven vaak lastig is om die slag te maken. Het ontbreekt ze aan kennis, tijd en geld. Voordeel is wel dat technologie steeds minder kennis vereist en daardoor bereikbaarder wordt. Ook rekenkracht wordt steeds goedkoper, en er zijn diverse voorbeelden van concrete toepassingen.”

Sebastian_Piest
Sebastian Piest:
“Technologie vereist steeds minder kennis en wordt daardoor bereikbaarder.”

 

Standaardsystemen

Met behulp van de Stichting Uniforme Transport Code en de organisatie van softwareleveranciers in de logistiek Dalti wordt er volgens Piest al aardig wat gedaan om mkb-bedrijven beter aan te kunnen laten haken. “Mkb’ers gebruiken vaak standaardsystemen. Er worden steeds meer data gedeeld in de sector en open data beschikbaar gemaakt. Het Open Trip Model leent zich uitstekend voor het uitwisselen en harmoniseren. Innovaties met real-time data en voorspellende modellen zouden via die route hun weg kunnen vinden. Daarnaast zijn er standaard data analytics-toepassingen die bedrijven kunnen gebruiken, zoals platformen waar je met logistieke data een carbon footprint inzichtelijk kunt maken.”

Zelf ziet Piest steeds mooiere voorbeelden van het slim gebruiken van data en kunstmatige intelligentie, zoals bij CTT. “We hebben een project waarbij een binnenvaartschipper van een echt familiebedrijf allerlei gegevens verzamelt. Denk aan de gegevens over locaties, lading, verbruik, de uitstoot, maar ook de real-time waterstanden en de vaarroutes. Voor de data-analyse zoekt hij samenwerking met universiteiten en participeert hij in onderzoeksprojecten. Nu krijgt hij op zijn scherm te zien wat de ideale vaarroute is en hoe hij bijvoorbeeld de bocht het best kan nemen.” 

Het is volgens Piest voor de studenten een geweldige ervaring om met echte data en praktijkcases aan de slag te gaan en samen op zoek te gaan naar oplossingen. “Natuurlijk kan een dataexperiment mislukken, ook dat hebben we gezien, maar deze voorbeelden laten zien dat ook het mkb met slimme datagedreven toepassingen aan de slag kan gaan.”

Piest denkt dat de komende jaren kunstmatige intelligentie steeds gewoner gaat worden. “Het zogenoemde reinforcement learning wordt steeds populairder. Dat is een vorm waarbij software en machines zelf leren van eigen ervaringen. Denk aan een robot die valt en opstaat en op een gegeven moment weet hoe hij moet staan. Hoe ver dat zich gaat ontwikkelen, is nog onduidelijk. We zien al wel de eerste grootschalige toepassingen, ook in de logistiek. In Delft werkt een bedrijf aan een pickrobot die onbekende en ongesorteerde pakketten kan identificeren en picken.”

Tekst Job Halkes. Dit artikel is eerder gepubliceerd in Logisticx magazine.

Week van de Digitalisering

In de week van 12 tot 16 april organiseren evofenedex, TLN en Beurtvaartadres vijf webinars die bedrijven moeten inspireren om zelf verder aan de slag te gaan met digitaliseren. De webinars behandelen onderwerpen zoals de e-cmr, datascience in het wegtransport, digitalisering in het magazijn en effectief beginnen met digitaliseren. De webinars zijn geschikt voor verladers, vervoerders en eigen vervoerders op alle niveaus.

Onze ledenadviseur Nanne
Contact

Vragen over supply chain management?

Nanne en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder