Mag ik werknemers testen op gebruik van alcohol, drugs en geneesmiddelen op de werkvloer?

Testen mag alleen als daar een wettelijke grondslag voor is.

03-05-2019  Wij krijgen regelmatig de vraag of een werkgever is toegestaan een werknemer die hij verdenkt onder invloed te zijn van alcohol en/of drugs te testen. De werkgever wil natuurlijk zorgen voor een veilige werkomgeving en een juiste uitoefening van de functie en dit kan door het gebruik van alcohol, drugs maar ook door medicijnen in gevaar komen.

Uit informatie van de Autoriteit Persoonsgegevens blijkt dat het tijdens werktijd controleren op het gebruik van alcohol, drugs en geneesmiddelen op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) bijna altijd verboden is. Daarom zetten we de voorwaarden voor het testen hieronder op een rij.

Bijzondere persoonsgegevens

Resultaten van de tests zijn bijzondere persoonsgegevens. De resultaten van de tests zijn gezondheidsgegevens. Het verwerken van deze gegevens vormt volgens de Autoriteit persoonsgegevens een grote inbreuk op de privacy van mensen. Daarom is de verwerking ervan in de meeste gevallen verboden en gelden op grond van de AVG zeer strenge eisen voor het verwerken van deze bijzondere persoonsgegevens.

Testen mag alleen als daar een wettelijke grondslag voor is. Je mag als werkgever alleen een test laten uitvoeren als dit expliciet in de wet is opgenomen. Op dit moment is dit alleen toegestaan voor beroepen op grond van de:

  • Wegenverkeerswet;
  • Scheepsvaartwet;
  • Spoorwegwet;
  • Wet lokaal spoor;
  • Wet luchtvaart.

Zo mag bijvoorbeeld een piloot, loods of spoorwegmachinist gecontroleerd worden. Let op dat als je als werkgever niet onder één van deze wetten valt, het dus op grond van de AVG niet is toegestaan een test af te nemen bij de werknemers. Voor bijvoorbeeld een magazijnmedewerker die een heftruck bestuurt is dit dus niet toegestaan. Een werknemer kan als je een test uitvoert zonder een wettelijke basis een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, die vervolgens een boete kan opleggen.

Strenge voorwaarden voor gebruik test

Als een test op grond van de wet wel is toegestaan, dan is in het “Besluit alcohol drugs en geneesmiddelen in het verkeer” opgenomen welke tests zijn toegestaan en voor welke beroepsgroepen. De test mag vervolgens niet door iedereen uitgevoerd worden. Alleen bevoegde ambtenaren of door de Minister aangewezen personen mogen de tests afnemen. In de praktijk is dit meestal de politie, de marechaussee of, in het geval van een bloedtest, een arts of verpleegkundige. Je mag ook niet alle werknemers testen, zoals bij een poortcontrole. Je moet als werkgever elke keer een afweging maken tussen het belang van de controle en de inbreuk op de grondrechten van de betrokken werknemer. Je mag als werkgever niet meer gegevens verzamelen dan strikt noodzakelijk is en je moet de verkregen gezondheidsgegevens daarnaast ook goed beveiligen.

Geen wettelijke grondslag voor test; wat mag wel?

Een test is niet de enige methode om te voorkomen dat een werknemer onder invloed aan het werk is. Denk hierbij aan de volgende oplossingen:

  • HR-beleid gericht op het bespreekbaar maken van het gebruik en voorlichting over de risico’s die het gebruik met zich brengt op de uitoefening van de werkzaamheden. Via Rij Veilig Met Medicijnen kan bijvoorbeeld het effect van medicijnen op de rijvaardigheid worden gecheckt;
  • Het opnemen van een alcohol en drugsprotocol in het bedrijfsreglement, waarin bijvoorbeeld ook sancties worden opgenomen als een werknemer wordt betrapt op het gebruik of het in bezit hebben van alcohol en/of drugs;
  • Het aanbieden van begeleiding aan werknemers, door bijvoorbeeld de bedrijfsarts, om middelengebruik tegen te gaan.
Onze bedrijfsjurist Peter
Contact

Advies nodig of vragen?

Peter en de andere bedrijfsjuristen helpen je graag verder