Leren van elkaar via het Platform Zero Incidents voor de binnenvaart

“Het is van het grootste belang om ook een bijna-aanvaring te melden”

27-02-2019  Continue verbetering van de veiligheidscultuur in de binnenvaart. Dat is een belangrijke doelstelling van onze Raad voor Binnenvaartverladers. Verladers hebben een belangrijke rol in dat streven en werken daarbij nauw samen met de binnenvaartsector. Dat gebeurt onder andere via het Platform Zero Incidents.

Met het Platform Zero Incidents (PZI) heeft de binnentankvaart sinds ruim drie jaar zijn eigen podium voor verbetering van de veiligheid. De hoofddoelstelling van PZI is de eigen verantwoordelijkheid voor veiligheid terughalen naar de binnenvaart. “Theoretisch heeft het platform zijn waarde al bewezen”, aldus voorzitter Erwin Tijssen, beleidsadviseur Veiligheid & Gevaarlijke Stoffen bij Koninklijke BLN-Schuttevaer, de branchevereniging voor de Nederlandse binnenvaart. “We hebben in elk geval de tankvaart goed in beeld; van de twaalfhonderd binnenvaarttankers die er in Europa rondvaren zijn er ruim negenhonderd aangesloten bij het PZI.”

De volgende stap is het organiseren van ‘PZI droge lading’. Ook bij drogebulktransporten kan het om gevaarlijke stoffen gaan, maar deze bedrijfstak is kleiner georganiseerd en daardoor lastiger te bereiken. Het zijn vaak zelfstandig varende schippers, meestal zonder personeel en daardoor niet arbo-plichtig, zegt Tijssen. “De tankvaart is wat dat betreft gemakkelijker, hier vaart ieder tankschip direct of indirect onder contract van een grotere bevrachter of operator.”

Alles delen

De bedoeling van het platform is onder meer het in kaart brengen van incidenten en de zogenoemde near misses, voorvallen die goed afliepen, maar waarbij het wel bijna mis ging. Die laatste categorie is de lastigste, weet Tijssen. “De bedoeling van het platform is dat de leden álles delen, dus is het belangrijk ook een bijna-ongeluk te melden. Maar ja, wat doe je als er iets bijna mis gaat en niemand dat heeft gezien? Dan ben je al snel geneigd om maar niets te zeggen. Het zit nu eenmaal in de aard van de mens om dat soort voorvallen voor zichzelf te houden, maar het is van het grootste belang om ook een bijna-aanvaring te melden. Dit om te voorkomen dat het een volgende keer echt mis gaat.”

Ben Engelbert van Bevervoorde, senior manager sourcing & contracting bij Sabic Supply Chain Chemicals Europe, herkent dat. “Er ligt toch een zekere gevoeligheid om een misser met andere partijen te delen. De binnenvaart is een kleine wereld; bij een echt incident of voorval is het moeilijk stil te houden om wie dat ging; dat weten die schippers onderling toch wel. Dit in tegenstelling tot near misses. Er zit dus heel veel vertrouwen in het kwetsbaar durven opstellen; oké, het is je overkomen, het schaamrood staat je op de kaken, maar je moet het tóch vertellen. De hele binnenvaart kan leren van elk (bijna) incident.”

“De binnenvaart is een kleine wereld; bij een near-miss is het moeilijk stil te houden om wie dat ging.”
“De binnenvaart is een kleine wereld; bij een near-miss is het moeilijk stil te houden om wie dat ging.”

 

Statusrapport

En daar ligt de taak van het Platform Zero Incidents. Omdat voorkomen beter is en blijft dan blussen, is preventie van groot belang bij het PZI. De verantwoordelijkheid moet zo breed mogelijk worden gedragen. Engelbert van Bevervoorde, overigens ook vicevoorzitter van onze Raad voor Binnenvaartverladers, duidt daarom ook expliciet op ketensamenwerking. ”Sabic heeft fabrieken in verschillende Europese landen, maar ook op andere continenten. Samen met grote verladers als Shell, Exxon en Basf werken we graag aan ketenaansprakelijkheid, alle partijen willen actief meewerken aan veiligheid.” Ook andere grote bedrijven, zoals Vopak, Oiltanking, het Havenbedrijf Rotterdam en dus ook Sabic zijn hierin allemaal spelers, die samenwerken met PZI en met name aan de gedragskant van medewerkers belangrijke bijdragen leveren.

Petrochemiegigant Sabic, het bedrijf van Engelbert van Bevervoorde, handelt daar ook naar en heeft veiligheid sowieso hoog in het vaandel staan, zegt hij. “Wij gaan niet voor de laagste prijs, wij kijken voor ons vervoer naar een selectie van tankvaartbedrijven die wij veilig genoeg vinden. Een keurmerk als Ebis, European Barge Inspection Scheme, is een vereiste, maar wij kijken altijd verder. De hele zaak moet kloppen. Onze planners praten niet alleen met de klant, maar ook met de vervoerder; welk schip wordt er gebruikt, wat is het laatste statusrapport ervan? Elk binnenvaartschip dat in opdracht van ons vaart, wordt gecontroleerd, het zogeheten vetting; sowieso worden binnenvaarttankers jaarlijks geïnspecteerd, maar wij willen ook altijd de laatste rapportage van het schip checken.”

Meldingen

Als hoofd inkoop heeft Engelbert van Bevervoorde zijn medewerkers opdracht gegeven om geregeld met veiligheidsmensen te praten. “Als er ergens een incident is gebeurd, is je eerste reactie: hoe is het met die persoon afgelopen? En met de omgeving? Pas daarna ga je kijken wat er nu precies aan de hand was en kijken we wat we ervan kunnen leren. Dat is de kracht van PZI; wat kunnen we leren van elkaar? Dit is essentieel om de transportketen verder te versterken.”

Bij het PZI komen zo’n zeshonderd meldingen per jaar binnen, vertelt Erwin Tijssen. Dat kan variëren van incidenten als een zogenoemde spill (lekken of morsen) op een schip in de Botlek tot de aanvaring in de laatste dagen van 2016, toen een binnenvaarttanker de stuw in Grave flink beschadigde. Ook kleine aanvaringen, groundings (aan de grond lopen) en menselijke fouten worden gemeld. “We bekijken van alle gevallen de hoofdoorzaken, delen deze statistisch in onderwerpen in en behandelen ze met mensen van de verschillende werkgroepen. We zorgen snel voor safety-rapporten, met situatieschetsen en foto’s. Beeld is heel belangrijk bij het instrueren van de bemanning. Op veel schepen wordt gewerkt met buitenlandse bemanningsleden; die hebben niet zo veel aan een Nederlandse instructiefolder, als je foto’s laat zien met juiste en foutieve situaties zegt dat veel meer”, stelt Tijssen. Het PZI gebruikt vrijwel alle hoofdoorzaken voor een maandelijkse safetyflash. Die heeft als belangrijkste doel om snel lering te kunnen trekken uit het bewuste incident.

Grave, begin 2017. Rijkswaterstaat coördineert de werkzaamheden aan de stuw, die eind december 2016 kapot werd gevaren door een met benzeen geladen binnenvaartanker.
Grave, begin 2017. Rijkswaterstaat coördineert de werkzaamheden aan de stuw, die eind december 2016 kapot werd gevaren door een met benzeen geladen binnenvaartanker.

 

Handboek

Ernstige gevallen leiden tot safety alerts. “Dan waarschuwen we bijvoorbeeld voor laag water of slecht weer op open water. Of in de zomermaanden voor het werken met grote aantallen aflossers. Die tijdelijke krachten moeten ook van alle procedures op de hoogte zijn en, nog belangrijker, de werkgever moet er zeker van zijn dat de inhuurkracht geschikt is om aan de verplichtingen van veilig vervoer van de goederen te voldoen”, legt Tijssen uit. Er is aan de opleidingenkant van een vloothandboek met best practices gemaakt voor talloze, terugkerende werkzaamheden. “Zo’n vloothandboek met de beste procedures voor bepaalde situaties is een goede basis, zeker als het wordt gecombineerd met het handboek van de bevrachter.”

Top-10 incidenten binnenvaart

  1. Spill (vrijkomen van vloeistof of gas)
  2. Persoonlijk ongeval *)
  3. Aanvaring binnenvaart
  4. Aan de grond lopen
  5. Vallen/struikelen
  6. Aanvaring brug
  7. Technisch falen
  8. Aanvaring overig
  9. Aanvaring sluis
  10. Losbreken

 

Proefabonnement

Dit artikel is eerder verschenen in evofenedex magazine. evofenedex magazine is ons ledenblad, met toegankelijke informatie over de wereld van transport en logistiek. evofenedex magazine zet op een rij wat nieuwe overheidsregels betekenen voor je dagelijkse bedrijfspraktijk, hoe je moet omgaan met juridische kwesties en het biedt praktische handvatten als het gaat om magazijnhulpmiddelen, personeelsbeleid, automatisering en wagenpark. Met een proefabonnement ontvang je kosteloos vier edities.

Onze ledenadviseur Marjolein
Contact

Vragen over gevaarlijke stoffen?

Marjolein en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder