12-09-2016  De financiële problemen bij de Zuid-Koreaanse rederij Hanjin leiden op dit moment tot een logistieke chaos. Wereldwijd liggen er schepen aan de ketting en van 540.000 containers is de status ongewis. De situatie kan voor bedrijven een enorme financiële strop betekenen.

Dat zegt EVO-beleidsadviseur zeevaart Lodewijk Wisse. Hanjin vroeg vorige week uitstel van betaling aan, meestal een voorportaal van een faillissement. Wisse: "Door de onzekerheid weigeren havens schepen toegang. Ze zijn namelijk bang dat de schepen hun havengeld niet kunnen betalen. Ook terminals leggen schepen aan de ketting, ook om hun vorderingen op Hanjin veilig te stellen."

Kerstcollectie

Volgens Wisse vrezen veel bedrijven die handelsgoederen op een Hanjin-schip hebben, dat zij afspraken met klanten niet kunnen nakomen. "Wat de situatie verergert, is dat juist op dit moment de kerstcollectie onderweg is van Azië naar Europa." Ook productieprocessen kunnen spaak lopen, zegt hij. "Fabrieken kunnen stilvallen."

De Hanjin-vloot omvat 95 schepen, die op dit moment naar verluidt goederen aan boord hebben met een waarde van circa 14 miljard dollar (12,5 miljard euro), verdeeld over 540.000 containers. Onduidelijk is hoeveel klanten van Hanjin gedupeerd zijn, maar de Zuid-Koreaanse electronicagigant Samsung heeft al laten weten een lading ter waarde van 38 miljoen dollar op de schepen te hebben staan.

Paniekerige situatie

Wisse: "Er is sprake van een chaotische, paniekerige situatie in de logistieke keten. Er is heel veel onduidelijkheid over de goederen. Sommige schepen dobberen op zee met bederfelijke waar aan boord. Dat gaat goed als die netjes in gekoelde reefercontainers zitten. Maar hoe lang blijven de voorzieningen op zulke schepen op orde? Als de stekker uit zo'n container gaat, is de lading verloren."

Ook over eventuele oplossingen wisselen de berichten. "De ene dag hoor je dat de moedermaatschappij van Hanjin een noodvoorziening van 90 miljoen dollar beschikbaar stelt om de containers op de plaats van bestemming te krijgen, maar de volgende dag blijkt dat het besluit weer is uitgesteld. Dit is de eerste keer dat de containersector zoiets meemaakt, dus er is geen precedent."

Handelsbelang

"Dat er een rederij dreigt om te vallen van deze omvang, is niet eerder gebeurd", bevestigt ook Peter de Langen, hoogleraar Transport & Logistiek aan de Universiteit Eindhoven. Volgens hem was het tot nu toe in de wereld van containerrederijen gangbaar dat deze door overheden overeind werden gehouden, wegens het strategisch handelsbelang dat ze een land bieden.

De Langen: "Zuid-Korea maakt momenteel een economische transitie door. Voorheen was het economisch model gestoeld op staatsgestuurde conglomeraten, maar dat is minder aan het worden. In de havenstad Busan komen tegenwoordig alle rederijen aanlopen, dus het strategisch belang van Hanjin is daardoor afgenomen. Ik denk dat om die reden besloten is om Hanjin niet meer kunstmatig overeind te houden."

Overcapaciteit

De containermarkt staat al jaren onder hevige druk. Een aantal jaren geleden was er sprake van hoge vrachttarieven en een flinke groei van de Chinese economie. De rederijen besloten hierop grote schepen te laten bouwen. Die komen nu op de markt, terwijl de Chinese economie is afgekoeld. Daarom is er nu sprake van een forse overcapaciteit, wat weer leidt tot de huidige lage prijzen.

De Langen vreest dat sommige spelers in de sector het als gevolg van de crisis rond Hanjin nog zwaarder gaan krijgen. "Verladers zullen meer dan voorheen risico-analyses gaan maken bij het boeken van hun lading. Dat betekent dat rederijen die het toch al zwaar hebben en financieel minder solide zijn, gemeden gaan worden. Dat kan betekenen dat deze spelers nog meer in zwaar weer komen."

Betalingsvoorwaarden

De Langen verwacht ook dat de situatie rondom Hanjin negatief kan afstralen op de alliantie-partners van Hanjin: Hapag-Lloyd (Duitsland), "K" Line (Japan), MOL (Japan), NYK (Japan) en Yang Ming (Taiwan).

Voor wat betreft de 14 miljard dollar aan waarde op de schepen van Hanjin voorspelt De Langen een 'heel juridisch gebeuren', waarbij van belang is hoe leverings- en betalingsvoorwaarden zijn opgesteld.

Kosten

Bij het Rotterdamse Advocatenkantoor Kneppelhout Korthals Advocaten hebben zich de afgelopen dagen al de nodige gedupeerde partijen gemeld. "Vragen hadden met name betrekking op de kosten die Europe Container Terminals (ECT) in rekening wilde brengen voor de aflevering van Hanjin-containers", vertelt advocaat Jikke Biermasz. Zij is gespecialiseerd in Transport en Douanerecht. "Er was veel angst voor oplopende kosten."
Biermasz prijst de wijze waarop belangenorganisaties EVO en Fenedex, Fenex en TLN in de bres zijn gesprongen voor hun achterban. Zo zijn genoemde organisaties het met ECT eens geworden over ‘een acceptabele procedure’.

EVO en Fenedex hebben de gevolgen van de situatie voor Nederlandse bedrijven weten te beperken. Door samenwerking te zoeken met afhandelaar ECT in Rotterdam kregen zij snel toegang tot hun containers, zodat grote vervolgschade is uitgebleven. Op haar beurt prijst EVO de bereidheid van alle betrokken partijen om mee te werken aan een snelle en voor de sector werkbare oplossing.

Claims

Is volgens Biermasz daarmee de kous af? "Nee, zeker niet", zegt Biermasz. Zij verwacht in de nabije toekomst met name veel vragen op het vlak van claims. "Welke partij is waarvoor verantwoordelijk? Bij wie moet ik eventuele claims indienen? En wat te denken van oplopende spanningen tussen commerciële relaties? Deze muis krijgt nog een enorme staart, is mijn verwachting."

Maritiem drama

Biermasz typeert deze zaak als 'een maritiem drama met een omvang die zijn weerga niet kent'. "Er zijn enorm veel belanghebbenden. Ik heb zoiets niet eerder gezien." Verrassend vindt Biermasz het niet. "Het moest een keer gebeuren dat een rederij daadwerkelijk in zwaar weer terecht kwam. Dat kon niet uitblijven."