Mieke Damen: meer vrouwen op topposities in logistiek

Jongeren vragen om transparantie

11-02-2020  Het imago van de logistiek kan wel een impuls gebruiken, want het is een van de oorzaken dat er een personeelstekort is. Mieke Damen wil dat bedrijven gezamenlijk gaan optrekken om te laten zien hoe interessant en veelzijdig de logistiek is voor jongeren. Haar bijna veertig jaar ervaring zet ze onder meer in in het onderwijs en via commissies en stichtingen om die boodschap over te brengen. Om jongeren aan zich te binden, moeten bedrijven veranderen, aldus Damen. “Met alleen een hip flexbureau redt een bedrijf het niet.”

Mieke Damen (60) werd onlangs door Jong Logistiek Nederland (JLN) uitgeroepen tot Logistiek Goeroe. Met haar enorme staat van dienst en tientallen jaren ervaring werkt zij inmiddels als toezichthouder en pioniert zij in de kleine modestartup Affaso. Daarnaast is ze betrokken bij diverse onderwijsprojecten om haar kennis en kunde over te dragen aan de volgende generatie logistiekelingen. Haar drijfveer: blijven pionieren. Zelf heeft Damen bedrijfskunde gestudeerd, geen logistiek. “Toen ik zo’n veertig jaar geleden begon, was die opleiding er nog niet. Mijn generatie rolde het vakgebied gewoon in, en ik dus ook. Begin jaren ’80 kwam ik toevallig bij Nike terecht. Het was een pionierstijd, want in Amerika was het merk al wel heel groot, maar het was er nog helemaal niet in Europa. Via een paar importeurs kochten de mensen hier wel schoenen van dat merk, maar dat was mondjesmaat.”

Damen besluit rond die tijd om een tijdje in Amerika te gaan wonen. “Daar ontmoette ik mensen van Nike die in Nederland een kantoor gingen openen. Ik zei, oh wat leuk. Als ik daar in de buurt ben, kom ik wel even langs voor een kop koffie. Van het een kwam het ander. Toen ik daar op het kantoortje in Amsterdam kwam, zaten er een paar Amerikanen wat verdwaasd rond te kijken. Die waren zo blij dat er iemand binnenkwam die ze kenden die in hun gedachte Amerikaans maar ook Nederlands was. Ik werd ter plekke aangenomen. De ene dag moest ik twee auto’s kopen, de andere dag twee potloden. Ik werd heel erg in het diepe gegooid en dat op mijn 21e.”

De jaren erna groeit Nike als kool en Damen ‘groeit lekker mee’. “Maar ik wilde wel blijven pionieren, dus in 1985 stapte ik over naar Amex, dat later Mexx is geworden. Dat was toen een heel klein bedrijfje, maar het groeide uiteindelijk naar een bedrijf met een miljard omzet. Ik ben een nieuwsgierig iemand en als je dat bent, ben je erg geïnteresseerd in  mensen en processen. Zo bouwde ik de nodige kennis op. We moesten voor Mexx een nieuw dc bouwen en zo kwam ik in aanraking met de provinciale en gemeentepolitiek. Mensen die mij daar zagen spreken, vroegen me weer voor inspraakavonden en zo kwam ik uiteindelijk in de commissie-Van Laarhoven terecht (een commissie van logistieke experts, ontstaan uit diverse overheidsinitiatieven met als doel meer innovatie in de logistiek, red.) Vervolgens kwam ik bij de  vereniging voor Logistiek managers, vLm, in beeld. Zo deed ik meer en meer naast mijn werk en werd ik actiever in verschillende netwerken. En dan ben je ineens een goeroe, haha.”

Mieke Damen

 

Factor mens

Damen kreeg de award voor Goeroe van JLN onder meer vanwege haar visie op de factor mens in de logistiek. Volgens haar is deze factor, ondanks de oprukkende automatisering en robotisering, nog steeds het belangrijkst. “Er zijn helaas nog steeds organisaties die naar human resources kijken als resources, een middel. We moeten van die term af. Mensen zijn niet planbaar of makkelijk vervangbaar. Alles in een bedrijf draait om cultuur. Als je medewerkers een stukje visie kunt meegeven, gaat dat vanzelf lopen. Probeer eens niet een organigram te maken en daar mensen in te stoppen, maar begin eens te kijken welke mensen je hebt en welke talenten zij hebben. Ik heb nooit anders gewerkt, maar blijkbaar is dat vandaag de dag niet populair, en het staat nergens in de managementtheorieën. Dat human resources nu een populair onderwerp is, komt mede door de personeelstekorten. De mogelijkheid om een nieuw blik personeel open te trekken als de huidige medewerkers niet bevallen, is er niet meer.”

Versnipperd

Deels is het tekort aan medewerkers in de logistiek de schuld van de bedrijven zelf, stelt Damen. “Mijn stokpaardje is het imago van ons werk. Vanuit de commissie-Van Laarhoven is toen de stichting Nederland is Logistiek opgericht, juist om dat imago te verbeteren. Maar de bedrijven zelf willen daar niet of nauwelijks iets aan bijdragen, waardoor de activiteiten op een laag pitje staan. We blijven heel versnipperd werken en die stichting was juist zo sterk, omdat er een gezamenlijk doel was. We hadden branches, onderwijs en de Topsector Logistiek bij elkaar. Nu hebben we jaarlijks maar een beetje budget en moeten we opboksen tegen miljoenencampagnes van Defensie. Iedereen trekt nu aan mensen, iedereen doet nu zijn eigen ding. De logistiek moet de krachten bundelen; samenwerking in de logistiek helpt, want de kunst van logistiek is dingen slim organiseren. Maar dat geldt ook voor dit onderwerp. Samen optrekken geeft een krachtiger boodschap.”

Het huidige topsectorenbeleid van het Rijk loopt volgend jaar af en dat is volgens Damen een kans om het beter te gaan doen. “Er wordt hard gewerkt aan een nieuwe start. Ik hoop dat het gaat lukken om daarbij de factor mens een hoge prioriteit te geven en samen op te trekken met een gezamenlijke agenda. Wat er in een bedrijf of organisatie gebeurt, draait altijd om de mens.”

Teams werken goed samen omdat mensen elkaar iets gunnen, zegt zij. “Werken aan een goede cultuur betaalt zich echt uit, maar het is heel erg afhankelijk van degene die aan het roer staat of die cultuur op orde is. Lang niet iedereen heeft die vaardigheden om mensen goed aan te sturen. Er zijn bedrijven en organisaties waar mensen zich niet veilig voelen omdat de cultuur heel hard is of waar mensen expres lang op hun werkplek blijven zitten om zo te laten zien dat ze hard werken en niet iedereen heeft dat gevoel om dit soort zaken te signaleren. Een foute manager kost het bedrijf meer dan een complex IT-probleem.”

Onderzoekend vermogen

Damen ziet dat de nieuwe generatie werknemers anders denkt. “Die nieuwe generatie komt swipend de baarmoeder uit. Het wordt echt anders. Jongens en meisjes die we vandaag opleiden, worden opgeleid vanuit een onderzoekend vermogen. Ze worden uitgedaagd om kennis tot zich te nemen en problemen op te lossen. Dat is nodig, want de wereld verandert zo snel dat strikt iets leren niet meer werkt. Als je die mensen je bedrijf binnenkrijgt en vervolgens denkt ‘ik zet ze aan een hip flexbureau’ en vervolgens hetzelfde verwacht als van een oudere werknemer, inclusief een jaarlijks evaluatiegesprek met doelstellingen, weet je toch dat je die mensen binnen no-time kwijt bent.”

Het is moeilijk om verschillende generaties te managen, zegt Damen. “Er is sprake van verschillende behoeften die wel eens botsen. Tegelijkertijd is het prachtig om ervaring te mixen met nieuwe kennis. Je moet een lerende organisatie creëren, want die organisatie moet ook sneller mee in veranderingen. Hoe krijg je die vijftiger die bezig is met zijn pensioen en een flexplek maar niks vindt samen met een twintiger die veel sneller wil communiceren, die transparantie wil qua salarisschalen? Dat is heel lastig.” Het begint bij bewustzijn en openstaan voor deze veranderingen, stelt Damen. “Sta ervoor open om echt van jongeren te leren. Het zijn niet alleen ouderen die jongeren iets leren, maar ook andersom. Je krijgt nu mensen binnen die beter equiped zijn dan ooit. Daar moet alleen nog een sausje ervaring overheen. ‘Opa vertelt’ werkt niet meer.”

Een van de redenen waarom Damen actief is in het onderwijs is juist om de oude en jonge generatie met elkaar te verbinden. “Ik wil dat graag, want het is belangrijk voor de toekomst van de logistiek. Binnenkort organiseren we een evenement over logistiek rondom de Formule 1, waarbij studenten logistiek van de Breda University of Applied Sciences (BUAS) zijn betrokken. Daar hebben we de oudere generatie logistiek managers voor uitgenodigd. Het doel is dat ze met elkaar in gesprek gaan. Jongeren kunnen profiteren van de netwerken van de oudere generatie, terwijl ouderen kennis opdoen over de meest recente inzichten. Bedrijven moeten meeveranderen. Als je dat niet doet, heb je straks geen personeel meer.”

Klas leerlingen
Volgens logistiek goeroe Mieke Damen worden jongeren nu opgeleid vanuit een onderzoekend vermogen.

 

Geen kostenpost

Zelf is Damen al haar hele werkzame leven actief in de modelogistiek. “Ik heb altijd aan de verladerskant gewerkt, dat is anders dan de vervoerderskant, waar logistiek core business is. Ik kom uit een wereld waar logistiek als ondersteunend werd gezien, een kostenpost. Ik sta al mijn hele carrière op de barricaden om uit te leggen dat wij geen kostenpost zijn, maar waarde toevoegen. Je kunt wel roepen dat alles draait om die jurk, maar als die niet op tijd van de fabriek naar de winkel wordt gebracht, is zo’n jurk niets waard. Bedrijven, ook in de mode, krijgen steeds meer door dat ze onderdeel zijn van een supply chain.”

Daarnaast worden klanten steeds kritischer. Kleding moet sustainable zijn en de keten transparant. “Waar de vervoerder nog worstelt met CO2-neutraal worden, zijn wij al weer een stap verder. Daarom is het werken bij een kleine startup als Affaso zo interessant. Het ene moment zit ik aan tafel met de directie van logistiek dienstverleners, het volgende moment zit ik tien niveaus lager om klant te worden. Met de poten in de modder staan is ontzettend leuk, gewoon door de fabriek in China lopen. Ik moet weer alles zelf regelen, tot de doosjes aan toe en ik kan niet wachten tot ik zelf een zending in ontvangst kan nemen en controleren. Dan komt echt die pionier in mij naar boven. En een dag later ben ik weer ergens voor een commissariaat.”

Damen maakte van dichtbij mee hoe e-commerce de kledingbranche voorgoed veranderde. “Vanaf het eerste moment dat wij bij Mexx vijftien jaar geleden kleding online gingen verkopen tot aan de dag van vandaag kun je met online kleding verkopen nauwelijks geld verdienen. Dat komt omdat we de consument hebben beloofd dat het gratis is, en ook nog eens gratis retour kan. Maar er is niets gratis. Daardoor zitten we in een zeer kwalijke situatie, omdat er hele generaties opgroeien die denken dat kleding een weggooiproduct is. Een T-shirt van vier euro gratis opsturen en weer gratis retour zenden… We verliezen met zijn allen. Dat moeten we terugdraaien. Mensen moeten consuminderen en zich bewust zijn van wat ze kopen. Nu kopen partijen marktaandeel en belasten zo de omgeving. Ik denk uiteindelijk dat dat niet houdbaar is. De consument zal moeten gaan meebetalen. Jongere generaties zijn daar al gedeeltelijk mee bezig, maar dat zal nog verder moeten gaan.”

Logistiek in Afrika

Bewustwording is ook iets wat Damen met haar werk bij Affaso wil realiseren. Dit jonge kledingmerk is gespecialiseerd in kleding met een Afrikaanse print, iets waar zij persoonlijk iets mee heeft. “Na mijn tijd bij Mexx ben ik bij Vlisco gaan werken en kwam ik in landen als Ivoorkust en Ghana. Dat was waanzinnig interessant want we hadden te maken met supply chains van het verre oosten tot Afrika en verder. Ik ben daar veel op reis geweest en heb daar de logistiek leren kennen. Dat is bijzonder, en voelde voor mij als de slagroom op mijn carrièretaart. Je moet wel de tijd nemen om te snappen wat daar gebeurt. Elk continent heeft zijn eigen aanpak, ontdekte ik. Het kost heel veel tijd om dingen te veranderen. Je moet de mensen er echt overtuigen, anders wordt het niets. Dat is daar echt een taai proces. Dat is jammer, want het is een continent waar veel geld is, maar het is erg oneerlijk verdeeld. De steden langs de kust zijn blingbling, maar zodra je het binnenland in trekt, komt de armoede op je af. De infrastructuur is daarnaast ook een uitdaging. Een centraal warehouse in Afrika? Vergeet dat maar. Je moet de logistiek land voor land opzetten, het is een grote puzzel. Aan de andere kant het is er fantastisch. De levenslust, de kleur, de geur, de smaak… Dat komt ook terug in onze kleding. Wat dat betreft komt alles wat ik wil samen in deze startup.”

Afrika
Logistiek in Afrika is complex, ontdekte Damen in haar loopbaan.

 

Toch heeft Damen nog wel dromen, zoals meer vrouwen in de logistiek. “Ik wil ook rolmodel zijn op alle niveaus. Kunnen we vrouwen ook door zijinstromen op hogere posities krijgen? We hebben weinig vrouwen, niet op managementniveau maar ook niet op toezichtniveau. Als ik kan helpen om dat te verbeteren, word ik een gelukkige vrouw.”

Dit artikel is eerder gepubliceerd in evofenedex logistics en geschreven door Job Halkes.

Marinke
Contact

Vragen over de arbeidsmarkt?

Marinke en de andere juristen helpen je graag verder