Werk goed geregeld voor arbeidsmigranten

Leestijd: 2 minuten

02-05-2022  De meeste arbeidsmigranten zijn tevreden over hun werk en de manier waarop werk is geregeld in Nederland. Dat is een van de conclusies uit het onlangs gepubliceerde rapport ‘Goed werkgeverschap voor kortverblijvende arbeidsmigranten’ wat onderzoeksbureau SEO uitvoerde in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Doelgroep van het onderzoek waren kortverblijvende Poolse, Roemeense en Spaanse arbeidsmigranten. Onder het begrip ‘kortverblijvend’ vallen alle arbeidsmigranten die een verblijfsduur van korter dan twee jaar hebben (eventuele tussenpozen van korter dan een half jaar meegerekend). Arbeidsmigranten die langer dan twee jaar in Nederland werkzaam zijn geweest zijn ter vergelijking meegenomen in de analyses. In totaal deden 1.341 personen mee, waarvan 476 personen (35 procent) twee jaar of korter in Nederland verbleven.

Over het algemeen is het beeld positief, zo blijkt uit het onderzoek. Centraal in het onderzoek staat de werk- en woonsituatie en de invulling van goed werkgeverschap. Als antwoord op de vraag wat het begrip ‘goed werkgeverschap’ betekent  zou je kunnen denken aan een situatie dat een werkgever goed omgaat met zijn personeel. Je kunt stellen dat er van ‘goed werkgeverschap’ sprake is wanneer de werkgever naar mening van de werknemer zorgt voor voldoende arbeidsinhoud, arbeidsomstandigheden, arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden.

Arbeidsomstandigheden op orde

Voor het grootste deel van de kort verblijvende arbeidsmigranten in Nederland zijn de arbeidsomstandigheden op orde, de arbeidsverhoudingen goed, de arbeidsvoorwaarden conform de afspraken, de woonsituatie afdoende georganiseerd, is men tevreden met het werken in Nederland en is dat werk in de praktijk conform de verwachtingen vooraf. Kort verblijvende arbeidsmigranten werken relatief vaak voor uitzendbureaus (69 procent) en in sectoren als de opslag en logistiek, de voedingsmiddelenindustrie en de land- of tuinbouw.

Er zijn in de media talloze berichten verschenen over slechte arbeids- en leefomstandigheden voor tijdelijk in Nederland verblijvende arbeidsmigranten, het beeld wat is geschetst klopt niet met de uitkomsten van dit onderzoek. Corona heeft er voor gezorgd dat problemen die arbeidsmigranten ervaren met arbeidsomstandigheden en huisvesting extra werden uitgelicht. Omdat het Ministerie van SZW meer zicht wil hebben op de werkelijke arbeids- en leefomstandigheden van tijdelijke arbeidsmigranten in Nederland, onder andere omdat deze groep moeilijk is te bereiken, heeft zij gevraagd deze groep in beeld te brengen. Er zijn in het onderzoek aandachtspunten opgehaald voor zowel het bedrijfsleven als de overheid om verbeteringen door te voeren.

Motieven van arbeidsmigranten

Het hogere salaris in Nederland vergeleken met het herkomstland is de meest genoemde reden voor Polen, Roemenen en Spanjaarden om in Nederland te werken. Het wordt door het grootste deel ook gezien als de belangrijkste reden. Andere belangrijke redenen om in Nederland te komen werken, zijn familie, het grotere perspectief, de hogere levensstandaard en de betere werkomstandigheden. Ook de mogelijkheid om snel geld te verdienen, wordt relatief vaak genoemd.

Op de meeste aspecten van de kwaliteit van het werk in Nederland lijkt het grootste deel van de kort verblijvende Poolse, Roemeense en Spaanse arbeidsmigranten in Nederland te maken te hebben met goed werkgeverschap. Als wordt gekeken naar 12 specifieke factoren ten aanzien van arbeidsomstandigheden, arbeidsverhoudingen, arbeidsvoorwaarden, woonsituatie en tevredenheid die afbreuk kunnen doen aan goed werkgeverschap, dan heeft bijna de helft van alle kort verblijvende arbeidsmigranten in Nederland te maken met maximaal twee van deze factoren.

Eerlijk, veilig en gezond werk

Kort verblijvende arbeidsmigranten doen vaker dan Nederlandse werknemers zwaar, ongemakkelijk en gevaarlijk werk, waarbij de regels rond gezond en veilig werken op de werkvloer niet altijd goed in acht worden genomen. Taal kan daarin een barrière vormen waar extra aandacht naar uit moet gaan bij veiligheidsinstructies. Ook verdienen de meeste kort verblijvende arbeidsmigranten, afhankelijk van de sector waar ze werkzaam zijn, een salaris op of boven het minimumloonniveau. Een groot deel heeft te maken met een variabel aantal werkuren waarvan men pas op het laatste moment weet wanneer en hoeveel er gewerkt moet worden en waardoor de inkomsten variëren.

Aandachtspunten voor het bedrijfsleven

In het onderzoek komen aandachtspunten naar voren waar ondernemers wat in kunnen verbeteren. Voor ongeveer 16 procent van alle kort verblijvende arbeidsmigranten lijkt geen sprake te zijn van goed werkgeverschap. Factoren die daarbij het vaakst worden genoemd zijn het niet verzekerd (denken te) zijn tegen ziektekosten, het ontbreken van een loonstrook in een begrijpelijke taal, de afhankelijkheid van de werkgever voor de woning, het hebben van variabele werkuren zonder tijdige notificatie, en intimidatie en pesten op het werk. Verder is de informatie in contracten nu niet altijd helder voor veel werknemers, waardoor ze zich onzeker voelen.

Aanbevelingen voor de overheid

De belangrijkste aanbevelingen vanuit de respondenten aan de Nederlandse overheid betreffen de huisvesting, meer controle op de werk- en woonomstandigheden en transparantie over de voorzieningen. Ook worden nul urencontracten als negatief en vrijheid berovend gezien. Tot slot wordt door de deelnemers geadviseerd om het Nederlandse openbaar vervoer netwerk uit te breiden naar minimaal twee bussen per dag naar bedrijventerreinen zodat mensen zelfstandig naar hun werk kunnen reizen. Ook wordt geadviseerd om op elke werkvloer en in elk uitzendbureau een werknemer te hebben die de taal spreekt van de arbeidsmigranten.

Voor het merendeel van de kort verblijvende arbeidsmigranten komt het werken in Nederland overeen met de verwachtingen vooraf en zijn ze tevreden over veel aspecten aan het werken in Nederland. De meerderheid van alle kort verblijvende arbeidsmigranten in Nederland zou hier het liefst willen blijven werken, ook op langere termijn. Ze denken daarbij gemakkelijk aan ander werk te kunnen komen en zien de taal over het algemeen niet als een probleem.

Marinke
Contact

Vragen over de arbeidsmarkt?

Marinke en de andere juristen helpen je graag verder