28-10-2014  Het aantal slachtoffers van arbeidsongevallen in de deelsectoren wegvervoer en distributie vertoont een licht dalende trend: van 193 in 2010 via 172 in 2011 naar 164 in 2012. Dat meldt de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW) in de sectorrapportage Logistiek en Transport. De belangrijkste risico’s zijn hier aanrijd- en valgevaar. Bij een aanzienlijk deel van dit soort ongevallen is een heftruck betrokken. Daniëlle Gevers Deynoot-De Booij, Senior Beleidsadviseur bij EVO, geeft een toelichting bij deze ontwikkeling. Ze heeft hoop, maar ook twijfels.

Scepsis

“Er is een lichte dalende tendens in het aantal ongevallen waarneembaar de laatste jaren. Dat stemt hoopvol, gezien alle campagnes (denk aan Bewust Veilig en Heftruckhelden) die EVO heeft gevoerd, al dan niet samen met partnerorganisaties en inspectie zelf. Toch is enige scepsis op zijn plaats.

Plan van aanpak

Zo heeft de helft van de bedrijven in de sector onvoldoende in kaart  welke risico’s de werknemers dagelijks lopen tijdens hun werk. En als werkgevers de risico’s wél kennen, nemen zij niet altijd voldoende maatregelen om die te beperken of te beheersen. Een plan van aanpak ontbreekt vaak en 69 procent van de bedrijven houdt geen ongevallenregistratie bij. Met name de kleinere bedrijven (met minder dan 20 werknemers) leven de arbowetgeving onvoldoende na.

Deskundigheid

Bedrijven die begrippen als ‘gezond’ en ‘veilig’ niet hebben verankerd in de organisatie door bijvoorbeeld een RI&E moeten maatregelen nemen om arbeidsrisico’s te verlagen. De inspectie wijst er op dat met name kleinere bedrijven behoefte hebben aan deskundigheid en informatie uit de eigen sector om hun arbeidsverplichtingen na te komen.

Stress

De belangrijkste risico’s zijn nog altijd aanrijd- en valgevaar, fysieke belasting, gevaarlijke stoffen en agressie, geweld en werkstress. Die drie laatstgenoemde worden echter nauwelijks door werkgevers gezien als een arbeidsrisico. Stress op het werk kan voor zeer onveilige situaties zorgen en werknemers lijken niet altijd aan de bel te durven trekken. Voor overige arbo-aspecten lijkt een vermindering te zijn van overtredingen zoals met betrekking tot dieselmotorenemissies (van heftrucks) en ten aanzien van gegaste containers. Maar beide komen helaas nog steeds voor.

Het aanrijd- en valgevaar komt voornamelijk voor in de magazijnen. Nog altijd zijn er werknemers die op de vorken van de truck staan, soms zelfs met medeweten van de werkgever, om iets te repareren. Vaak ook zomaar voor de lol. Veel ernstige ongevallen zijn hiervan het gevolg. Dit heeft alles te maken met gedrag, bewustzijn en de veiligheidscultuur in het bedrijf.

Aandacht

Aanrijdingen met voetgangers staat op nummer één van de ongevallen. Al jaren. EVO heeft gevraagd om meer onderzoek naar de gedragsaspecten van de voetganger. Waarom treedt deze plots in de gevarenzone, terwijl er bijvoorbeeld wel een voetpad is? Onder het motto  ‘de juiste aandacht op de juiste plek’ denkt EVO ook daar meer in te kunnen bereiken. Integrale aanpak van veiligheid is de basis voor vermindering van ongevallen.

Onveilig

De meest voorkomende overtredingen van de werkgevers in het magazijn betreffen de arbeidsplaatsen. Het gaat dan om:

  • niet gescheiden wegen voor voetgangers en voertuigen
  • onveilige inrichting van de arbeidsplaats maar ook om oneffenheden van de vloer;
  • arbeidstijden
  • arbeidsmiddelen zoals machines en heftrucks (slecht onderhoud); ook instabiele stellingen.

Dit zijn dan ook veelal de voornaamste oorzaken van de ongevallen.

Recidivisten

Het niet in orde zijn van de inrichting van de arbeidsplaats en de veiligheid van de arbeidsmiddelen, samen met het niet aanwezig zijn of opvolgen van de RI&E (Risico-Inventarisatie & -Evaluatie) vormen belangrijke elementen in de risicoaanpak van de inspectie de komende tijd. Daarbij zal extra worden gelet op factoren die leiden tot onveilig gedrag: veiligheidscultuur bedrijf; werkdruk; voorlichting; onderricht en toezicht op de werknemers.

Deze aspecten worden beoordeeld in combinatie met fysieke veiligheidsmaatregelen op de arbeidsplaats, zoals gescheiden voetpaden. Daarbij worden bedrijven die eerder overtredingen begingen intensiever gecontroleerd en harder aangepakt. Ondanks de controles blijken er veel recidivisten te zijn.

Uitdieping

De rijvaardigheid van de chauffeur staat in de top drie van de oorzaken van ongevallen met heftrucks.  Uit de rapportage blijkt echter niet waar het dan aan schort. Gaat het om onvoldoende rijvaardigheid op dat moment, in die specifieke situatie? Is er helemaal geen opleiding? Is de chauffeur niet  of onvoldoende opgeleid voor het transportmiddel waar hij dan mee rijdt? Zijn het nieuwkomers met onvoldoende ervaring? Heel veel vragen waarvan de beantwoording een gerichte aanpak meer mogelijk maakt. EVO vraagt om meer duidelijkheid hierin en is in gesprek met het RIVM voor nadere uitdieping van de bestaande gegevens.”

Tot slot vijf aandachtspunten om de doelstellingen te halen:

  • medewerkers moeten op een veilige plaats zijn (dat is niét op de vorken; niét te dichtbij laden en lossen en lopen op voetgangersgedeelte)
  • gescheiden voetgangers-en rijgedeelte; geen obstakels op rijgedeelte
  • chauffeur moet de juiste competentie voor het voertuig hebben en ervaring om het voertuig te besturen
  • visueel contact met voetgangers. Deze moeten beter zichtbaar zijn (door middel van bijvoorbeeld hesjes)
  • zorg voor een effen vloer en een stabiele ondergrond