MSC Zoe: wie betaalt wat?

Vorige week verloor MSC Zoe 291 containers

09-01-2019  De MSC Zoe heeft afgelopen week 291 containers verloren toen het langs de Nederlandse kust voer. Naast alle verheugde strandjutters zijn inmiddels vele vrijwilligers en het leger ingezet om alle aangespoelde goederen op te ruimen. Nu zijn niet alleen de eigenaren van de goederen getroffen door dit ongeval, maar moet ook de rekening voor de opruimkosten worden opgepakt. De vraag is nu, wie betaalt wat?

Schade oorzaak

Zoals altijd is het allereerst van belang om te weten wat er precies gebeurd is. Er zijn namelijk meerdere oorzaken mogelijk en deze zullen meespelen als uiteindelijk bepaald moet worden wie er wat gaat betalen. De MSC Zoe is een relatief jong schip, dat bij ingebruikname in 2015 een van de drie grootste schepen ter wereld was. In andere berichten, zoals van bijvoorbeeld de Schuttevaer, zijn mensen uit de praktijk aan het woord gekomen die vermoeden dat juist die grootte van het schip in dit geval wel eens kan hebben bijgedragen aan het overboord vallen van de containers. Het kan natuurlijk óók zo zijn geweest dat de containers niet goed zijn vastgezet, of dat de kapitein te dicht bij de kust is gaan varen waardoor zijn schip meer last kreeg van de golven tijdens de storm. Anderzijds is het ook mogelijk dat verladers, ondanks een VGM weging, een verkeerde indicatie hebben gegeven van het gewicht, gebruik hebben gemaakt van instabiele containers of de lading in de containers niet goed hebben gezekerd, waardoor deze in de containers kan zijn gaan schuiven.

Onderzoek

Om dit goed te onderzoeken is inmiddels de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar Bremen vertrokken, waar de MSC Zoe momenteel aangemeerd ligt. Inspecteurs gaan onderzoeken of er duidelijk kan worden gemaakt wat er aan boord precies gebeurd is. Ook de maritieme politie en Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), onder leiding van een officier van justitie van het Functioneel Parket, hebben inmiddels aangekondigd te zijn gestart met een strafrechtelijk onderzoek. Dat is in Nederland nog niet eerder gebeurd. Eventueel zou de rederij schuldig kunnen zijn aan het overtreden van de Waterwet of de Wet voorkoming verontreiniging door Schepen. Mocht de rederij daaraan inderdaad schuldig worden bevonden, dan zou per boetefeit een geldboete kunnen worden opgelegd tot 83.000 euro of een gevangenisstraf tot zes jaar. Dit kan aan het bedrijf, maar ook aan individuele personen worden opgelegd.

Wettelijke aansprakelijkheid

Vanuit de wet is allereerst de rederij aansprakelijk voor de kosten van het opruimen van alle overboord geslagen goederen en containers. Wel kan de rederij zijn aansprakelijkheid limiteren door ‘een zakenfonds te stellen’. Dit wil zeggen dat de rederij een zeker bedrag, berekend  aan de hand van het bruto tonnage van het betrokken zeeschip, apart mag zetten. Alle claims tegen de scheepseigenaar voor dit incident kunnen dan alleen ingesteld worden tegen dit aparte zakenfonds. Als het geld uit het fonds op is, kan de rederij niet worden aangesproken voor meer geld.  Mocht MSC een dergelijk zakenfonds willen stellen, dan zal dat in dit geval niet veel helpen. Omdat de MSC Zoe een buitengewoon groot schip is, zou een eventueel zakenfonds bijna 90 miljoen euro groot moeten zijn, waarvoor MSC vooraf zekerheid zou moeten stellen. Het verbaast dan ook niet dat MSC nu al heeft beloofd alle opruimingskosten te zullen betalen. Door de mededelingen van MSC in de media tot nu toe lijkt het er ook op dat MSC een dergelijk fonds niet zal stellen, al kan dat natuurlijk nog veranderen. Ter vergelijking, het bergen van het wrak van ‘The Baltic Ace’ in 2012 kwam op een totaal van 67,5 miljoen euro. De kans dat de kosten voor het opruimen van een relatief klein aantal containers daar bovenuit komt is vrij klein.

Verladers

Verladers die goederen aan boord van de MSC Zoe hadden die nu overboord geslagen zijn, of goederen die beschadigd zijn geraakt door omgevallen of ingedeukte containers, moeten net als gewoonlijk rekening houden met een aantal zaken. Als de goederen vervoerd zijn onder een ‘Bill of Lading’(B/L, ook wel een cognossement genoemd), dan kunnen alleen de recht- en regelmatige houders van het B/L een claim indienen tegen de vervoerder. Is deze drempel genomen, dan zal nog steeds bekeken moeten worden of MSC een beroep toekomt op een van de bijzondere ontheffingsgronden uit het maritieme recht. Mocht MSC bijvoorbeeld kunnen bewijzen dat de schade aan de goederen is ontstaan door een navigatiefout, dan zal MSC niet aansprakelijk zijn voor de schade.

Beperkt aansprakelijk

Mocht het MSC niet lukken om een dergelijk argument deugdelijk te onderbouwen, dan nog zal de verlader er rekening mee moeten houden dat de aansprakelijkheid van MSC beperkt is. Ervan uitgaande dat het internationale verdrag voor vervoer van goederen over zee (de Hague-Visby Rules) in dit geval van toepassing is, ziet de beperking er als volgt uit. Het maximale bedrag waarvoor je vervoerders aansprakelijk kunt stellen bij verlies of beschadiging van goederen is 666,67 SDR (circa 812 euro) per collo of eenheid of 2 SDR (circa 2,44 euro) per kilogram bruto gewicht van de verloren of beschadigde goederen. Het hoogste bedrag geldt.

Claim

Mocht MSC toch een zakenfonds stellen, dan zal de claim verder beperkt kunnen worden door de grootte van dat fonds, al zal dat in dit geval waarschijnlijk niet veel uitmaken. Alleen als verladers een goederentransportverzekering hebben afgesloten zouden ze het volledige bedrag van de goederen kunnen vorderen. Voor alle verladers geldt dat, als zij een claim willen indienen, zij dit in ieder geval zo snel mogelijk moeten doen, of in ieder geval advies moeten vragen welke verjaringstermijn er voor hen geldt.

Gevaarlijke stoffen

Als laatste is in de media ook melding gemaakt van de mogelijkheid dat een container met gevaarlijke stoffen van boord is gevallen. Mocht dat zo zijn, dan is volgens het recht in eerste instantie MSC aansprakelijk voor alle gemaakte kosten voor het opruimen en inperken van het gevaar. Opnieuw zou MSC hiervoor weer een fonds kunnen stellen, al is dat zoals gezegd niet waarschijnlijk om de eerder genoemde redenen. Uiteindelijk zal ook voor die container bepaald moeten worden wat de oorzaak is geweest voor alle opgetreden schade. Op basis van de IMDG zou MSC namelijk eventueel (en misschien deels) regres kunnen nemen op de afzender van de gevaarlijke stoffen. Bovendien is onder IMDG het begrip ’afzender’ vrij breed, dus dit zou nog wel eens meerdere bedrijven kunnen betreffen.

Conclusie

Omdat zoals gezegd het nu vooral belangrijk is om te bepalen waardoor de schade is ontstaan, zal het voorlopig even afwachten zijn wat er uit de diverse onderzoeken naar voren komt. Voor verladers met goederen aan boord is het vooral van belang om zo snel mogelijk in actie te komen, zodat er in ieder geval geen meld- of verjaringstermijn verloopt. Mochten er vragen zijn, dan staan onze bedrijfsjuristen voor je klaar.

Onze ledenadviseur Martijn
Contact

Vragen over vervoer?

Martijn en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder