31-07-2013  Na de ondergang van de MOL Comfort ontvangen ladingeigenaren, vaak tot hun verbazing, een vrachtnota voor de niet afgeleverde lading. Het lijkt logisch dat ladingeigenaren niet hoeven te betalen voor goederen die nooit zullen worden afgeleverd. Toch is de praktijk vaak anders.

Regeling

De Nederlandse wet lijkt op dit punt helder. ‘De vracht is verschuldigd na aflevering van de zaken ter bestemming of ter plaatse’ zo valt te lezen in artikel 8:484 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Voor zaken die niet worden afgeleverd, hoeft dus geen vracht te worden betaald. Deze regeling komt in veel staten voor, maar in sommige gevallen is vracht naar verhouding verschuldigd als slechts een gedeelte van de reis is afgelegd en de goederen dus ergens anders worden afgeleverd (distantie-vracht). Zoals wel vaker in het zeerecht, is de praktijk echter een stuk weerbarstiger.

Engels recht

De eerste uitzonderingen worden al duidelijk uit hetzelfde artikel in het BW. Zo hoeft de vervoerder de betaalde vracht niet te retourneren als er freight prepaid is overeengekomen (vooruitbetaling door de afzender) en de lading vergaat. Deze bepaling is afkomstig uit het Engelse recht, maar komt in veel andere rechtsstelsels niet voor.

Afwijken

Maar ook als de hoofdregel geldt, kan de ladingeigenaar bedrogen uitkomen. De regeling van artikel 8:484 BW is namelijk van regelend recht. Dat betekent dat er van kan worden afgeweken. En dat wordt dan ook op grote schaal gedaan.

Clausule

De meeste cognossementsvoorwaarden bevatten de clausule ‘freight earned on goods lost or not lost’. Een dergelijke clausule is ook op genomen in de model liner bill of lading van BIMCO (CONLINEBILL 2000). Bij toepassing van deze clausule wordt de vracht verschuldigd op het moment dat de goederen zijn geladen, of soms op het moment dat het cognossement is getekend. Dat betekent dat een vervoerder haar vrachtvordering mag innen als de goederen op zee verloren gaan.

Verzekering

Als een vrachtnota binnenkomt voor goederen die verloren zijn gegaan, is het dus van belang om in de overeenkomst met de vervoerder na te gaan welk recht van toepassing is en of er een vrachtclausule is opgenomen. Daarnaast moet worden onderzocht of een eventuele vrachtvordering is verzekerd, bijvoorbeeld op een goederentransportverzekering als onderdeel van de totale waarde van de (verloren) goederen.