Platform: probleemoplosser of concurrent?

Inzicht in de supply chain

24-05-2019  Het is een publiek geheim dat de logistiek zich in de achterhoede bevindt als het om digitalisering gaat; een indrukwekkend aantal verladers houdt de voorraden nog altijd bij met Excel-sheets. Platforms kunnen daar verandering in brengen, en dat is de reden waarom ze uitgebreid aan de orde komen op de Summit van evofenedex, op 5 juni. Maar wat zijn platforms? Probleemoplossers of concurrenten voor expediteurs? Of allebei?

Het woord expediteur valt nauwelijks meer in de logistiek. Zoals er geen chefs meer zijn maar louter managers, zo zijn expediteurs tegenwoordig forwarders, of freight forwarders. Maar ook forwarders vernieuwen zichzelf. Platforms krijgen wat dat betreft een nieuwe dimensie. Vrijwel iedereen denkt bij platforms meteen aan Amazon en Alibaba, maar dat beeld verdient nuance. “Een platform is goed beschouwd iets ongelooflijk algemeens. Het hangt er dan ook een beetje vanaf vanuit welk perspectief je ernaar kijkt”, zegt Erik van Dort, program manager supply chain management consultant bij Capgemini en lid van de Raad voor Logistieke Kennis van evofenedex. “Voor een retailer is een aantal platforms behoorlijk disruptive. De Amazons, de bol.com’s, Alibaba’s en JD’s van deze wereld zijn allemaal verkoopplatforms van, vooral, business-to-consumer. Dat is niet fijn voor stadskernen, waar al die winkels leeg staan, maar voor de logistiek betekenen dergelijke platforms heel iets anders. Voor post.nl zijn ze een heel belangrijke ontwikkeling geweest. Goed beschouwd zijn die platforms hun redding; als post.nl het nu nog moest hebben van brieven, waren ze allang dood en overleden. Voor hen is het een grote kans en een nieuwe mogelijkheid geweest; het zou wat ver gaan om dat verstorend te noemen. Ze doen meer pakjes, hebben hooguit wat mensen moeten aannemen en de bedrijfsstijl verandert wel iets, maar ik vind dat geen revolutie. Hooguit evolutie.”

3D-printer

De vraag is volgens Van Dort welke logistieke diensten kwetsbaar zijn voor dergelijke ontwikkelingen. “De logistiek heeft één voordeel”, zegt hij. “En dat is de laatste jaren misschien wat onderbelicht in de hele transformation-hausse: er moeten nog steeds spullen van A naar B worden gebracht. Dat  gaat door een platform echt niet opeens veranderen. Er is misschien één uitzondering en dat is de 3D-printer. Dat apparaat is het enige wat enigszins - maar op de huidige schaal is dat zeker niet verstorend - invloed heeft, omdat je niet meer spullen van A naar B brengt, maar de bouwtekening naar de andere kant van de wereld stuurt in plaats van het fysieke product. Dan is het van A naar B verplaatsen wél vervallen, maar in alle andere gevallen heb je nog steeds fysiek vervoer nodig.”

Volgens Van Dort wordt er de laatste jaren een beetje besmuikt gekeken naar dat fysieke transport. “We zeggen dan: als je vandaag de dag wilt meetellen, ben je een regisseur of een ketenpartner. Wij in Nederland, met onze kenniseconomie, willen control towers bouwen en wij willen voor de wereld slimme dingen doen met technologie. Dan krijg je te maken met een aspect van platforms en internetbedrijven in het algemeen dat we met een duur woord disintermediation noemen. Dat wil zeggen: je haalt de tussenman of de tussenvrouw eruit – want de technologie kan immers dingen goed bij elkaar brengen, zoals bij blockchain de traditionele bank wordt bedreigd - maar hier moet je vooral denken aan de expediteurs. Een deel van de waarde van een expediteur is nog wel eens dat hij gebruikmaakt van het feit dat een klant geen idee heeft van wat de vraag is en wat het aanbod is. Als je dat een beetje verborgen houdt, kun je daar mooi marge op maken. Maar dat is een business model dat natuurlijk onder druk komt te staan op het moment dat via internettechnologie of platforms zaken als vraag en aanbod allemaal veel helderder worden.”

Keuze

Platforms als Cogoport en Flexport zijn volgens Van Dort wat dat betreft interessante partijen. “Die zeggen: wij gaan gewoon jou veel makkelijker een vervoerder laten vinden of lading laten vinden, afhankelijk van wie je bent en wat je wilt. Dat is interessant, maar de vraag is nog wel of je dat disruptive moet noemen. Het is wel een vraag die alle freight forwarders zichzelf heel nadrukkelijk stellen: als dat gaat gebeuren, wat moet ik daar dan mee? Dat geldt in z’n algemeenheid voor platforms. Het is een keuze uit drie dingen: doe ik helemaal niets, ben ik een partij die gaat aanhaken bij een initiatief, of moet ik zelf het platform worden? Dan zie je bij die laatste optie dat dat veelal gebeurt door startups. Cogoport en Flexport zijn daar voorbeelden van.”

Jan van Casteren, vicepresident van Flexport, beaamt dat. “We zijn geen platform waar - zoals op een marktplaats - vraag en aanbod samenkomen. Wij zijn zelf expediteur en gebruiken ons platform om verladers meer inzicht te geven, waardoor verladers zelf efficiënter kunnen werken.” Volgens hem is Flexport hybride. “We zijn een freight forwarder. Verzorgen het harde werk van het coördineren van container- en luchtvracht uit Azië naar Europa of de Verenigde Staten, maar we zijn ook een technologiebedrijf. We bouwen onze eigen software, niet alleen voor onze eigen interne processen, maar vooral om het proces van klanten efficiënter in te richten. Wij structureren de data van onze klanten, daardoor krijgen zij veel meer inzicht in hun supply chain.”

Expertise

Dat de logistiek over het algemeen achterloopt met de IT en een grote groep verladers nog met hopeloos ouderwetse computers werkt en op Excel-bestandjes voorraden of andere zaken bijhoudt, is volgens Van Casteren geen probleem. “Dat zijn bij uitstek partijen waar wij voor verandering kunnen zorgen. Die verlader kijkt heus wel naar zijn Excel-sheets en snapt dat hij het op een andere manier moet gaan doen, maar zoekt een partij die daarbij kan helpen. De meeste van onze klanten willen simpelweg dat hun producten op het juiste moment bij de klant zijn; ze willen weten waar de goederen zijn en wanneer ze weer moeten bestellen om te voorkomen dat producten ‘out of stock’ raken. Doordat we alle data gebruiken, kunnen we klanten niet alleen helpen bij het vervoeren van hun goederen, maar juist een adviesfunctie vervullen, bijvoorbeeld dat ze beter naar terminal Y kunnen overstappen omdat we zien dat er in een bepaalde haven bij terminal X vaak vertraging is. Op die manier kunnen we hun supply chain verbeteren met betere data en stellen wij onze klanten in staat te focussen op waar het écht om gaat”, stelt Van Casteren. De toegevoegde waarde van Flexport zit volgens hem niet in containers of luchtvracht van A naar B vervoeren. “Dat kunnen andere expediteurs ook. Wij kunnen data consumeren en structureren en daardoor onze klanten meer inzicht geven in hun supply chain. Als er eens iets misgaat, bijvoorbeeld een zending die was bedoeld voor Rotterdam is uitgeladen in de haven van Antwerpen, hebben we dankzij de technologie dat probleem veel sneller in kaart gebracht. En we hebben vervolgens ook de mensen om het probleem op te lossen. Vanuit mijn perspectief bezien ligt de toekomst niet enkel aan de technologiekant, want daar is de logistieke wereld te wispelturig voor, maar echt op het kruispunt van technologie, logistieke infrastructuur en expertise om problemen op te lossen.”

Structureren

Van Casteren klapt zijn laptop open en laat zien wat er allemaal kan. “Onze klanten willen weg uit al die e-mails, die uitwisseling van fysieke documenten. Ze willen per product, per zending zien wat er aan de hand is. Wij structureren alle communicatie; je kunt documenten vinden, de ladinggegevens, de vrachtbrief. Door alle verzamelde data kun je precies zien wat er in een bepaalde zending zit, hoe je betaalt, wat je aan douane gaat uitgeven, wat je kosten zijn. Stel, iemand wil weten waar zijn lading T-shirts is. Dan weten we van alle zendingen waar die T-shirts in zitten, waar ze op dat moment zijn en wanneer ze bij de afnemer aankomen. Afnemers weten daardoor precies wanneer ze die T-shirts in de winkel kunnen verwachten en wanneer ze kunnen beginnen met verkopen. Het opent de wereld: zijn we daar eerder geweest, was een eerdere zending op tijd of te laat, wanneer hebben we gefactureerd? Je kunt ook de CO2-uitstoot per product of per modaliteit bekijken”, aldus Van Casteren.

Volgens Van Dort van Capgemini staan expediteurs voor een belangrijk dilemma. “De meeste expediteurs hebben verouderde IT. Heb je dan de kennis in huis om te zeggen: ik ga volledig cloud-based en agile, met gebruikmaking van de nieuwste technieken, een fris, nieuw platform neerzetten? Dat ligt niet heel erg voor de hand. En áls je het zelf gaat doen, krijg je discussies in de zin van: eet ik mijn eigen, normale business op met dit nieuwe model of haal ik de business van mijn concurrent weg? Dat laatste wil je wel, maar dat eerste is wel een beetje eng. Vanuit de logistiek geredeneerd heb je dan een interessant dilemma te pakken.”

Onderscheidend

Professor Paul Grefen, leerstoelhouder Information System Architecture van de TU Eindhoven, definieert als het om platforms gaat, twee belangrijke begrippen: richness en reach. “Dat vind ik wel mooi geformuleerd”, zegt Van Dort. “Kijk, je kunt wel zeggen: ik heb een platform, maar dat is in principe een dood ding. Het gaat er vooral om: wat doe je daar dan omheen, waardoor het onderscheidend wordt? Waardoor mensen zeggen: nu wil ik het hebben. Dat is richness. En reach is dat je bijvoorbeeld mogelijkheden krijgt om wereldwijd te gaan verkopen. Dat een gebruiker zegt: ik verkoop niet alleen meer in Bennebroek, maar ik ga ook verschepen naar Hongkong. Dat zijn twee belangrijke concepten om naar een platform te kijken.”

Van Dort roept ondernemers vooral op om vooruit te blijven kijken. “Hoe hard gaan de dingen? Dat blijft altijd de vraag met ontwikkelingen als deze: gaat het volgend jaar al los of pas over vijf jaar? Maar het gebeurt altijd sneller dan je denkt, dat is ook wel een kenmerk. Je hebt altijd de neiging om te zeggen: ik zie het nog even niet gebeuren, maar dat is potentieel een gevaarlijk standpunt. Je moet goed opletten wat er gebeurt, anders mis je de boot.”


SCM Summit

Waar wij als consumenten al jarenlang profiteren van innovaties als Uber, Amazon en Thuisbezorgd.nl, blijkt het bedrijfsleven platforms minder snel te omarmen.Tijdens de SCM Summit op woensdag 5 juni behandelen we de kansen en uitdagingen die platforms met zich meenemen en deelt onder andere Uber Freight haar visie in een sessie. Het thema van de Summit is dan ook Logistiek en platformen: toekomstmuziek of harde realiteit?

Onze ledenadviseur Nanne
Contact

Vragen over supply chain management?

Nanne en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder