Hoe houd je de supply chain wendbaar?

Longread: 5 minuten

De kwetsbaarheid van supply chains is pijnlijk duidelijk geworden de afgelopen maanden. Van de ene op de andere dag ontstonden er tekorten aan medische goederen, bleven halffabricaten in de container op de wal staan en was de totale disruptie een feit. Een supply chain die zo lean mogelijk moest zijn bleek uiteindelijk te ver uitgerekt. De les is duidelijk: bedrijven moeten meer werken aan een wendbare supply chain. 

Om dit onderwerp vanuit alle perspectieven te benaderen hebben wij onlangs een webinarreeks georganiseerd met drie experts op het vlak van supply chain, supply chain finance en sociale psychologie. Welke inzichten passeerden de revue tijdens deze webinars? En met welke facetten moet men rekening houden om tot een wendbare supply chain te komen?

Snel reageren op verstoringen in de supply chain

Docent en innovatie-expert Maarten van Rijn mocht de spits afbijten tijdens het webinar “Snel reageren op verstoringen in de supply chain.” Van Rijn zoekt in zijn webinar direct de interactie met de deelnemers op. Zo bleek minstens 70 procent van de deelnemers financieel last te hebben van de coronacrisis. 

In de visie van Van Rijn zijn de supply chains tijdens de coronacris geknapt. “Een supply chain staat altijd onder druk van tijd, haast en geld. Terwijl een flexibele supply chain bestaat uit een vermogen om te reageren op onzekerheid in de omgeving en te voldoen aan de toenemende variëteit van klantverwachtingen. Maar wel zonder buitensporige kosten of verliezen.” Van Rijn oordeelt dat supply chains per definitie niet flexibel kunnen zijn. Zo schuwt hij sowieso een kritische blik op de supply chain in het algemeen niet. Hij is van mening dat de ontwikkeling van een supply chain op grote afstand ten koste gaat van het arbeidsloon van medewerkers bij de oorsprong en het milieu. 

Single sourcing versus local sourcing

Van Rijn wijst nadrukkelijk op het risico van single sourcing (materialen worden slechts bij één leverancier gekocht) waarbij er duidelijk niet geleerd is van incidenten in het verleden. Zoals tijdens de Tsunami in Japan of de vulkaanuitbarsting in IJsland. Incidenten waarbij de supply chain wereldwijd werd verstoord.

Zijn verwachting is dat bedrijven in de toekomst overstappen naar local sourcen. Uit de ervaring blijkt toch dat het makkelijker zaken doen is met meerdere partijen in de eigen regio of continent, dan met een bedrijf aan het andere kant van de wereld. Dit leidt dan uiteindelijk niet meer tot een enkele supply chain, maar tot een volledig supply chain netwerk. 

maarten_van_rijn

Digitalisering en vertrouwen

Van Rijn erkent wel dat er een risico zit in een mogelijk gebrek aan vertrouwen tussen alle partijen vanwege de volatiele situatie waar veel bedrijven in zitten. Maar dit is volgens hem te ondervangen door een vergaande digitalisering van processen. Zo verwacht van Rijn een positieve toekomst voor blockchain voor transacties waarbij vertrouwen een rol speelt. De zogeheten smart contracts. In deze smart contracts vinden periodiek tussentijdse betalingen plaats voor transacties binnen het geheel van een groter contract. Van Rijn besluit dan ook met de woorden: “wie voorop gaat lopen: overleeft”.

Cashflow perikelen in de supply chain

Een andere uitkomst van de coronacrisis was het directe tekort aan cashflow binnen bedrijfstakken. Lector supply chain finance Michiel Steeman steekt tijdens het tweede webinar van wal met het pessimistische scenario van 10 procent krimp van de economie binnen Europa door de crisis. Met een ander onderzoek illustreert hij dat inmiddels 57 procent van de economie een omzetkrimp kent.

Steeman is van mening dat het een tijd gaat duren voordat de crisis zich laat bezweren. Hij beziet de situatie momenteel in 4 fases. 1.) De disruptie van de ketens, 2) liquiditeitsproblemen bij de bedrijven, 3) kostenreductie bij bedrijven dat uiteindelijk uitmond in 4) een schuldenberg van de verschillende landen. 

Michiel Steeman

De eerste reflex

Hoe hebben bedrijven in eerste instantie gereageerd op deze crisis? Bedrijven in non-food en retail gingen al snel over tot het verlengen van de betaaltermijnen aan leveranciers. Terwijl bij de foodretail de betalingstermijn juist verkort werd, om zo geen tekorten in de schappen te krijgen.

Duidelijk word dat de drie actoren – de leverancier, de financier en afnemer - met deze korte termijn acties hun belangen willen beschermen. Leveranciers willen hun orders beschermen, afnemers hun lading zeker stellen en financiers hun kosten terugverdienen. Vanwege de onduidelijke financiële situatie van de verschillende partijen kan hierdoor een onbalans ontstaan. Steeman is tevreden over het handelen van de centrale banken om snel liquiditeit beschikbaar te stellen in de markt. Op deze manier wisten zij zo snel het vertrouwen in de markt te herstellen tijdens de huidige crisis.

Op dit moment is Steeman een uitgebreid onderzoek aan het verrichten naar de gevolgen naar risicomanagementstrategieën in supply chains naar aanleiding van de coronacrisis.

Effectief samenwerken op afstand

Het derde webinar heeft als thema samenwerking. In een tijd waarin het contact met collega’s, klanten en leveranciers vooral via de webcam of telefonisch is, kan de samenwerking steeds wat stroever worden. Daarom is kennis om deze processen te optimaliseren van belang. Sociaal psycholoog Tila Pronk start het webinar met een eenvoudige vraag aan de deelnemers. “Hoe gaat het samenwerken met collega’s op dit moment?”. 30 procent geeft aan dat het samenwerken stroever gaat, terwijl een andere 30 procent van mening is dat het effectiever gaat. 

Verkeerde indruk

In het webinar legt Pronk een focus op de “fundamentele attributiefout”. Dit is de situatie waarin men een persoon beoordeelt louter op zijn handelen en karaktertrekken. En daarbij de situatie negeert waarin deze persoon zich verkeert. Terwijl juist de huidige situatie van grote invloed is op het functioneren van een persoon. Zo kan iemand zich zorgen maken over de gezondheid van een geliefde. Of misschien staat de baan van een partner op het spel. Er zijn legio oorzaken die het handelen van een persoon beïnvloeden.

Doordat iedereen op afstand met elkaar samenwerkt kan een al aanwezige negatieve indruk juist versterkt worden. Het onderlinge sociale smeermiddel ontbreekt. En dat kan weer leiden dat juist die medewerker steeds slechter gaat functioneren. “Daarom is het belangrijk om op de hoogte te zijn van de persoonlijke situatie waar medewerkers in verkeren. Dit versterkt het onderling begrip en dat zorgt voor een betere samenwerking.” stelt Pronk.

Tila Pronk

Samenwerken in groepen

Onderzoek wijst ook uit dat medewerkers beter gaan presteren op het moment dat andere medewerkers aanwezig zijn. Maar de groepsdynamiek kan onderling verschillen. Dit verschijnsel is dus in deze tijd een extra uitdaging, omdat medewerkers veel meer alleen werken. Pronk geeft aan dat het aannemelijk is dat de prestaties van medewerkers achteruit gaan doordat er minder contact is.

In het samenwerken van medewerkers zit normaliter ook een beperking in de vorm van het zogeheten Ringelmann effect. Dit effect toont aan dat door het verlies van coördinatie en de spreiding van de verantwoordelijkheid, het gevolg kan zijn dat mensen aan het zogeheten “social loafing” gaan doen. Met social loafing krijg je een verdeling van medewerkers die de kantjes er vanaf lopen, de zogeheten “free riders”. En je blijft een groep mensen houden die de kar trekken, de “suckers”.

De problematiek op dit moment bij veel bedrijven is dat er weinig zicht is op de inspanningen van alle medewerkers. Wie is echt aan het werk en wie is ondertussen Netflix aan het kijken? Om social loafing van medewerkers te voorkomen moet daarom duidelijk zichtbaar zijn welke individuele bijdrage iedereen levert aan een gezamenlijke opdracht. Dit komt dan ten goede aan de samenwerking.

Webinars 

Belangstellenden sturen we graag de online video-opnames van de webinars toe. Stuur hiervoor een bericht via onderstaand formulier.

Bedrijven die willen sparren en inzichten uitwisselen over de toekomst van hun supply chain, kunnen een afspraak maken met onze supply chain-specialisten, Stefan Heeringa of Nanne Schriek.

Onze ledenadviseur Nanne
Contact

Vragen over supply chain management?

Nanne en de andere ledenadviseurs helpen je graag verder