Schade bij het lossen, wie is aansprakelijk?

“In 2009 oordeelde de rechter nog dat een vervoerder heeft afgeleverd na de melding ‘losgereed’.”

12-11-2018  Op 5 september is er in een zaak over schade aan een bootlading cement uitspraak gedaan door de rechtbank Rotterdam die meer mogelijkheden biedt om binnenvaartvervoerders aansprakelijk te stellen voor de schade die zij zelf veroorzaken tijdens het lossen.

Hoe zat deze zaak in elkaar?

In de eerste maand van dit jaar legt een binnenvaartschipper, met een lading cement aan boord, aan bij de ontvanger in Nederland. Eenmaal ter plaatse geeft de vervoerder op 22 januari het bericht ‘losgereed’ af en wacht op instructies van de ontvanger. Op verzoek van de ontvanger wordt er drie dagen later (op 25 januari) begonnen met lossen. Het cement wordt die ochtend gelost door, met een compressor en een pomp van het schip, het cement in de leiding van de landinstallatie te pompen. Het  betrof een flinke lading cement en het lossen zou enige uren in beslag gaan nemen. In de middag is een matroos van het schip tijdens het lossen het dek gaan schoonmaken met een aparte dekwaspomp. Helaas waren de leidingen van deze pomp lek en het cement, wat nog aan boord was, werd nat. Niet alleen was het restant hierdoor onbruikbaar geworden, er was intussen ook schade aan het al geloste (droge) cement en schade aan de leidingen van de landinstallatie ontstaan. De ontvanger kon de verkoper hiervoor niet aanspreken omdat tussen partijen was afgesproken dat er DDP geleverd zou worden en het risico dus was overgegaan op de ontvanger bij de melding ‘losgereed’ op 22 januari (drie dagen voor de schade ontstond). De ontvanger heeft daarop de vervoerder aansprakelijk gesteld. De vraag was in deze zaak dan ook of de vervoerder hiervoor aansprakelijk gesteld kon worden.

Wat is er nieuw?

Negen jaar geleden is in een vergelijkbare zaak door de rechtbank Rotterdam uitgesproken dat bekeken moet worden of de goederen al zijn ‘afgeleverd’ in de zin van het internationale verdrag voor binnenvaartvervoer, het CMNI. Als de goederen namelijk al zijn afgeleverd, is het vervoer daarmee ten einde gekomen en kan de vervoerder niet meer aansprakelijk zijn voor de ontstane schade. In 2009 werd nog beoordeeld dat een vervoerder al heeft afgeleverd bij het doen van de melding ‘losgereed’. De redenering was toen dat vanaf dat punt de goederen ‘ter beschikking’ van de ontvanger zouden staan en dat de ontvanger vanaf dan controle heeft over de goederen en de vervoerder daarmee heeft voldaan aan zijn vervoersverplichtingen. Voor schade ontstaan tijdens de lossing kon de vervoerder daarom destijds niet aangesproken worden. Nu heeft (dezelfde) rechter toch iets anders besloten. In deze zaak vond de rechter het doorslaggevend dat in dit geval er al was afgesproken dat de vervoerder het cement uit het schip zou pompen. Dit betekent in de ogen van de rechter dat in dit geval voor ‘terbeschikkingstelling’ lossing door de vervoerder vereist is. De verantwoordelijkheid van de vervoerder eindigde daarom niet op 22 januari bij de melding ‘losgereed’, maar op 25 januari nadat alle cement van boord was gepompt. Dit is een opvallend verschil met de zaak uit 2009 en biedt de ontvanger een mogelijkheid om deze schade op de vervoerder te verhalen.

Let op

Deze nieuwe uitleg van het CMNI-verdrag betekent dat voor de schade aan het vervoerde cement de vervoerder een schadevergoeding moet betalen van ongeveer € 2,40 per kg of ongeveer € 800 per collo (voor binnenlands vervoer is dit € 2,70 per kg en bij onverpakt massagoed € 227 per 1000kg). De schade aan de landinstallatie valt hier alleen niet onder. De vervoerder mag zijn aansprakelijkheid namelijk alleen limiteren voor schade aan de vervoerde goederen zelf. Alle andere typen schade vallen daarbuiten. In deze zaak was er in de vervoerovereenkomst niets opgenomen over dit soort gevolgschade, waardoor de ontvanger de volledige schade aan de landinstallatie kon claimen bij de vervoerder. Veel vervoerders sluiten dit soort schade daarom tegenwoordig uit. Als het contractueel is afgesproken, mag dat. Let dus bij het aangaan van een overeenkomst goed op of de vervoerder deze of andere soorten schade heeft uitgesloten. Verder gaat het in deze uitspraak alleen over schade aan de goederen die tijdens het vervoer zijn ontstaan. Verladers zullen dus nog steeds producten van de juiste kwaliteit moeten meegeven. Vervoerders kunnen niet aansprakelijk gesteld worden voor afwijkende kwaliteit van de goederen als de oorzaak daarvoor buiten het vervoer ligt.

Betekenis voor de praktijk

Uit deze nieuwe uitspraak valt af te leiden dat een vervoerder aansprakelijk gesteld kan worden voor schade die tijdens het lossen is ontstaan als het duidelijk is dat de vervoerder de enige is die de goederen kan lossen. Uit deze uitspraak volgt logischerwijs dat in dit geval de aansprakelijkheid van de vervoerder niet verder kan gaan dan de door hem uitgevoerde activiteiten met de door hem ingezette materialen. Als de ontvanger de goederen zelf lost of zou kunnen lossen, ligt dit mogelijkerwijs dus anders. In die gevallen zal opnieuw bekeken moeten worden wanneer de goederen ‘ter beschikking’ stonden van de ontvanger, en of de ontvanger in dat geval niet zelf verantwoordelijk gehouden moet worden voor de ontstane schade.

Proefabonnement

Dit artikel is eerder gepubliceerd in globe magazine. globe is het maandblad van evofenedex dat zich richt op het internationaal ondernemende bedrijfsleven. De interviews met topondernemers en bestuurders, praktische tips over export management, feiten en cijfers over de handel in het buitenland en de actuele informatie over bekende en minder bekende landen maken van globe magazine een must-have voor ieder bedrijf met internationale ambities. Ontvang nu gratis 4 nummers.

Onze bedrijfsjurist Peter
Contact

Advies nodig of vragen?

Peter en de andere bedrijfsjuristen helpen je graag verder