Bedrijven moeten hun eigen supply chain businessmodellen onder de loep nemen

Leestijd: 4 minuten

18-08-2020  Jack van der Veen is als hoogleraar verbonden aan Nyenrode Business Universiteit en houder van de evofenedex leerstoel Supply Chain Management. Jack voorziet een zonnige toekomst voor een drietal businessmodellen die een steeds belangrijkere rol gaan spelen in de markt. Negatief bezien geldt dat in de huidige turbulente, onzekere en complexe tijd bedrijven hun eigen supply chain businessmodellen echt opnieuw onder de loep moeten nemen om hun bestaansrecht te kunnen behouden. Meer positief benaderd geldt dat dergelijke businessmodellen bedrijven aantrekkelijke nieuwe kansen kunnen bieden. Welke businessmodellen zijn dit en waarom zijn ze succesvol?

Een businessmodel is de verzameling van alle componenten die de aanpak van een bedrijf omschrijven in de ontwikkeling, creatie en distributie van een winstgevend product aan specifieke klanten. Als een bedrijf heeft vastgesteld welke waarde het wil creëren in welke product marktcombinaties, dan geeft het businessmodel antwoord op vragen als: 'hoe bereiken onze producten de eindklant, hoe krijgen we toegang tot de benodigde componenten en resources en hoe maken we hier winst op?' 

We bespreken drie modellen die voor verladers het meest kansrijk zijn. Dit zijn het platform-businessmodel, product- as-a-service en een businessmodel dat volledig toegespitst is op duurzaamheid.

  1. Platforms
    In de afgelopen tien jaar is de hoeveelheid platforms in een rap tempo gegroeid. Ook is een aantal platforms flink in omvang gegroeid. Je kunt hierbij denken aan bedrijven zoals Booking.com, Amazon en Uber. Het succes van platforms is te danken aan de eenvoudige toegang tot hun diensten voor klanten en de enorme keuze die zij kunnen bieden. Ook zijn platforms buitengewoon flexibel door hun gebrek aan eigen middelen, op een superieur IT-systeem na. Het zal duidelijk zijn dat dergelijke platforms een forse impact hebben op de supply chains van de deelnemende organisaties. Wie via een platform distribueert, verkrijgt een ongekende toegang tot de markt en wie via een platform sourced, heeft een groot aanbod aan potentiële leveranciers. En degene die zelf een platform creëert, heeft de functie van ketenregisseur.  
    Is het een onhaalbare kaart voor bedrijven dit business model te implementeren in het huidige grote aanbod? Dat hoeft niet. Wat dichter bij huis is al te zien dat online groothandel Bidfood (voormalig DeliXL) zijn focus heeft verlegd in 2019. Het Nederlandse bedrijf wil vol inzetten op platforms waar verschillende aanbieders hun producten kunnen verkopen. En Bol.com is uiteraard een bekend Nederlands succes.  
     
  2. Van bezit naar gebruik
    Veel bedrijven die van oorsprong producten fabriceren, nemen in toenemende mate stappen hun dienstverlening aan te passen naar Product-as-a-service (PAAS). Voor de B2B-omgeving zijn er de bekende voorbeelden van partijen zoals Xerox, Canon en Ricoh voor kantooromgevingen. Zij leveren niet zozeer kopieermachines maar 'document services' waarbij je de apparatuur niet meer aanschaft maar betaalt per print. Soortgelijke constructies zijn er met het leasen van het wagenpark, de uptime-garantie van de IT en software in de cloud. Maar PAAS kan nog veel verder doorgetrokken worden. Zo is er inmiddels al 'Light as a service'. Hiermee helpt Philips Lighting bedrijven in de retail met een mooiere uitlichting van de winkel zonder investeringskosten van nieuwe lampen. Wanneer je kijkt naar de consumentenmarkt is PAAS al steeds meer gemeengoed aan het worden; denk hierbij aan voorbeelden zoals Spotify of Swapfiets.

    Het succes van PAAS is vooral gelegen in het gemak dat de klanten van de producten hebben, zonder de rompslomp van het bezit, hetgeen ook financieel aantrekkelijk is (minder kapitaalinvesteringen en flexibele kosten). Het toeleverende bedrijf creëert veel meer klantwaarde vanwege de unieke serviceverlening. Uiteraard is PAAS gebaseerd op een totaal ander businessmodel dan het verkopen van producten. De vraag die bedrijven zich moeten stellen is: 'hoe kunnen we het PAAS-model met alle organisatorische veranderingen die daarbij horen, goed implementeren?'
     
  3. Duurzaamheid gedreven door transparantie
    Veel supply chains en organisaties staan onder een toenemende druk om duurzaam te opereren. Dit wordt aangewakkerd door de duurzame wensen van klanten. Of door overheden die strengere regels opleggen aan bedrijven. Veel bedrijven blijven onder druk van wetgeving veelal hetzelfde doen, maar dan een beetje duurzamer. Bijvoorbeeld de aanpassing van een fossiel wagenpark naar een elektrisch wagenpark. Of door het gebruik van fairtradeproducten in hun catering of zonnepanelen op het magazijn. Maar er zijn ook bedrijven die duurzaamheid volledig weten te incorporeren in de identiteit en bedrijfsvoering om op die manier meer klantwaarde te realiseren; die dus een heel nieuw businessmodel hebben gebouwd rond een duurzame supply chain. Een bekend voorbeeld is Tony Chocolonely. Hun missie om hun chocolade volledig 'slaafvrij' te produceren kan op veel waardering rekenen van klanten. Inmiddels is Tony Chocolonely in 2020 voor de derde keer op rij uitgeroepen tot het meest duurzame merk van Nederland.

    Het interessante van deze benadering is dat de wettelijke verplichting van bedrijven om steeds meer te verduurzamen niet zozeer als een onwelkome, kostenverhogende restrictie wordt gezien, maar juist als een kans om met een andere manier van werken nieuwe business te genereren. 

Gevolgen voor de keten

Nieuwe businessmodellen gaan, wanneer zij geïmplementeerd worden, onvermijdelijk gepaard met fundamentele veranderingen in de supply chain. Op dit moment is Jack van der Veen daarom bezig met het samenstellen van de whitepaper 'Implementing new Supply Chain Business Models: Risk Management in cross-border trade'. Hierin wordt beschreven hoe het inspringen op de uitdagingen waar organisaties voor staan, met behulp van nieuwe technologie, kan leiden tot nieuwe businessmodellen en welke impact dit heeft op de supply chains. 

De whitepaper besteedt ook aandacht aan de risico’s, met name als het gaat om grensoverschrijdende kwesties. De whitepaper wordt in oktober 2020 gepubliceerd en is bestemd voor verladers die meer kennis willen vergaren over deze materie.

Sparren over jouw businessmodel?

De coronacrisis heeft een flinke impact op het Nederlands bedrijfsleven. De overheid heeft daarom diverse regelingen in het leven geroepen om bedrijven te helpen deze klap beter op te vangen. Met behulp van de subsidie-financiering vanuit de MIT-regeling en de Kickstart voucher, kan evofenedex bedrijven kosteloos in een strategische sessie helpen het businessmodel om te vormen in het licht van de huidige tijd.
 
Voor meer informatie over dit aanbod kun je contact opnemen met Willemijn Gwamnesia via 079-3467 346 of w.gwamnesia@evofenedex.nl

Whitepaper business modellen

Om bedrijven te helpen met de uitdagingen rondom hun business modellen hebben wij een whitepaper ontwikkeld die ingaat op nieuwe supply chain business modellen en risicomanagement in (internationale) handel. Deze whitepaper is hier kosteloos te downloaden