Tips voor goed alcohol-, drugs- en medicijnbeleid op de werkvloer

Dit jaar waarschijnlijk nieuwe wetgeving

29-03-2021  Het ontbreekt op dit moment nog aan een brede wettelijke grondslag om alcohol-, drugs- en medicijngebruik op de werkvloer te testen, maar daar komt hopelijk dit jaar nog verandering in. evofenedex juicht de ontwikkelingen toe en hoopt dat de aankomende minister van Volksgezondheid werk maakt van dit onderwerp, zodat de wettelijke grondslag nog dit jaar wordt geregeld. Dan kunnen werkgevers ook op dit vlak uitvoering geven aan hun plicht te zorgen voor een veilige werkomgeving. Bij het opstellen van hr-beleid op dit vlak, mogelijk als onderdeel van het vitaliteitsbeleid van de organisatie, kunnen ondernemers wel alvast gebruik maken van een handige handreiking van het Trimbos-instituut.

Brzo-bedrijven

In het wetsvoorstel dat in het najaar van 2020 werd ingediend, krijgen bedrijven die vallen onder het Besluit risico’s zware ongevallenbedrijven (Brzo) het recht medewerkers met specifieke functies te testen op alcohol-, drugs- en/of medicijngebruik in relatie tot hun werk. In Nederland zijn ruim 400 bedrijven die onder de Brzo-regelgeving vallen, variërend van complexe chemische industrie tot relatief eenvoudige opslagbedrijven voor bepaalde typen gevaarlijke stoffen. Of een bedrijf hiertoe behoort, hangt af van de hoeveelheid en aard van de gevaarlijke stoffen die het opgeslagen heeft. Eigenlijk werkt het op dezelfde manier als het nu al geregeld is in het verkeer, op het spoor, op de waterwegen en in de luchtvaart. Te denken valt aan (proces)operators, reparatie- en onderhoudsmedewerkers van de procesinstallaties, en de personen die verantwoordelijk zijn voor vervoersbewegingen op het bedrijfsterrein, zoals (heftruck)chauffeurs. Uitgangspunt is dat het hebben van een goed beleid op het gebied van alcohol, drugs en medicijnen (ADM) een noodzakelijke voorwaarde is voor het mogen testen op alcohol-, drugs- en medicijngebruik.

Beperkte mogelijkheid tot testen door werkgever

Een bedrijf kan zelf duidelijke regels opstellen over het verbod op onder invloed zijn van alcohol, drugs en/of medicijnen onder werktijd, het gebruik voor aanvang van het werk en het bezit van deze middelen op de werkvloer. Wij schreven hier al eerder dit artikel over. Het Trimbos-instituut heeft in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (SZW) in december 2020 een handige handreiking voor werkgevers geschreven.

Omdat er (enkele beroepen uitgezonderd) geen wettelijke grondslag is voor het testen op de werkvloer, is een wetsvoorstel in de maak om de Arbowet aan te passen om werkgevers een ruimere mogelijkheid te geven een werknemer te (laten) testen bij het vermoeden van onder invloed zijn van alcohol, drugs en/of medicijnen. De doorvoering van dit wetsvoorstel heeft echter vertraging opgelopen door de coronacrisis en het vallen van het kabinet. De wetsaanpassing maakt onderdeel uit van een driedelig stappenplan van het ministerie. Naar verwachting zal het onderwerp zo snel mogelijk door de nieuwe minister van SZW worden opgepakt.

Handzame tips

Met de handreiking van het Trimbos-instituut beschik je over praktische handvatten, voorbeelden en tips over hoe je ADM-beleid kunt opnemen in het leefstijlbeleid van een organisatie. De handreiking is gericht op bedrijven en organisaties die een ADM-beleid willen opstellen. Vragen die worden beantwoord, zijn onder andere: hoe ga je het gesprek met je medewerker(s) aan, hoe maak je samen afspraken over het gebruik van alcohol, drugs en medicijnen, en hoe zet je het onderwerp op de agenda?

Veiligheidsrisico’s

Werken onder invloed levert een veiligheidsrisico op, in de eerste plaats voor de medewerker zelf, maar ook voor zijn collega’s op de werkplek en voor het hele bedrijf. Het identificeren van het onder invloed zijn van alcohol, drugs, medicijnen en/of andere middelen op de werkplek als risico in de Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E), biedt de grondslag voor een goed doordacht ADM-beleid. Het is dan ook zeer belangrijk een goede RI&E te hebben. In de handreiking wordt het effect van diverse middelen op het handelen van medewerkers toegelicht.

Voor wie

De handreiking is bedoeld voor bedrijven met een verhoogd risicoprofiel, daarvoor geldt het advies voor een uitgebreid ADM-beleid te kiezen. Dit zijn onder andere:

  1. Bedrijven waar werken onder invloed grote veiligheidsrisico’s met zich meebrengt voor medewerkers zelf, hun collega’s en/of de omgeving. Denk hierbij aan het bedienen van machines als vorkheftrucs of hijskranen, of de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen (Brzo-bedrijven);
  2. Grotere bedrijven, zoals bedrijven met een ondernemingsraad of enkele honderden medewerkers;
  3. Bedrijven waar alcohol, drugs en/of medicijnen voorhanden zijn, zoals ziekenhuizen, apotheken, de alcoholindustrie en horeca.

Een goed ADM-beleid zet in op preventie en zorg. Dus op het voorkomen van problemen en het zorgen voor medewerkers als dit nodig is. Een werkgever draagt immers zorg voor gezonde en veilige werkomstandigheden van  medewerkers. Een goed ADM-beleid draagt dan ook bij aan goed werkgeverschap.

Aanmelden HR-update

Wil je op de hoogte blijven van de laatste kennisartikelen op het gebied van HR en logistiek? Meld je aan voor de HR-update en krijg iedere maand de populairste artikelen in je mailbox.

Onze bedrijfsjurist Peter
Contact

Advies nodig of vragen?

Peter en de andere bedrijfsjuristen helpen je graag verder