24-03-2016  De overgang naar de zomertijd in de nacht van zaterdag op zondag betekent voor ongeveer 200.000 Nederlandse werknemers die werken in ploegendienst een uurtje minder werken. De overgang naar de zomertijd levert meestal geen problemen op in de personeelsplanning, er zijn voldoende systemen die zich hier automatisch op aanpassen.

Alertheid

In de praktijk betekent het dat nachtwerkers tijdens de overgang naar de zomertijd een uurtje minder worden ingeroosterd. Als de klok een uur terug wordt gezet voor de wintertijd draaien medewerkers in ploegendiensten weer een uurtje extra. Of dat van invloed is op de alertheid van de werknemer is niet onderzocht.

Veiligheid

Voor de veiligheid is het zowel in het belang van de werknemer als van de werkgever dat de collega’s op de werkvloer alert en wakker blijven. Hiervoor bestaan verschillende methoden, met wisselend effect op de alertheid en de gezondheid op langere termijn. Een aantal hiervan is onderzocht en de Gezondheidsraad komt met voorzichtige aanbevelingen in het rapport ‘Nachtwerk en gezondheidsrisico’s: mogelijkheden voor preventie’(pdf).

Rooster

In het algemeen laten roosterinterventies een gunstig effect zien op alertheid, slaperigheid en slaapkwaliteit. Aanpassing van het ploegendienstrooster leidt in veel gevallen tot een hogere alertheid en verminderde slaperigheid tijdens de nachtdienst en betere slaapkwaliteit na de dienst. In de meeste studies lijkt een voorwaarts roterend rooster een gunstig effect te hebben op alertheid en het tegengaan van slaperigheid.

Licht

In een aantal onderzoeken leidde extra helder of juist gefilterd licht op de werkplekken tot een hogere alertheid, minder slaperigheid en betere slaapkwaliteit. Het is niet onderzocht wat de gevolgen op langere termijn zijn op gezondheid. De Raad adviseert daarom terughoudendheid ten aanzien van het introduceren van deze maatregelen.

Korte slaap

Volgens de onderzoeken nam over het algemeen door het introduceren van een korte slaap tijdens de nachtdienst de alertheid toe en de vermoeidheid af. Niet duidelijk is hoe een korte slaap het best ingevoerd kan worden.