03-12-2025
CBAM: kosten en verplichtingen vanaf 2026
CBereid je nu voor op het Europese mechanisme voor koolstofgrenscorrectie
Vanaf 2026 moeten importeurs van CBAM-goederen betalen voor de CO₂-uitstoot die is ingebed in hun producten. De eerste stap is registratie als Geautoriseerde Aangever. Ook inzicht in de kosten van CBAM-certificaten wordt cruciaal voor een gezonde marge.
Volgens verordening 2023/956 van de Europese Unie (EU) is het de verantwoordelijkheid van de importeur of diens indirecte vertegenwoordiger bij de Douane om vast te stellen of ingevoerde goederen onder de reikwijdte van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) vallen. Het maakt daarbij niet uit of het om grote volumes gaat of kleinere hoeveelheden net boven de drempel van vijftig ton: de CBAM-verplichting geldt voor iedereen die boven deze drempel importeert en bestaat uit een financiële verplichting plus een rapportageplicht.
De kennis over CBAM verschilt sterk per bedrijf. Terwijl sommige bedrijven jaarlijks meer dan 20.000 ton aan goederen importeren zonder veel kennis van CBAM, zijn andere met slechts iets meer dan 50 ton juist zeer actief bezig met het verzamelen van informatie. Deze ongelijkheid benadrukt het belang van bewustwording en voorlichting. Webinars en andere informatiesessies spelen hierbij een cruciale rol.
Belangrijke deadline
Per 1 januari 2026 gaat de definitieve periode voor CBAM in. Dit heeft grote financiële gevolgen voor bedrijven die meer dan vijftig ton aan CBAM-goederen importeren in de Europese Unie of doorvoeren naar een Exclusieve Economische Zone (EEZ). Voor hen is het verstandig proactief daarop in te spelen, niet alleen door het gesprek aan te gaan met klanten maar ook met leveranciers.
Een essentieel onderdeel van die voorbereiding is het opvragen van de daadwerkelijke, geverifieerde emissiewaarden uit de toeleveringsketen. Zonder deze actuele fabrieksdata worden de berekeningen namelijk gebaseerd op standaardwaarden, die doorgaans veel hoger liggen dan de reële emissies die we in landen buiten de EU zien. Het gevolg is dat bedrijven veel meer zullen betalen voor hun importen. Door transparantie te creëren in de keten en betrouwbare emissiedata te verzamelen, kunnen importeurs hun toekomstige CBAM-kosten aanzienlijk beperken.
De eerste belangrijke stap is de aanvraag van de status van geautoriseerde aangever
Chief technology officer bij Dubrink.
Vanaf 1 januari 2026 zijn alle CBAM-importen van meer dan vijftig ton per jaar onderworpen aan een CBAM-heffing. Een snelle inschatting van CBAM-kosten is niet eenvoudig. De heffing is gebaseerd op het nettogewicht (in tonnen), vermenigvuldigd met de hoeveelheid ingebedde CO2 in het product. Importeurs hoeven niet te betalen voor de totale uitstoot, maar alleen voor het verschil tussen de totale uitstoot en de CBAM-benchmark (de gemiddelde uitstoot van vergelijkbare producten binnen de EU). De rekenformule is als volgt:
te betalen CBAM-heffing = (ingebedde CO2 - EU ETS-benchmark - reeds betaalde emissies) x ETS-prijs x nettogewicht.
De ingebedde CO2 is de uitstoot bij de productie buiten de EU, op basis van werkelijke data van de leverancier of standaardwaarden. De EU ETS-benchmark staat voor de gemiddelde uitstoot van vergelijkbare producten bij productie binnen de EU. De ETS-prijs is de prijs van een CBAM-certificaat, gekoppeld aan het Europese emissiehandelssysteem (Emissions Trading System, ETS).
Stel, je importeert 100 ton staal met een ingebedde CO2 van 2 ton CO2 per ton staal. Er geldt een EU ETS-benchmark van 1 ton en een ETS-prijs van 85 euro per ton. Dan betaal je aan CBAM-heffing:
(2 - 1) x 85 x 100 = 8500 euro.
Voor ijzer en staal worden de kosten geraamd tussen de 50 en 100 euro per ton. Dit kan een aanzienlijke impact hebben op de kostprijs en marges. Een complicerende factor is dat die CBAM-kosten voor 2026 pas in 2027 moeten worden afgedragen, soms meer dan een jaar nadat de goederen Europa binnen zijn gekomen. De boekhouding zal hierop tijdig moeten inspelen.
CBAM beschermt klimaatdoelen en voorkomt oneerlijke concurrentie van buiten de EU door CO2-kosten gelijk te trekken.
Om een juiste berekening te maken, is gedetailleerde emissie-informatie van leveranciers dus nodig. Dit vereist transparantie en samenwerking in de toeleveringsketen. Er zijn ook standaardwaarden beschikbaar (op basis van wereld- of regiogemiddelden), maar die zijn voor de definitieve CBAM-periode vanaf 2026 nog niet gepubliceerd. Hetzelfde geldt voor de officiële CBAM-benchmarks. De voorlopige schattingen zijn verstrekt door de Internationale Association for the Carbon Border Adjustment Mechanism (IACBAM), maar officiële bevestiging vanuit Brussel ontbreekt nog.
Zodra de hoeveelheid te compenseren CO2 bekend is, wordt die vermenigvuldigd met de prijs van een CBAM-certificaat. Deze prijs is gekoppeld aan het Europese emissiehandelssysteem, dat onderhevig is aan prijsschommelingen. De verwachte kosten voor materialen zoals ijzer en staal liggen tussen de 50 en 100 euro per ton. Dit kan een aanzienlijke impact op de kostprijs hebben.
De reikwijdte wordt in de toekomst uitgebreid
In de beginfase lag de nadruk bij CBAM op samenwerking met leveranciers. Tegenwoordig is de grootste uitdaging de onduidelijkheid over de toekomstige kosten. Zonder definitieve benchmarks en standaardwaarden is het voor bedrijven lastig realistische budgetten op te stellen en prijsafspraken te maken om hun winstgevendheid te garanderen.
Al met al vormt CBAM een snel veranderend en complex speelveld. Momenteel heeft CBAM betrekking op cement, elektriciteit, meststoffen, ijzer en staal, aluminium en waterstof, maar de reikwijdte wordt in de toekomst uitgebreid. De Europese Commissie doet onderzoek naar maatregelen die zogenoemde koolstoflekkage moeten tegengaan, waaronder de uitbreiding van CBAM naar afgewerkte producten en nieuwe sectoren zoals glas en keramiek.
Ook andere landen
Tot slot is het goed om te weten dat ook andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, zich momenteel voorbereiden op de implementatie van een soortgelijk mechanisme als CBAM. Door tijdig te handelen en gebruik te maken van de juiste hulpmiddelen, kunnen bedrijven zich goed voorbereiden op de verplichtingen die vanaf 2026 voor hen van kracht worden.
Op de hoogte blijven van CBAM?
Voor bedrijven die te maken hebben met CBAM, is het belangrijk de snelle ontwikkelingen rond CBAM nauwlettend te volgen. Leden kunnen zich aansluiten bij onze themagroep CBAM om op de hoogte te blijven. Daarnaast biedt evofenedex op haar website een speciaal kennisdossier aan.
Jan-Joost den Brinker
Getty Images