Misverstanden rond PPWR uit de weg geruimd

Een paar jaar geleden zeiden de vier letters PPWR de meeste ondernemers nog niets. Inmiddels is dat anders. Bij steeds meer bedrijven dringt het besef door dat ze aan de slag moeten met de PPWR, voluit de Packaging and Packaging Waste Regulation. Want de eerste verplichtingen van deze nieuwe Europese verpakkingswet gaan al in op 12 augustus 2026.

De PPWR maakt een einde aan de versnippering van de verpakkingsregels, zodat de interne markt van de Europese Unie (EU) beter kan functioneren. Omdat het om een verordening gaat, werkt de PPWR rechtstreeks: lidstaten hoeven haar niet om te zetten in nationale wetgeving. Strengere nationale PPWR-verplichtingen zijn dan ook niet toegestaan. Wel zijn of komen er nationale wetten die uitsluitend gaan over de uitvoering, handhaving en organisatie van de PPWR, zoals registratie, toezicht en afvalinfrastructuur. Dit soort zaken kunnen daarom verschillen tussen lidstaten. Om misverstanden te voorkomen: de nationale wetten hebben geen betrekking op de inhoudelijke verplichtingen voor verpakkingen zoals die in de PPWR zijn vastgelegd.

Uitzoekwerk

De nieuwe verpakkingsverordening raakt allerlei sectoren en bedrijven: fabrikanten, distributeurs, groothandels, importeurs, exporteurs, e-commercebedrijven, enzovoort. Verder vergt de PPWR het nodige uitzoekwerk van bedrijven. Het kan soms flink wat tijd kosten om de gevraagde verpakkingsinformatie boven water te krijgen. Bovendien is de verordening behoorlijk complex.

De nieuwe verpakkingsverordening raakt allerlei sectoren en bedrijven: fabrikanten, distributeurs, groothandels, importeurs, exporteurs, e-commercebedrijven, enzovoort. Verder vergt de PPWR het nodige uitzoekwerk van bedrijven. Het kan soms flink wat tijd kosten om de gevraagde verpakkingsinformatie boven water te krijgen. Bovendien is de verordening behoorlijk complex.

Misverstand rond rollen

Dat weet ook Willemijn Gwanmesia, projectmanager IMVO en Compliance bij evofenedex. Samen met een collega dook zij de afgelopen tijd in de materie. “Een ingewikkeld onderdeel is bijvoorbeeld dat de PPWR onderscheid maakt tussen verschillende rollen die bedrijven in de verpakkingsketen kunnen hebben. Bij die rollen horen specifieke verplichtingen. Welke rol je hebt − of rollen, want een bedrijf kan ook meerdere rollen hebben – is niet altijd meteen duidelijk. De vragen die wij van leden krijgen, gaan momenteel dan ook bijna allemaal over de rollen en de verplichtingen die hierbij horen”, zegt Gwanmesia. 

“Zo bestaat er een rol van producent”, vervolgt ze. “Maar de definitie van een producent in de PPWR is anders dan die in de volksmond. Op dat punt gaan sommige bedrijven de mist in. In de PPWR is de producent níet degene die een verpakking maakt, maar het bedrijf dat een verpakking als eerste op de EU-markt brengt. Dat kan b2b of b2c zijn”, aldus de PPWR-expert. Ze komt direct met een voorbeeld. “Neem een importeur. Omdat deze een verpakt product voor het eerst op de EU-markt brengt, heeft hij de rol van producent. Fabrikanten en bedrijven die hun eigen merk op producten laten zetten, hebben dezelfde rol. Ook distributeurs kunnen een producent zijn, want zij brengen een product voor het eerst in een andere EU-lidstaat op de markt.”

Zwaarte van eisen

En om het nóg moeilijker te maken: er bestaat ook nog een rol van fabrikant (manufacturer), die weer anders is dan de rol van producent. Degene die een verpakking of verpakkingsmateriaal ontwerpt of produceert of hiervoor opdracht geeft, heeft de rol van fabrikant. Bij deze rol horen andere verplichtingen dan bij die van producent.

“Om te kunnen bepalen welke verplichtingen je volgens de PPWR hebt, moet je dus weten welke rollen je vervult in de verpakkingsketen. Zorg daarom eerst dat de eigen rollen helemaal helder zijn. Hiervoor bestaan speciale stroomschema’s”, tipt Gwanmesia. De rollen bepalen hoe zwaar de eisen voor een bedrijf zijn. “Importeurs die producent zijn, hebben bijvoorbeeld zwaardere verplichtingen dan groothandels die alleen maar doorverkopen.”

Verklaring en portfolio

In totaal maakt de PPWR onderscheid tussen negen rollen, waaronder ook die van importeur en distributeur. Een bedrijf dat een van deze twee rollen vervult, is verplicht om vanaf 12 augustus 2026 te beschikken over een conformiteitsverklaring per soort verpakking. Die verklaring moet zijn afgegeven door het bedrijf met de rol van fabrikant. Deze onderneming verklaart hiermee dat een specifiek type verpakking voldoet aan de PPWR-eisen. Hoe eerder je de verklaring opvraagt, hoe beter. “Vooral als een fabrikant buiten de EU is gevestigd, kan het lastig zijn een conformiteitsverklaring te krijgen. Als autoriteiten hierom vragen, moet je vanaf medio augustus een kopie kunnen overleggen. Zonder de conformiteitsverklaring mogen je producten de Europese markt niet op”, waarschuwt Gwanmesia.

Ze wijst erop dat bedrijven ook hun verpakkingsportfolio zo snel mogelijk moeten uittekenen. Het gaat om de soorten verpakkingen in allerlei opzichten. “Die moet je allemaal inventariseren en je moet weten waarvan ze zijn gemaakt. Om wat voor soort verpakking gaat het, waar komt deze vandaan, in hoeverre is het materiaal recyclebaar? Al dit soort zaken moet je in kaart brengen.” Het is belangrijk dit werk niet te onderschatten, zeker als je veel verschillende verpakkingen gebruikt. “Betrek ook teams als inkoop en verkoop bij de voorbereidingen, want de PPWR-verplichtingen raken de hele organisatie”, aldus Gwanmesia.

Uniform label

Gwanmesia vertelt dat ze soms de vraag van bedrijven krijgt hoe het zit met de PPWR bij export buiten de EU. “Dan geldt de PPWR niet. Maar vaak exporteert een bedrijf dezelfde producten ook binnen Europa en dan geldt de PPWR uiteraard wel.”

Een PPWR-verplichting die vanaf 2028 speelt, is het aanbrengen van een uniform label op een verpakking om te informeren over recyclebaarheid en afvalinzameling. “De Europese Commissie heeft in januari 2026 een vrij definitief concept van een uniform label voor de hele EU gepresenteerd, dus dat is goed nieuws. 2028 klinkt misschien nog ver weg, maar bedrijven hebben tijd nodig om een nieuw label op een verpakking te introduceren”, zegt Gwanmesia.

Stapsgewijs

Zo komen er door de PPWR stapsgewijs steeds meer verplichtingen af op ondernemers die iets met verpakte producten doen. Niet alleen rond verkoopverpakkingen, maar ook rond verpakkingen voor transport. Vanaf 1 januari 2030 mag er bijvoorbeeld nog maar vijftig procent lucht zitten in beide soorten verpakkingen. Gevaarlijke stoffen vallen doorgaans ook onder de PPWR-regels, maar veiligheid gaat altijd voor. Als een PPWR-regel botst met het ADR (het pan-Europese verdrag voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg), zijn de ADR-regels doorslaggevend.

Bedrijven hebben de komende maanden en jaren nog flink wat werk te verzetten, maar dat geldt ook voor de Europese Commissie zelf. “Brussel komt nog met tientallen uitvoeringsbesluiten om de PPWR definitief vorm te geven. Dat is een behoorlijk hoog aantal”, zegt Gwanmesia. De uitvoeringsbesluiten leggen uit hoe je met bepaalde zaken in de wetgeving moet omgaan. Nieuwe verplichtingen rond krimpfolie zijn een van die zaken die de Commissie nog in een uitvoeringswet gaat uitwerken.

Onlangs heeft de Commissie ook een algemene guideline gepubliceerd. Deze handleiding geeft bedrijven meer duidelijkheid over de interpretatie van de PPWR, maar het is soms wel even zoeken tussen de vele onderwerpen die erin worden aangesneden. Er staat bijvoorbeeld ook in hoe afval moet worden verwerkt. De handleiding is te vinden op de website van de Europese Commissie.

Vaart maken

Naast de Europese Commissie moeten ook de EU-lidstaten nog aan de bak om de uitvoering van de PPWR te regelen. “Sommige ondernemers denken dat nationale verpakkingswetgeving volledig verdwijnt door de PPWR, maar dat klopt niet”, benadrukt Gwanmesia. “De PPWR vervangt alleen inhoudelijke nationale verpakkingswetgeving. Lidstaten behouden hun nationale uitvoeringswetten om de Europese verplichtingen praktisch te organiseren.”

De PPWR-expert heeft nog een advies voor bedrijven die worden geraakt door de PPWR. “Sommige bedrijven gaan ervan uit dat het niet zo’n vaart zal lopen met de PPWR en wachten tot 12 augustus 2026, omdat ‘de verplichtingen misschien worden uitgesteld’. Maar de PPWR is onderdeel van een groot wetgevingspakket van de Europese Unie, en wij hebben geen signalen gekregen dat er uitstel komt. Het is dus wijsheid zo snel mogelijk te beginnen met de voorbereidingen. Zie het ook als een kans. Als je goed bent voorbereid, heb je een voorsprong op concurrenten die dat niet zijn. Bovendien is afval niet alleen schadelijk voor het milieu. Het kost ook nog eens behoorlijk wat geld. Denk hierbij ook aan de magazijnruimte die het inneemt. Door inzicht in je keten kun je een efficiëntieslag maken.” 

Handig voor leden

• Leden helpen elkaar in de themagroep ‘Verpakkingswet PPWR’, een online community van evofenedex. Sluit je ook aan.
• Raadpleeg het dossier PPWR, inclusief handig stappenplan, op onze website.
• Vraag een Klankbordgesprek PPWR aan voor je bedrijf om de eerste stappen te zetten.