21-04-2026
Roadmap - Bruggen en wegen op leeftijd
RIn Nederland ligt voor ongeveer 350 miljard euro aan wegen, viaducten, tunnels en bruggen. Veel van die infrastructuur dateert van na de Tweede Wereldoorlog en is aan vervanging toe − soms sneller dan verwacht. Roadmap gaat deze keer over ‘roads’.
Halverwege de jaren zeventig eindigde de wederopbouwperiode, een tijd van herstel van bruggen, havens en spoorlijnen. Wat volgde waren jaren waarin de Rijksoverheid de handen vol had aan de Deltawerken, de oliecrisis en de uitbreiding van het rijkswegennet. De wetmatigheid dat gebouwen en bruggen minimaal honderd jaar mee moeten gaan, verdween in die tijd. Efficiënt bouwen werd de norm en een levensduur van zestig tot tachtig jaar werd acceptabel. Nieuwe technische inzichten en berekeningen lieten zien wat minimaal nodig was.
Gevaarlijk
Dat ging vaak goed, maar niet altijd. Bruggen over bijvoorbeeld het Twentekanaal bleken het zwaar te hebben en ook in de wegenbouw ontstonden problemen. In 2006 werd ervoor gewaarschuwd dat de tand-nokconstructie in de bruggenbouw extra aandacht verdiende. Dat is een constructie die genoemd is naar twee elementen van gewapend beton: de tand, het uitsteeksel van de ligger, en de nok, het uitsteeksel van de pijler.
De tand-nokconstructie maakte het mogelijk efficiënt en met betrekkelijk weinig materiaal bruggen van beton te bouwen. Duurzaam is die constructie niet, blijkt achteraf. Een voetgangers- en fietsersbrug over de A12 bij Zoetermeer bleek zo gevaarlijk dat het middenstuk op stel en sprong moest worden verwijderd. Ook op de A12, maar dan bij Arnhem, mocht het vrachtverkeer niet meer over de viaducten van knooppunt Velperbroek. En bij Den Haag moet het Prins Clausplein worden gereviseerd.
Monitoring van tand-nokconstructie. Hier in de brug over de A12 bij Zoetermeer.
Het probleem zit in het ontwerp van de wapening in de dragende ‘tanden’. Dat is standaard en volgens een norm aangebracht, maar blijkt niet berekend op de belasting van de brug. Niet zozeer op die van zwaardere vrachtauto’s, want het gewicht daarvan wordt verdeeld over de assen van een auto. Wel zijn er meer personen- en vrachtauto’s op de weg dan voorspeld, met meer assen die trillingen in de constructie veroorzaken.
Defensie
De Algemene Rekenkamer waarschuwde in 2025 dat het totale tekort om onze infrastructuur in stand te houden 34,5 miljard euro is. In stand houden betekent het exploiteren, onderhouden en vernieuwen van (vaar)wegen en het spoor. De Logistieke Alliantie, waar evofenedex deel van uitmaakt, laat momenteel door het Economisch instituut voor de Bouw onderzoeken hoe de overheid haar beperkte middelen zo goed mogelijk kan inzetten. Dit rapport verschijnt in mei 2026.
De wereldpolitiek maakt dat de overheid nu vooral aandacht besteedt aan investeringen voor defensie. Er zijn wegen die daarop mee kunnen liften. In Noord-Holland vragen politici om de langverwachte aanpassing van rijksweg N9 tussen Alkmaar en Den Helder als een civiel-defensieve investering te zien. Nu Rijkswaterstaat concludeert dat de viaducten in de A12 bij Velperbroek moeten worden vervangen, kan dat ook binnen de NAVO-afspraken vallen. Dat geluk treft niet elke rijksweg.
Ed Coenen
Ed Coenen