Van tankcontainer tot rijdend leslokaal

Wie in de Rotterdamse haven komt, ziet de lichtgrijze tankcontainers van HOYER bij terminals en op allerlei industrieterreinen staan. Herkenbaar aan de rode letters van HOYER. Dit Duitse familiebedrijf werd vlak na de Tweede Wereldoorlog opgericht en is tegenwoordig over de hele wereld actief. De logistiek dienstverlener werkt in meer dan honderd landen, waaronder de Verenigde Staten, Brazilië, China, Singapore en meerdere landen in Europa. Een van de Europese vestigingen zit in de Rotterdamse Botlek.

De HOYER Group vervoert onder meer vloeibare producten en gassen via de weg, de zee en/of het spoor voor de wereldmarkt en regelt alles daaromheen. “In de Botlek zit de chemische transportdivisie, de grootste divisie die wereldwijd meer dan 170.000 transporten per jaar doet”, vertelt Jaap van Welij, SHEQ-manager bij die divisie. “Klanten komen vooral uit de chemische sector. Voor deze bedrijven vervoeren wij vloeibare producten, waaronder industriële oliën. In Zuid-Duitsland zit de gasdivisie, die het vervoer van gassen, waaronder waterstof, verzorgt. In de coronaperiode heeft HOYER ook veel zuurstof vervoerd voor ziekenhuizen.”

Kapotte onderdelen

Als SHEQ-manager is Van Welij verantwoordelijk voor een groot aantal Europese landen. SHEQ staat voor safety en security (S), health (H), environment (E) en quality (Q). Een bijzonder project waarbij hij vele jaren geleden betrokken raakte en waarvan HOYER nog altijd de vruchten plukt, is de ontwikkeling van een uniek voertuig. Een collega van de technische afdeling kwam begin 2000 op het idee dat te doen. “Die collega was verantwoordelijk voor de techniek en gaf continu trainingen aan medewerkers om te instrueren hoe ze met een tankwagen moeten omgaan. Hij zag dat veel spullen kapotgingen en ging uitzoeken waarom dat gebeurde. De oorzaak bleek deels de techniek, maar ook heel vaak het gedrag van medewerkers.”

Van Welij legt uit: “Neem een klep van een tankcontainer. Die gaat niet open als bijvoorbeeld een vloeibaar product vast is geworden. Het product moet dan waarschijnlijk eerst op de juiste temperatuur komen. Dan dachten chauffeurs of medewerkers van klanten soms: als we meer druk uitoefenen, gaat-ie wel open. Maar de klep ging niet open. Sterker nog: hij kon nooit meer open, want er was te veel kracht uitgeoefend. Al dit soort voorbeelden van verkeerd gebruik van materiaal besloot hij te verzamelen. Want als iets kapotgaat en hierdoor bijvoorbeeld lekkage van chemicaliën ontstaat, kan dat gevolgen hebben voor de veiligheid van mens en milieu. Ook kost het geld en is het niet goed voor de kwaliteit.”

Rijdend leslokaal

Het aantal voorbeelden van verkeerd gebruik groeide gestaag. De technisch verantwoordelijke legde de kapotte spullen in een kist, samen met de originele exemplaren die hij had doorgezaagd om de techniek zichtbaar te maken. “Alle spullen stopte hij achter in de auto, waarmee hij samen met een andere collega langs alle kantoren reed om medewerkers te instrueren”, vertelt Van Welij. “Een soort rijdend circus, waarbij we ook een gewone container naar de kantoren lieten komen. Toen besloot mijn collega [de technisch verantwoordelijke, red.] ook een boek te schrijven, dat nog steeds ons trainingsboek is. Voor alle bewegende delen schreef hij een handleiding.”

Al pratend kwamen de trainers op het idee een instructiecontainer in de vorm van een voertuig te ontwikkelen. Want een losse container en alle spullen daaromheen meenemen is een hoop gesleep. Een gesprek met een technicus van HOYER uit Hamburg volgde, waarna besloten werd een oude tankcontainer naar een tankbouwer te brengen. De instructiecontainer werd geboren, bedoeld om chauffeurs en kantoorpersoneel te instrueren.

“De marketing eromheen nam een redelijke vlucht”, zegt Van Welij. “Toen dat ding af was, in het begin heette het voertuig ook Das Ding, hebben we het in 2015 mee naar ‘transport logistic’ in München genomen, de vakbeurs waar we jaarlijks staan. Daar hebben we toen de innovatieprijs van dat jaar gewonnen.”

Door heel Europa

Later werd besloten het voertuig ook te gebruiken voor het trainen van de medewerkers van klanten. “Want ook zij verrichten handelingen aan onze voertuigen bij het laden en lossen en kunnen fouten maken”, aldus Van Welij. “Bovendien stelden klanten zelf ons de vraag: ‘Die instructiecontainer, wat is dat?’ Of ze hadden hem zelf op de beurs gezien. Het ging een eigen leven leiden.”

De doelgroep werd almaar diverser. Personeel van klanten dat onvoldoende afweet van het vervoer van een product wordt eveneens getraind, zodat zij het proces beter snappen. De olievlek stopt niet; ook nooddiensten en autoriteiten vragen om een training om te weten wat te doen in een noodsituatie met chemicaliën. Van brandweerkorpsen in allerlei landen, de ILT tot aan het Duitse leger, allerlei partijen zijn inmiddels al getraind.

“Er is een vast team ontstaan van mensen die een groot deel van het jaar met de instructiecontainer op pad gaan. Turkije, Spanje, Finland, Engeland, Ierland… de container gaat heel Europa door. Voor de trainingen gebruiken we meestal een draaiboek, maar soms maken we ook een programma op maat”, vertelt Van Welij.

De HSEQ-manager vervolgt: “Neem de brandweer, die heeft heel veel verstand van hetgeen waarvoor ze getraind zijn. Maar de kennis waarmee ze geconfronteerd kunnen worden, bijvoorbeeld een auto met chemicaliën erin, is beperkt. Onze training geeft al vaak een aha-effect. Bij de eerste interventie weten ze dan wat ze kunnen verwachten.”

Werken op hoogte

Terug naar het eigen personeel. Wie met tankwagens werkt, krijgt ook te maken met werken op hoogte (op de tankwagen) – een van de grootste gevaren in de logistiek. Bij HOYER krijgt veilig werken op hoogte daarom veel aandacht, niet alleen tijdens trainingen, maar ook in werkprocedures. Van Welij: “Eigenlijk is het te gek voor woorden, maar er zijn klanten die nog niet altijd over de faciliteiten beschikken om chauffeurs te ondersteunen bij veilig werken op hoogte. Dan heb ik het niet over de chemische industrie zelf, maar over de gebruikers daarvan, de losadressen.”

De manager legt uit: “Boven op de tankcontainer zit een bordes met een klaphek, zodat je daar veilig kunt werken. Maar elke installatie van een klant moet ook voorzien zijn van een valbeveiliging die over de tankcontainer wordt gezet, zodat het valgevaar wordt weggenomen. Wij adviseren graag die losadressen wat zij mogelijk kunnen doen om tot een veilige situatie te komen.”

Een tankwagen is in principe gemaakt om boven te beladen en onder te lossen. Veel tankwagens zijn tegenwoordig ‘bodembediend’, wat werken op hoogte voorkomt. Maar soms mogen producten bijvoorbeeld niet beneden worden gelost. Dan moet de installatie boven door de klant veilig zijn ingericht door middel van een bordes met een hek of roltrap met een kooi. Van Welij: “Als dat niet aanwezig is, zegt de operator soms tegen de chauffeur: ‘Ik mag niet op de hoogte werken, dus doe jij het maar.’ Maar dat is een rare uitspraak, want hiermee zegt hij eigenlijk dat de chauffeur wel naar boven moet”, aldus Van Welij. Onze chauffeurs melden dergelijke situaties aan ons kantoor om in overleg het probleem op te lossen.”

Melden

Gevaarlijk werken mag nooit worden genormaliseerd. Daarom heeft HOYER een procedure waarbij chauffeurs onveilige situaties direct moeten melden aan hun leidinggevende. Dat is ook verplicht. Van Welij: “De meldingen gaan naar de opdrachtgevers met als boodschap dat hun laad- of losadres het niet goed heeft geregeld en er direct een oplossing moet komen.” Via scholing en beloningen stimuleert HOYER de chauffeurs om onveilige situaties te blijven melden. “Ook delen we zoveel mogelijk goede voorbeelden van gerapporteerde voorvallen die hebben geleid tot een oplossing.”

Bij nieuwe klanten of producten dwingt HOYER veilig werken sowieso aan de voorkant af. Met een vragenformulier wordt vooraf doorgenomen wat er allemaal aanwezig is bij een losadres. “We zetten dan op de eerste rit een master driver in, een ervaren chauffeur die andere chauffeurs het vak leert. Die doet een check bij de ontvanger of alle voorinformatie klopt. Denk aan zaken als: is er een operator aanwezig? Kun je veilig werken op hoogte? Kan de tank in één keer worden gelost en zo niet, waarin wordt het product dan opgeslagen? Want je wilt geen gevaar voor de mens en het milieu. Anders gaan we niet leveren. Dit geeft vaak al voldoende druk om iets in orde te maken”, aldus de manager.

Dit zijn enkele voorbeelden van hoe HOYER elke dag werkt aan veiligheid voor mens en milieu en aan de kwaliteit van het vervoer. Dat werk is nooit af. Het is een continu proces waarin de instructiecontainer ook de komende jaren blijft meereizen.