Weerbaar en wendbaar ondernemen in onzekere tijden

Het zijn onzekere tijden voor ondernemers. De aanvoer van grondstoffen stokt, de kosten van energie en brandstoffen lopen op en daarmee die van veel andere producten. Zakelijke afnemers zijn terughoudend. Nederlandse bedrijven voelen de effecten van de oorlogen in Oekraïne en de regio van de Perzische Golf.

Het is financieel gezien een slechte tijd om na te denken over maatregelen en investeringen om ernstige verstoringen in de bedrijfsvoering te overleven. Toch is dat wel nodig om weerbaar te worden. Niet alleen inwoners kregen vorig jaar van de overheid het dringende advies om een overlevingspakket samen te stellen. Ook bedrijven moeten zich drie etmalen op eigen kracht door een crisis kunnen slaan.

De overheid gaat daarbij uit van 72 uur uitval van vitale diensten zoals stroomvoorziening en telefonie. Internationaal blijkt dat de tijd die nodig is om na een ernstige calamiteit de voorzieningen weer enigszins te laten functioneren. Maar er is ook een scenario van langdurige ontregeling wanneer Nederland (indirect) betrokken raakt bij een militair conflict.

Stroomuitval

Het overbruggen van stroomuitval is iets waar veel bedrijven vanouds rekening mee houden, al zijn noodstroomvoorzieningen gericht op de praktijk tot nu toe, waarbij een storing binnen een dag is verholpen. En een kwetsbaar bovengronds stroomnet dat na een hevige storm dagen platligt, komt in bijvoorbeeld Spanje en Portugal vaker voor dan in Nederland. Wat in Nederland een reële dreiging is, is dat een energienetwerk door een cyberaanval wordt getroffen.

Een noodstroomvoorziening gaat verder dan een grote batterij of generator die energie uit diesel omzet in elektrische energie met een spanning die bruikbaar is voor verlichting en apparatuur. Ook is een voorziening nodig om de effecten van plotselinge pieken op kwetsbare apparatuur te voorkomen. En uiteraard moet er brandstof zijn om de generator minstens drie etmalen aan de praat te houden.

Bedrijven kunnen ook zelfvoorzienend worden en misschien is dat wel de toekomst voor bedrijven. Er zijn projecten gestart waarbij bedrijven een eigen energiepark hebben met zonnepanelen en batterijen, en samenwerken met buren die er ook een hebben. Ook zijn er bedrijven die hun klimaatbeheer baseren op een systeem van warmte-koudeopslag in bronnen onder het bedrijf.

Handreiking

Bedrijven die een noodstroomaggregaat bezitten, hebben ook een hiërarchie in prioriteiten. In een ziekenhuis is het belangrijk dat operaties ongestoord verlopen en alle processen waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn veilig blijven. Ook koeling van medicijnen is van vitaal belang, net als de computersystemen. De verlichting moet blijven branden, al is het alleen al om paniek te voorkomen.

Specifiek voor bedrijven hebben VNO-NCW en MKB-Nederland de ‘Handreiking weerbaarheid’ uitgegeven, die iedere ondernemer gratis kan downloaden. Daarin staat de prioriteitenhiërarchie beschreven als het vaststellen van bedrijfsprocessen die noodzakelijk zijn en activiteiten die cruciaal zijn. Het zijn de ‘kroonjuwelen’ van een bedrijf. In de handreiking volgen stappen voor een plan van aanpak. Dit begint met het opstellen van een handboek met een nood- en herstelplan en gaat verder met treffen van voorzorgsmaatregelen, investeren, testen van noodvoorzieningen en oefenen om bij een calamiteit adequaat te handelen.

IT en communicatie

Wat zeker ook essentieel is, is IT en communicatie met leveranciers, vervoerders en afnemers. De digitale infrastructuur van bedrijven is kwetsbaar: met 50.000 cyberaanvallen per dag is de kans op een calamiteit aanzienlijk, volgens het online platform Samen Digitaal Veilig.

Omdat de effecten van een aanval handelsketens kunnen ontwrichten is de Europese richtlijn NIS2 opgesteld. De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse omzetting van die richtlijn, gaat zeer waarschijnlijk op 1 juli 2026 in. Voor organisaties met een specifieke omvang in kritieke sectoren gelden dan onder meer strengere beveiligingsnormen. Het effect van de wet gaat verder, want ook toeleveranciers van de desbetreffende bedrijven moeten meegaan in hun beveiliging. Meer hierover is te lezen op Samendigitaalveilig.nl.

Veiligheidsvoorraden

Veel maatregelen met het oog op weerbaarheid zijn erop gericht om bedrijven een catastrofe te laten overleven. Niet minder bedreigend zijn disrupties door geopolitieke veranderingen en effecten van klimaatverandering. De ontwikkelingen in de wereldhandel maken duidelijk dat bedrijven ook moeten nadenken over wendbaarheid voor een toekomst met import- en exportbelemmeringen, tekorten aan grondstoffen en verstoringen van transportstromen. Inkopers en logistieke specialisten denken na jaren weer na over veiligheidsvoorraden en de locaties daarvoor.

Disrupties in internationale handel zijn het nieuwe normaal geworden en voor evofenedex is dat reden geweest om het Supply Chaingers Netwerk op te zetten. In die community denken supply chain managers mee over de opzet van de ketens van morgen. Bedrijven begeleiden bij het opbouwen van veerkracht in de logistiek is iets waarmee de specialisten van evofenedex ruime ervaring hebben.

Masterclass van evofenedex

Volg onze vierdaagse masterclass ‘Resilience in de supply chain’ om je organisatie weerbaar én wendbaar te maken in geval van onverwachte verstoringen.