EIB: wachten kost 20 miljard meer dan investeren

Het onderzoek verschijnt vlak voor de begrotingsbehandeling van Infrastructuur en Waterstaat en de Algemene Financiële Beschouwingen. Het sluit aan bij een eerdere oproep van een brede coalitie van gemeenten, provincies, vervoerregio’s, mobiliteits- en logistieke organisaties, de bouwsector en het bedrijfsleven. Zij waarschuwden dat Nederland zonder extra investeringen vastloopt, met gevolgen voor de bereikbaarheid, woningbouw, economische ontwikkeling, veiligheid en het vestigingsklimaat.

Mobiliteitssysteem onder druk

Volgens het EIB staat het mobiliteitssysteem steeds verder onder druk. Wegen, bruggen, sluizen en vaarwegen bereiken hun technische grenzen, terwijl noodzakelijke vervangings- en renovatieprojecten vertraging oplopen. Negentien infrastructurele projecten zijn inmiddels gepauzeerd.

Het rapport becijfert dat uitgestelde vervanging en renovatie van bruggen, viaducten en sluizen tot 2035 kan leiden tot circa 20 miljard euro aan maatschappelijke schade. Daarnaast kan uitgesteld onderhoud tussen 2026 en 2035 nog eens tot 2,5 miljard euro extra kosten veroorzaken. Ook het stilleggen van aanlegprojecten heeft een prijs. Als de negentien gepauzeerde projecten niet doorgaan, lopen de gemiste maatschappelijke baten op tot 9 à 12 miljard euro.

Toenemende congestie

De gevolgen zijn volgens het EIB al zichtbaar op belangrijke verkeerscorridors. Op diverse snelwegen zorgen uitgestelde projecten voor toenemende congestie. Daardoor ontstaan jaarlijks meer dan 12 miljoen extra voertuigverliesuren, waarvan ongeveer 1,2 miljoen in het vrachtverkeer. De maatschappelijke kosten daarvan bedragen circa 305 miljoen euro per jaar.

Ook de binnenvaart ondervindt hinder. Onder meer de uitbreiding van de Volkeraksluizen, de Kreekraksluizen en de vaarweg IJsselmeer-Meppel is uitgesteld. Hierdoor nemen wachttijden toe en loopt de economische schade op tot ongeveer 58 miljoen euro per jaar.

Grote maatschappelijke schade

Het EIB wijst daarnaast op de kwetsbare positie van enkele belangrijke bruggen. De Merwedebrug, Suurhoffbrug en Van Brienenoordbrug vertegenwoordigen gezamenlijk meer dan 5 miljard euro aan maatschappelijke schade wanneer langdurige beperkingen nodig blijken. Alleen al bij de Merwedebrug lopen de kosten door omrijdend vrachtverkeer op tot bijna 2 miljoen euro per dag.

Volgens Elisabeth Post, voorzitter van de Logistieke Alliantie, laten de cijfers zien dat uitstel uiteindelijk duurder is dan investeren. Zij pleit daarom voor structureel extra middelen voor onderhoud, vervanging en nieuwe infrastructuur, gecombineerd met een langjarig investerings- en financieringsplan dat bedrijven en regio’s meer zekerheid biedt.

Het EIB concludeert dat investeren in infrastructuur niet alleen nodig is om Nederland bereikbaar en veilig te houden, maar ook economisch aantrekkelijk is. Veel van de gepauzeerde projecten leveren meer maatschappelijke baten op dan zij kosten. Tijdig onderhoud, vervanging van verouderde infrastructuur en gerichte investeringen kunnen volgens het instituut miljarden aan schade voorkomen en de bereikbaarheid verbeteren.