EU scherpt staalimportregels aan met hogere heffingen en lagere quota

Het nieuwe regime scherpt het tariefquotumstelsel aan. De Europese Unie (EU) stelt de hoeveelheid staal die jaarlijks zonder extra heffing kan worden ingevoerd vast op 18,3 miljoen ton. Daarmee daalt het quotum met ongeveer 47 procent ten opzichte van nu. Voor importen boven dit quotum stijgt de invoerheffing van 25 procent naar 50 procent. De maatregelen gelden voor de EU-markt en zijn van toepassing op staalimporten uit alle derde landen. Importen uit EER-landen zoals Noorwegen, IJsland en Liechtenstein blijven buiten beschouwing.

In de onderbouwing van het akkoord wijzen de Europese instellingen China expliciet aan als belangrijke oorzaak van de wereldwijde overcapaciteit, onder meer door omvangrijke staatssteun en het grote aandeel in de mondiale staalproductie. Ook andere belangrijke exportlanden naar de EU, zoals Turkije, Zuid-Korea, India en Indonesië, vallen onder het nieuwe stelsel.

Druk op Europese staalindustrie

De nieuwe maatregelen komen voort uit de structurele druk op de Europese staalindustrie. De wereldwijde overcapaciteit ligt volgens de EU op een onhoudbaar niveau en loopt naar verwachting op tot 721 miljoen ton in 2027, meer dan vijf keer de jaarlijkse staalconsumptie van de EU. Tegelijkertijd beperken handelspolitieke maatregelen van derde landen de toegang tot hun markten. Daardoor fungeert de EU steeds vaker als bestemmingsmarkt voor overtollig staal.

Dit leidt tot stijgende importvolumes, een lage benuttingsgraad van de Europese staalcapaciteit (67 procent in 2024), hoge productiekosten en druk op de winstgevendheid. Volgens de Europese instellingen ondermijnt deze combinatie de financiële ruimte van de sector om op lange termijn te investeren in verduurzaming en decarbonisatie.

Standpunt evofenedex

evofenedex vindt het noodzakelijk om strategische sectoren te beschermen tegen handelspolitieke maatregelen van niet-EU-landen, maar waarschuwt tegelijk voor terughoudendheid bij protectionistische maatregelen. De EU en Nederland in het bijzonder zijn sterk afhankelijk van een open wereldeconomie met op regels gebaseerde, duurzame handel. Daarom is het belangrijk dat handelsdefensieve maatregelen altijd steunen op voorafgaand onderzoek en in lijn zijn met WTO-regels. Dat is bij de staalheffingen het geval.

Voorkomen ontwijking

Naast de lagere quota en het hogere tarief bevat het akkoord aanvullende bepalingen om ontwijking tegen te gaan. Zo scherpt de EU de eisen voor herkomst en traceerbaarheid van staal aan, onder meer door nadrukkelijk te kijken naar het land waar het staal daadwerkelijk is gesmolten en gegoten. In de eerste toepassingsperiode blijft er enige flexibiliteit: bedrijven kunnen niet-benutte quota beperkt doorschuiven naar een volgend kwartaal.

Besluitvorming EU

Het besluitvormingsproces startte in 2025 met een wetsvoorstel van de Europese Commissie. Met dit voorstel wil de Commissie een structurele opvolger creëren voor de bestaande safeguardmaatregelen, die onder WTO-regels niet verder kunnen worden verlengd. Vervolgens onderhandelden de Raad van de EU en het Europees Parlement over het voorstel en bereikten zij op 13 april 2026 een voorlopig politiek akkoord. Beide instellingen moeten dit akkoord nog formeel goedkeuren voordat het definitief wordt.

Gevolgen voor bedrijven

De nieuwe maatregelen moeten vanaf 1 juli 2026 ingaan, aansluitend op het aflopen van het huidige safeguardregime. Voor handels- en productiebedrijven betekent dit dat staalimporten in de EU vanaf de tweede helft van 2026 aanzienlijk duurder worden zodra quota zijn overschreden. Tegelijk geeft de maatregel de Europese staalsector ruimte om te herstellen. Daardoor houden handels- en productiebedrijven ook in de toekomst toegang tot een alternatief voor niet-EU-staal.