Europese Commissie wil concurrentievermogen handels- en productiebedrijven versterken

In haar State of the Union-toespraak van 2026 presenteerde voorzitter Ursula von der Leyen op 16 september de toekomstplannen van de Europese Commissie (hierna: Commissie). Concurrentievermogen stond daarbij centraal. Von der Leyen liet duidelijk blijken dat zij de interne markt verder wil versterken, administratieve lasten wil verminderen en vergunningsprocedures wil versnellen. Ook stelde zij voor om Canada als eerste geassocieerde lid van de Europese Unie toe te laten.

Europa zit klem

“Europa zit als machtsblok klem tussen de grote wereldmachten”, aldus Elmar Otten. Volgens de senior beleidsadviseur Internationaal Ondernemen van evofenedex heeft zoeken naar nieuwe partners zin. “Maar de speech van Von der Leyen laat ook zien dat de Commissie weet dat een oplossing primair bij onszelf ligt: de reparatie van het concurrentievermogen en onderliggende oorzaken. Dit vraagt een langetermijnplan en een handelspolitieke strategie die daarop afgestemd is.”

Regels eenvoudiger en consistenter

Voor verladers is vooral van belang dat regels eenvoudiger en consistenter worden toegepast in alle lidstaten. Minder nationale verschillen en minder gold plating (waarbij EU-lidstaten extra nationale regels toevoegen aan Europese wetgeving) kunnen grensoverschrijdend goederenvervoer goedkoper en efficiënter maken.

Veel aandacht voor energie

Ook energiekosten kregen veel aandacht. Von der Leyen benadrukte de noodzaak van meer Europese energieproductie, verdere elektrificatie, sterkere elektriciteitsnetten en meer opslagcapaciteit. Voor verladers raakt dit zowel de concurrentiekracht van de Europese industrie (productie) als de kosten van transport en logistiek. De verduurzaming van goederenvervoer vraagt daarom niet alleen om ambities, maar ook om voldoende infrastructuur, capaciteit en betaalbare alternatieven.

Digitalisering blijft belangrijk

Daarnaast blijft digitalisering belangrijk om goederenvervoer efficiënter te maken. Instrumenten zoals eFTI kunnen administratieve lasten verminderen en informatie-uitwisseling verbeteren, mits systemen interoperabel zijn en digitale processen niet simpelweg naast bestaande papieren verplichtingen komen te staan.

“Transportbeleid moet daarbij worden beoordeeld vanuit het perspectief van de gebruiker”, aldus Godfried Smit, secretaris-generaal van de European Shippers’ Council. “Verladers hebben behoefte aan voldoende capaciteit, betrouwbare diensten, concurrerende prijzen en keuze tussen vervoerswijzen en aanbieders. Knelpunten en verstoringen leiden direct tot hogere kosten, langere doorlooptijden en kwetsbaardere ketens.”

Middle Corridor

Een concreet transportrelevant element uit de toespraak is de verdere ontwikkeling van de Middle Corridor tussen Centraal-Azië, de zuidelijke Kaukasus en Europa. Via Global Gateway wil de Commissie tot 12 miljard euro mobiliseren om routes te diversifiëren, handelsstromen te vergroten en transittijden te verkorten. Voor verladers kan dit extra routemogelijkheden en meer weerbaarheid tussen Europa en Azië bieden, mits investeringen ook leiden tot betrouwbare capaciteit en efficiënte grenspassages.

Afhankelijkheid verkleinen

Ook handel en strategische afhankelijkheden speelden een belangrijke rol. Nieuwe handelsovereenkomsten kunnen kansen creëren voor nieuwe goederenstromen en sourcing, maar hun praktische waarde hangt mede af van efficiënte douaneprocedures, goede verbindingen en voldoende logistieke capaciteit.

Tegelijkertijd wil de Commissie de afhankelijkheid van een beperkt aantal leveranciers voor kritieke grondstoffen verkleinen. Meer diversificatie en strategische voorraden kunnen de weerbaarheid vergroten, maar kunnen ook gevolgen hebben voor inkoopstromen, voorraadbeheer en transportnetwerken. Smit: “Voor verladers blijft het belangrijk dat meer weerbaarheid niet leidt tot onnodige handelsbarrières.”

Lage waterstanden

Klimaatadaptatie verdient eveneens aandacht. Von der Leyen verwees onder meer naar droogte en lage waterstanden op grote Europese rivieren zoals de Rijn en de Donau. Voor verladers zijn dit geen abstracte klimaatrisico’s, maar directe operationele risico’s. Lage waterstanden, overstromingen en hitte kunnen de capaciteit en betrouwbaarheid van binnenvaart, spoor, weg en havens aantasten.

Focus op concrete uitwerking

De komende maanden moet blijken hoe de Commissie deze plannen concreet wil uitwerken. Voor verladers wordt vooral belangrijk of de voorstellen daadwerkelijk leiden tot minder regeldruk en sterkere logistieke ketens.

“Voor ESC ligt de focus nu op de concrete uitwerking van deze prioriteiten”, besluit Smit. “De centrale vraag voor transportgebruikers is of nieuw Europees beleid daadwerkelijk leidt tot lagere administratieve lasten, voldoende capaciteit, betrouwbare diensten, meer keuzevrijheid en een commercieel haalbare verduurzaming van Europese supply chains.”