Nederland dreigt vast te lopen door achterstallige infrastructuur

De studie, die is opgesteld in aanloop naar het debat over strategische bereikbaarheid op 23 juni, schetst een zorgelijk beeld van de staat van het netwerk dat essentieel is voor de bevoorrading van Nederland.

Volgens het EIB stapelen de problemen zich op. Niet alleen blijft onderhoud achter, ook renovatie en uitbreiding van infrastructuur blijven achter bij de groeiende vraag. Tegelijkertijd ontstaan er knelpunten op belangrijke transportcorridors, terwijl beschikbare overheidsmiddelen niet altijd tijdig worden ingezet door vertragingen en uitvoeringsproblemen. Hierdoor blijven budgetten deels ongebruikt, terwijl de druk op het netwerk verder toeneemt. Het gevolg is dat congestie en verstoringen in goederenstromen sneller optreden en de kosten voor onderhoud oplopen.

Zware congestie

De analyse brengt ook scherp in beeld waar de grootste bottlenecks zich bevinden. Op de weg is sprake van zware congestie op economische verkeersaders, zoals rond Rotterdam en op routes als de A1 en A2. Op het spoor speelt een gebrek aan capaciteit, vooral op verbindingen tussen havens en het achterland, terwijl hoge kosten het goederenvervoer per trein minder aantrekkelijk maken. In de binnenvaart zorgen storingen bij sluizen en het ontbreken van alternatieve routes voor toenemende onzekerheid.

Opvallend is dat veel infrastructuurprojecten volgens het EIB beperkt scoren in maatschappelijke kosten-batenanalyses. Ze blijken vaak alleen rendabel bij optimistische groeiscenario’s. Daarnaast worden projecten met een twijfelachtige of zelfs negatieve businesscase toch uitgevoerd. Daarbij worden de baten van goederenvervoer, met name bij wegprojecten, geregeld onvoldoende meegenomen, wat leidt tot onderschatting van hun economische waarde.

Verbetering nodig

Volgens de Logistieke Alliantie biedt het onderzoek belangrijke aanknopingspunten voor verbetering van het infrastructuurbeleid. Voorzitter Elisabeth Post benadrukt dat het noodzakelijk is om het Mobiliteits- en Deltafonds opnieuw te indexeren en te komen tot een robuust langetermijnfinancieringsplan. Zonder extra investeringen en duidelijke prioriteiten dreigt niet alleen verdere achteruitgang van de infrastructuur, maar komen ook verkeersveiligheid, verdienvermogen en maatschappelijke weerbaarheid onder druk te staan.

Daarnaast pleit de Alliantie voor een slimmere inzet van middelen, met meer aandacht voor uitvoerbaarheid en risico’s. Ook zou vaker gekozen moeten worden voor kleinere, snel realiseerbare projecten met directe impact. Verder is het volgens de analyse essentieel om projecten te prioriteren op basis van hun maatschappelijke en economische opbrengst en om goederenvervoer expliciet mee te nemen in afwegingen. Tot slot wordt benadrukt dat het versterken van alle vervoersmodaliteiten afzonderlijk effectiever kan zijn dan een eenzijdige focus op modal shift.