06-05-2026
Column - IAA verandert handelsstrategie EU fundamenteel
CBinnen de Europese Unie (EU) is het spel op de wagen. Waar Brussel vroeger vooral een plek was waar nationale politici werden uitgerangeerd, is het nu het centrum van Europa waar grote politieke stappen worden gezet. De ene na de andere strategie en wet worden afgeleverd. Te midden van al dat wetgevende geweld is het soms moeilijk om als toeschouwer door de bomen het Europese bos nog te zien.
Toch is er één initiatief dat boven de rest uitsteekt als het gaat om impact op Europa: de Industrial Accelerator Act (IAA). Deze wet kan gezien worden als het Europese antwoord op het Chinese handelspolitieke beleid en dat van de Verenigde Staten (VS), die met de belastingvoordelen van de Inflation Reduction Act met succes hun binnenlandse groene economie opkalefaterden.
Door de grote druk van buitenaf en toenemende concurrentie zoekt Europa naar manieren om de eigen industrie te ondersteunen. Veel Europese bedrijven hebben te maken met zware concurrentie uit China, met name op het gebied van prijs. De prijsverschillen kunnen oplopen tot wel 30 à 40 procent in het voordeel van China. De IAA moet dan ook vooral gezien worden als een andere strategie jegens China en in mindere mate de VS.
Eigenlijk is de IAA geen Made in EU-wet maar een Made without China-wet
Strategisch analist geo-economie bij The Hague Centre for Strategic Studies.
Een belangrijk onderdeel van de IAA zijn de ‘Made in EU’-clausules. Hierbij worden voor bepaalde producten – waaronder aluminium, cement, windturbines, zonnepanelen, batterijen en elektrische auto’s – voorwaarden gesteld aan waardecreatie binnen Europa. Dit betekent overigens niet dat dit uitsluitend binnen Europa moet gebeuren. De Made in EU-stempel kan ook gelden voor productie in partnerlanden die behoren tot het handelsnetwerk van de EU. Zoals landen waarmee vrijhandelsverdragen bestaan of die hebben ingetekend op het Government Procurement Agreement-akkoord van de Wereldhandelsorganisatie.
Eigenlijk is de IAA geen Made in EU- maar Made without China-wet. Want het is vooral China dat wordt buitengesloten. Overigens is wel de vraag of dit genoeg is. Voor nu stelt de nieuwe wet dat de Made in EU-vereisten overgeslagen mogen worden als er een substantieel prijsverschil bestaat tussen de Europese en Chinese aanbieders (rond de 25 procent, afhankelijk van het product). Voor Chinese producten zou dit regelmatig kunnen gelden.
De details van de IAA staan nog niet definitief vast; er is een actieve lobby in Brussel van brancheverenigingen en bedrijven om de reikwijdte en de voorwaarden zoveel mogelijk te beïnvloeden. Daarbij kunnen kleine aanpassingen grote invloed hebben op de bedrijfsvoering van Europese ondernemers.
Voor Nederlandse ondernemers is het daarom belangrijk die ontwikkelingen nauwgezet in de gaten te houden. Bedrijven die tijdig anticiperen op grote strategische veranderingen, ervaren minder pijn van de omschakeling. Bovendien hebben die bedrijven op de lange termijn minder kosten dan concurrenten die er later achter komen dat ze niet voldoen aan de vereisten van de IAA. De tijd van just in time en louter kiezen voor de goedkoopste optie is definitief voorbij. Misschien is dat maar goed ook.
Ron Stoop