Douane-expert Godfried Smit blijft zich na zijn pensionering inzetten voor verladers

Als manager International Public Affairs bij evofenedex behartigde Godfried Smit ruim 25 jaar de douanebelangen van Nederlandse verladers. Daarnaast zette hij zich als secretaris-generaal van de European Shippers’ Council (ESC) in voor verladers in heel Europa. Doordat Smit kind aan huis is in ‘het Brusselse’, loopt hij gemakkelijk even binnen bij Europarlementariërs en Eurocommissarissen. Hierdoor heeft hij veel voor de leden van evofenedex en andere ondernemers uit Europa kunnen betekenen.

Dit stopt niet met zijn pensionering. “Het werk voor de ESC blijf ik vooralsnog doen”, vertelt Smit. “Dat is op mijn eigen verzoek. Ik vind het werk leuk en haal er veel voldoening uit. De grootste verandering voor mij is het wegvallen van het Nederlandse deel. Hierdoor kan ik mij nu volledig focussen op de Europese dossiers.”

Heel andere invalshoek

Na het voltooien van de studies Nederlands en fiscaal recht startte Smit in 1985 zijn loopbaan bij de Douane. “Ik kon daar direct een interne vierjarige opleiding volgen op het gebied van internationaal recht en douanerecht. Dat vond ik erg aantrekkelijk omdat ik zo vanuit een andere optiek kon kijken naar transport, het onderwerp dat tijdens mijn studie centraal stond.”

Bij de Douane vervulde Smit diverse functies. “Ik hield me onder meer bezig met juridische vraagstukken rond transportdocumenten. Daarbij vond ik het bijzonder om te zien dat een bedrijf vanuit een heel andere invalshoek naar een zaak kan kijken dan de overheid. Later leidde ik als hoofd Douaneopleidingen een Europees project rondom opleidingen voor douaneambtenaren. In de periode waarin ik me vooral richtte op Europese zaken, leerde ik omgaan met alle verschillende culturen in Brussel.”

Na vijftien jaar dienstverband hield in 2000 het Europese deel bij de Douane op en wilde Smit ergens anders een nieuwe start maken. “evofenedex was destijds op zoek naar een manager European Affairs. Ik was vooral benieuwd naar hoe het aan de andere kant [het bedrijfsleven, red.] zou zijn. Bij evofenedex werd ik het aanspreekpunt voor alle mogelijke problematiek op douanegebied.

De ervaringen die ik bij de Douane had opgedaan, kwamen goed van pas bij het werk voor de leden van de vereniging. Doordat ik de Douane van binnenuit ken, kan ik zaken vaak wat beter plaatsen en weet ik waar ruimte voor verandering zit. De juiste mensen bereiken is vaak al het halve werk, bijvoorbeeld in de situatie dat een vrachtauto ergens vaststaat aan de grens. Via mijn netwerk van douaneattachés zorgde ik er geregeld voor dat contact werd opgenomen met de lokale autoriteiten. Daardoor werden goederen in veel gevallen vrijgegeven”, aldus Smit.

Mooi om te zien

Natuurlijk waren er ook langlopende dossiers, zoals de responstermijnen bij de geautomatiseerde douanesystemen, vervolgt Smit. Een belangrijk dossier voor evofenedex, want als systemen uitvallen, verstoort dat de internationale handel en logistiek. “Inmiddels zitten we op een beschikbaarheidspercentage van 99. Dat is nog niet perfect, maar wel veel beter dan voorheen. Een ander belangrijk dossier waarbij we zo’n vijftien jaar geleden intensief hebben samengewerkt met de Douane, betrof het opzetten van het Authorised Economic Operator (AEO)-certificaat.”

“Verder heb ik mij de afgelopen jaren gericht op de herziening van het Douanewetboek van de Unie (DWU). In nauw overleg met de Douane, maar ook met VNO-NCW en Fenex, hebben we de door ons gewenste rode lijnen gedefinieerd en die vervolgens kenbaar gemaakt aan de Europese Commissie. In de al gepubliceerde tekst van de raadsverordening is een deel van de aandachtspunten en zorgen van evofenedex meegenomen. Dat is natuurlijk mooi om te zien. Zo bevat het voorstel geen verplichting meer om gecertificeerd te zijn volgens Trust and Check [de zwaardere variant van AEO, red.], wat in eerste instantie wel de gedachte was.”

Tijdens het gesprek met Smit blijkt duidelijk dat de input van leden van evofenedex zeer waardevol is. “Zonder hun inbreng kun je dit werk eigenlijk niet goed doen”, legt Smit uit. “Via mijn collega’s van de ledenservice en de raden van evofenedex kreeg ik te horen welke zaken bij de leden speelden. Die hadden dan te maken met regelgeving of met de Douane als organisatie.”

Het contact met zijn collega’s gaat Smit zeker missen. “Maar doordat ik aanblijf als secretaris-generaal van de ESC houd ik een directe link met evofenedex. De vereniging is namelijk een van de aangesloten leden van de ESC. Ook de komende jaren zal ik dus intensief contact onderhouden met evofenedex en de andere shippers’ counsels om zoveel mogelijk informatie te kunnen meenemen in ons werk. Want ik heb gemerkt dat het in Brussel heel belangrijk is met praktijkvoorbeelden te komen.”

Praktijkvoorbeelden komen onder meer goed van pas bij een belangrijk dossier waarmee Smit zich bij de ESC blijft bezighouden: het nieuwe Douanewetboek van de Unie (nDWU), dat de komende jaren gefaseerd in werking treedt. Smit: “De eerste veranderingen worden waarschijnlijk nog in 2026 ingevoerd, de laatste fase eindigt rond 2038. Tegen die tijd ben ik zeker met pensioen. Een grote verandering is dat de douaneaangifte zoals we die al zo’n vierhonderd jaar kennen verdwijnt. Onder de nieuwe regelgeving moeten exporteurs en importeurs de gegevens voor een bepaalde zending klaarzetten in de zogenoemde EU Customs Data Hub. Diverse autoriteiten in de lidstaten, maar ook steeds meer Europese autoriteiten, kunnen die gegevens inzien. Je zou je administratie zo kunnen inrichten dat bijvoorbeeld de Douane er online toegang toe heeft. Dan kun je als ondernemer zelf de af te dragen invoerrechten berekenen. Met de introductie van de datahub wil de wetgever het douaneproces in heel Europa centraler aansturen, met zo min mogelijk afwijkingen per lidstaat.”

Maar één interface

Een groot voordeel van de datahub is volgens Smit dat een bedrijf maar één interface met de datahub nodig heeft. “Nu hebben ondernemers die internationaal actief zijn, in elke lidstaat een applicatie nodig om aangifte te doen. Een andere belangrijke wijziging is de komst van de Europese Douaneautoriteit in Lille. Dit agentschap zal zich de eerste tijd bezighouden met het inrichten van de datahub. Maar het gaat ook toezicht houden op harmonisatie van processen tussen de lidstaten.”

Smit adviseert ondernemers zich alvast voor te bereiden op de nieuwe douanewetgeving. “Kijk allereerst kritisch naar de kwaliteit van je data en of ze geactualiseerd zijn. Je moet dan denken aan onder meer gegevens rond het netto- en brutogewicht, oorsprongslanden en vergunningen. Op enig moment mag je de datahub gebruiken en op een ander moment moet je hem gebruiken.

Ik adviseer ondernemers ook na te gaan welke eventuele voordelen de datahub hun al biedt. Op dit moment is dat nog wat vaag, maar de komende jaren wordt dat steeds duidelijker. Verder heb je ook een aantal keuzes. Zo blijft de AEO-vergunning onder het nDWU bestaan. Nieuw is dat bedrijven ook Trust and Check trader kunnen worden. Met deze vergunning profiteren bedrijven van bepaalde vereenvoudigingen, maar de voorwaarden zijn strenger dan die van AEO. Ga daarom alvast na wat de mogelijke voordelen zijn van beide vergunningen.”

Contracten controleren

Daarnaast is het verstandig de contracten met je logistiek dienstverlener te controleren, tipt Smit. “Check daarbij vooral de onderlinge aansprakelijkheden, want deze veranderen door de nieuwe wetgeving. Onder het nieuwe regime heeft de logistiek dienstverlener namelijk een belangrijke rol om ook aan niet-fiscale wetgeving te voldoen, zoals regelgeving rond dwangarbeid en het Carbon Border Adjustment Mechanism. Zorg ervoor dat je weet wat de gevolgen zijn en regel het contractueel goed, zodat je later niet voor onaangename verrassingen komt te staan.”

Volgens Smit is het voor ondernemers erg belangrijk om zo goed mogelijk op de hoogte te blijven van de ontwikkeling rond het nDWU. “Alle invoeringsmaatregelen moeten nog worden geschreven. Blijf dus relevante media volgen, zoals de nieuwsbrieven van evofenedex, ESC en grote advieskantoren. Volg ook webinars over de stand van zaken rond de nieuwe douanewetgeving, want die wordt steeds ingewikkelder. Als je de vakkennis niet goed bijhoudt of laat bijhouden, vormt dat op termijn een groot risico. De effecten van vooral strafrechtelijke schendingen kunnen heel groot zijn. In dat verband is het raadzaam dat alle afdelingen van een bedrijf die iets met in- en uitvoertransacties te maken hebben, met elkaar praten. Of organiseer een single window die ervoor zorgt dat iedereen op de hoogte blijft van wat er gebeurt. Hiermee voorkom je dat de afdeling voor compliance linksaf gaat en die voor douane rechtsaf. Ook is het essentieel dat het topmanagement van een bedrijf het belang van goede douaneprocessen inziet.”

Smit heeft nog een belangrijke slotboodschap voor bedrijven: “Ga niet alleen maar af op je ervaring of je gedachten, maar blijf kritisch op je eigen processen en je eigen kennis. Daag jezelf en je collega’s af en toe eens flink uit.”