Gastcolumn Jop Groeneweg - Maak veilig gedrag vanzelfsprekend

Er waait een frisse wind door veiligheidsland. Niet omdat er spectaculaire nieuwe theorieën zijn bijgekomen, maar omdat we teruggaan naar wat op basis van vijftig jaar onderzoek aantoonbaar werkt. Wie veiligheid wil vergroten, begint met de arbeidshygiënische strategie: risico’s stap voor stap aanpakken, van bron naar persoonlijke beschermingsmiddelen. 

In een distributiecentrum worden bijvoorbeeld vaten met gevaarlijke stoffen door vorkheftrucks verplaatst. Het risico bestaat dat een werknemer wordt aangereden. Het aanpakken van dit risico is een soort stappenplan: allereerst moet worden onderzocht of bronbestrijding mogelijk is. De eerste vraag is dus: kan het anders? Is het nodig dat de heftruck hier rijdt, of dat werknemers zich in diezelfde ruimte bevinden? 

Als bronaanpak niet mogelijk is, komen collectieve technische maatregelen in beeld. Zoals fysieke ­rijwegafscheidingen of waarschuwingssystemen die signaleren wanneer voetgangers te dicht naderen. Pas daarna volgen organisatorische afspraken, zoals duidelijke verkeersroutes en belijning of gerichte instructie voor het vermijden van aanrijdingen. Alleen wanneer al deze opties zijn uitgeput, komt het laatste vangnet in beeld: persoonlijke beschermingsmiddelen zoals reflecterende hesjes of toeters op de truck. 

Bedrijven die vooral inzetten op bronaanpak, blijken structureel minder ongevallen te hebben. Dat is ook logisch: waar mensen en heftrucks elkaar niet kunnen ontmoeten, kan ook geen aanrijding plaatsvinden. Helaas blijkt dat bedrijven in de praktijk toch te snel naar persoonlijke beschermingsmiddelen of bijvoorbeeld instructie teruggrijpen.