Mercosur-verdrag maakt handel met Zuid-Amerika aantrekkelijker

Het Mercosur-verdrag verlaagt de komende jaren de importtarieven op meer dan 90 procent van de onderlinge handel. Vooral auto-onderdelen (35 procent invoerheffing), machines (20 procent), chemicaliën (18 procent) en farmaceutische producten (14 procent) profiteren daarvan. Voor bepaalde producten – zoals sommige meststoffen en levend vee – vallen de heffingen direct weg, voor andere geldt een afbouwschema van maximaal vijftien jaar. Dit schema is opgenomen in bijlage 2A van de verdragstekst.

Daarnaast moet het verdrag de douaneprocedures vereenvoudigen. Hierbij zet het onder meer in op een snelle en voorspelbare vrijgave van goederen, bindende tarief- en oorsprongsinlichtingen, prioritaire afhandeling van bederfelijke goederen, vrij transitvervoer, vergaande digitale afhandeling en risicogebaseerde controles die zoveel mogelijk achteraf plaatsvinden.

Zakendoen stuk aantrekkelijker

Ook technische belemmeringen pakken de EU en de vier Mercosur-landen aan. Internationale normen van bijvoorbeeld ISO, IEC, ITU of Codex worden het uitgangspunt voor technische voorschriften. Eisen en keuringen moeten bovendien proportioneel en risicogebaseerd zijn. Verplichte keuringen door derden mogen alleen als dit gerechtvaardigd is. Bepaalde sectoren moeten testrapporten en -certificaten van de EU accepteren. Het gebruik van conformiteitsverklaringen wordt gestimuleerd en er komt meer flexibiliteit bij het markeren en etiketteren van producten.

Dit is slechts een deel van de afspraken die zijn gemaakt. Maar ze laten duidelijk zien dat zakendoen in Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay de komende jaren een stuk aantrekkelijker wordt. Dit kan exporteurs die deze landen nu links laten liggen of mondjesmaat bedienen vanwege alle complexe regels en procedures, wellicht over de streep trekken.

Nederland was in 2024 de grootste EU-afnemer van goederen uit de Mercosur-landen. Brazilië is met 11,2 miljard euro aan importwaarde veruit de belangrijkste van de vier. Argentinië volgt met 1,5 miljard euro. Paraguay en Uruguay sluiten de lijst met respectievelijk 0,1 en 0,6 miljard euro. De import uit Brazilië is sinds 2021 flink gestegen, vooral door hogere import van grond- en brandstoffen. De meest geïmporteerde goederen zijn ruwe olie, sojabonen, sinaasappel­sap en luchtvaartuigen. Uit Argentinië importeert Nederland vooral veevoer, pinda’s, mono-alkylesters (biodiesel), ruwe olie en rundvlees.

Veel terrein te winnen

De Nederlandse export naar de Mercosur-landen ligt een stuk lager dan de import. Opnieuw voeren Brazilië (4,5 miljard euro) en Argentinië (1,2 miljard euro) de lijst aan. Indrukwekkende bedragen, maar ze zijn minder dan de helft van wat Duitsland naar deze landen exporteert.

Alles bij elkaar maakt de goederenexport naar de vier Mercosur-landen 0,7 procent van de totale Nederlandse export uit. Hier valt dus nog veel terrein te winnen. Naar Brazilië exporteert Nederland met name gasolie en benzine, voertuigonderdelen, geneesmiddelen, farmaceutische producten en kunstmest. Argentinië haalt eveneens veel geneesmiddelen, gasolie en benzine uit Nederland, maar ook prothesen, telecommunicatiemiddelen en zogenoemde reactieversnellers.

Toch roept het verdrag met de Mercosur-landen ook weerstand op. Europese boeren en milieuorganisaties hebben hun zorgen geuit over extra concurrentie en dierenwelzijns- en milieustandaarden bij Zuid-Amerikaanse importproducten. De Commissie heeft op de valreep extra waarborgen en controles voorgesteld, maar die hebben niet iedereen gerust kunnen stellen. Zo maakt LTO Nederland zich nog steeds zorgen over extra concurrentie voor Nederlandse boeren. Wageningen Universiteit heeft overigens doorgerekend dat dit niet terecht is. De vleesverwerkende industrie verwacht dat het effect van het verdrag op haar branche minimaal is.

Pauzeknop ingedrukt

Het Parlement besloot eind januari 2026 het goedkeuringsproces van het handelsakkoord voorlopig stil te leggen. Het wil het verdrag eerst door het Europees Hof van Justitie laten toetsen. Sommige Parlementsleden hebben twijfels over de juridische grondslag en of het Mercosur-verdrag verenigbaar is met de EU-verdragen. Het verdrag is niet weggestemd, maar de stemming over definitieve instemming is uitgesteld totdat de rechters een oordeel hebben gegeven. De juridische toets kan anderhalf tot twee jaar duren, wat de invoering van het handels­akkoord aanzienlijk vertraagt.

Maar de Commissie heeft de mogelijkheid om het verdrag voorlopig te laten ingaan, twee maanden nadat het eerste Mercosur-land het verdrag ratificeert. Inmiddels hebben Uruguay en Argentinië dat gedaan en heeft de Commissie met instemming van de Raad besloten het verdrag in april 2026 voorlopig in werking te laten treden.

evofenedex ziet dit als een verstandige stap. Europese bedrijven hebben laagdrempelige toegang tot zoveel mogelijk markten nodig. Zeker nu de handelsrelatie met belangrijke partners als de Verenigde Staten en China onder druk staat.