25-03-2026
Oorsprong van goederen: regels, invoerrechten en tariefvoordelen
ODe oorsprong van een product bepaalt welke invoerrechten, handelsmaatregelen en tariefvoordelen van toepassing zijn
Oorsprong is de ‘economische nationaliteit’ van een product. Dat heeft direct invloed op invoerrechten, handelsmaatregelen en tariefvoordelen. Binnen de Europese Unie gelden duidelijke regels, maar buiten deze regio zorgen verschillende methoden voor oorsprongsbepaling en nieuwe afspraken soms voor onzekerheid.
De oorsprong van goederen kan bepalen welke invoerrechten, handelsmaatregelen en tariefvoordelen gelden. Sommige ondernemers denken dat oorsprong hetzelfde is als herkomst. Maar dat klopt niet: oorsprong is iets anders dan het land waaruit een product wordt verstuurd.
Bij oorsprong valt een onderscheid te maken tussen niet-preferentiële en preferentiële oorsprong. De eerste vorm bepaalt of er handelsmaatregelen gelden, zoals antidumpingmaatregelen of quota. De tweede vorm, preferentiële oorsprong, speelt een rol bij handelsakkoorden tussen landen of regio’s en kan leiden tot verlaagde of zelfs nultarieven bij invoer.
Niet-preferentiële oorsprong
Elk product heeft een eigen niet-preferentiële oorsprong. Die moet je vermelden in de invoeraangifte. Binnen de Europese Unie (EU) definieert artikel 60 van het Douanewetboek van de Unie (DWU) niet-preferentiële oorsprong als het land waar goederen volledig zijn verkregen. Of het land waar de laatste ingrijpende economisch verantwoorde be- of verwerking is geweest. Zo zijn landbouwproducten afkomstig uit het land waar ze zijn geoogst. Bij een product dat in meerdere landen is bewerkt, wordt gekeken naar de laatste economisch verantwoorde en wezenlijke bewerking die bijdraagt aan de waarde van het eindproduct.
Regels voor specifieke goederen staan vermeld in bijlage 22-01 GVo.DWU. Bijvoorbeeld voor een product onder post 8404 zijn er twee manieren om de niet-preferentiële oorsprong te bepalen:
- Change of Tariff Heading (CTH): componenten van het product moeten een andere tariefpost hebben dan het eindproduct. Dit vergt een correcte classificatie van de gebruikte materialen en het eindproduct.
- 45 procent regionale waardetoevoeging: de waarde van de bewerking, inclusief materialen met EU als oorsprong, moet minstens 45 procent van de af-fabrieksprijs zijn.
Voldoet een product niet aan beide regels, dan geldt de zogenoemde residuele regel: het land waar het grootste deel van de materialen vandaan komt (gezien de waarde of het gewicht), wordt aangewezen als het land van niet-preferentiële oorsprong.
Simpele assemblage of etikettering geldt doorgaans niet als een ingrijpende bewerking. Voor producten die een dergelijke ontoereikende bewerking hebben ondergaan, moet je de oorsprong daarom ook vaststellen via de residuele regel.
Daarbij is het belangrijk te beseffen dat het land van invoer bepaalt welke oorsprongsregels van toepassing zijn. Bij invoer in de EU gelden de zojuist beschreven EU-regels. Worden goederen uitgevoerd naar een derde land, dan zijn de oorsprongsregels van het land van bestemming bepalend.
Douaneautoriteiten in het land van invoer toetsen regelmatig of de preferentie correct is bepaald
Specialist Customs & Trade Compliance bij evofenedex.
Niet elk product heeft een preferentiële oorsprong. Wanneer dat wel het geval is, kan dit aanzienlijke voordelen opleveren, zoals verlaagde of zelfs nul-invoerrechten. Voorwaarde in dat geval is dat de goederen voldoen aan product- en overeenkomstspecifieke regels.
Een voorbeeld: om preferentie bij invoerrechten te mogen toepassen tijdens de invoer van Japanse goederen in de EU, moeten die voldoen aan de oorsprongsregels uit de economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Japan. Een ander voorbeeld: goederen van Nederlandse oorsprong kun je alleen als preferentieel invoeren in Canada als je kunt aantonen dat ze voldoen aan de oorsprongsregels uit de Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) tussen de EU en Canada. Douaneautoriteiten in het land van invoer toetsen regelmatig of de preferentie correct is bepaald.
Toegevoegde waarde
Bij de preferentiële oorsprong speelt toegevoegde waarde vaak een belangrijke rol: voor veel producten moet het percentage toegevoegde waarde hoger zijn dan bij de niet-preferentiële oorsprong. Specifiek voor preferentiële oorsprong geldt dat je ‘cumulatie’ kunt toepassen. Dit houdt in dat je materialen uit verschillende landen binnen een vrijhandelsgebied mag combineren om het lokale waardeaandeel te berekenen.
Simpele assemblage of etikettering wordt doorgaans niet als een ingrijpende bewerking beschouwd
Binnen Europa vormt de Pan-Euro-Mediterrane-conventie (PEM) een belangrijk kader. Deze conventie maakt cumulatie mogelijk tussen EU-lidstaten en partnerlanden zoals IJsland, Noorwegen, Zwitserland, Albanië, Marokko, Turkije en Oekraïne. In december 2023 heeft het Joint Committee van de PEM-conventie een gemoderniseerde set regels vastgesteld, die op 1 januari 2025 in werking trad. Dit moet leiden tot flexibelere regels en soepeler internationaal handelsverkeer. Enkele belangrijke aanpassingen zijn:
- Ruimere cumulatiemogelijkheden, waardoor oorsprong eenvoudiger over meerdere landen is op te bouwen.
- Soepelere productspecifieke regels, zodat bedrijven makkelijker aan oorsprongscriteria kunnen voldoen.
- Hogere tolerantiedrempels voor niet-oorspronkelijke materialen, waardoor eindproducten meer flexibiliteit krijgen bij hun samenstelling.
Tegenstrijdige instructies
Omdat niet alle PEM-landen tegelijk de nieuwe regels toepassen, gold 2025 als transitiejaar. Bedrijven konden het afgelopen jaar kiezen tussen de oude regels uit 2012 en de nieuwe regels, ook wel het duale systeem genoemd. De Europese Commissie heeft meerdere toelichtingen en richtlijnen gepubliceerd. Helaas gaven de autoriteiten van verschillende lidstaten in januari 2026 tegenstrijdige instructies over de vereiste vermeldingen op leveranciersverklaringen (bewijzen van preferentiële oorsprong). Dit zorgde voor onzekerheid en problemen, zelfs bij bedrijven die goederen uitsluitend binnen de EU verkopen en enkel oorsprongsbewijzen moeten aanleveren.
Oorsprong is meer dan een administratief gegeven. Het heeft direct invloed op kosten, concurrentiepositie en compliance. Een foutieve oorsprong kan leiden tot naheffingen, boetes of gemiste tariefvoordelen. Juist daarom is actuele kennis belangrijk. evofenedex helpt bedrijven de complexe materie rond oorsprong te doorgronden.
Webinar over wijzigingen PEM-conventie
Wil je goed voorbereid zijn op de laatste ontwikkelingen? Volg dan het webinar over de wijzigingen in de PEM-conventie. Dit vindt plaats op 20 mei 2026. Exclusief voor leden.
Agnieszka Brodacz
Getty Images