17-06-2026
ViDA verplicht realtime btw-rapportage en e-facturatie
VNieuwe EU-regels dwingen bedrijven hun facturatie en btw-processen te digitaliseren
Vanaf 1 juli 2030 verandert de btw-rapportage binnen de Europese Unie ingrijpend. Met Vat in the Digital Age worden e-facturatie en digitale realtime rapportage verplicht voor grensoverschrijdende b2b-handel. Dit vraagt om aanpassingen in systemen, processen en datakwaliteit.
De Europese richtlijn VAT in the Digital Age (ViDA) heeft als doel de Europese btw-systematiek te moderniseren. De Europese Unie (EU) wil hiermee btw-fraude verminderen, administratieve lasten verlagen en de interne markt efficiënter laten functioneren. In 2020 bedroeg het Europese btw-gat – het verschil tussen verschuldigde en geïnde btw – circa 93 miljard euro.
Om die doelen te bereiken, worden elektronische facturatie en digitale, realtime rapportage verplicht voor grensoverschrijdende b2b-transacties. Wat nu vaak nog een maandelijkse of kwartaalgerichte administratie is, verandert in een geautomatiseerd proces waarbij transacties vrijwel direct worden verwerkt en gerapporteerd.
De Raad Economische en Financiële Zaken van de EU heeft het ViDA-pakket op 11 maart 2025 officieel aanvaard. Inmiddels zijn er meerdere verordeningen en Europese en nationale regels gepubliceerd ter ondersteuning van de invoering. In Nederland is dit onder meer uitgewerkt in de Kamerbrief van 26 juni 2025 over elektronisch factureren en digitale rapportage.
Digitale factuur
Elektronische facturatie, kortweg e-facturatie, is géén pdf-bestand per e-mail. Het gaat om een factuur in een gestructureerd digitaal formaat, zoals Extensible Markup Language (XML) of Universal Business Language (UBL), die automatisch door software te verwerken is. De factuur wordt elektronisch verzonden, ontvangen en verwerkt volgens de Europese norm EN 16931.
Het uitwisselen van e-facturen gebeurt via beveiligde netwerken. Een uitdaging daarbij is dat elke lidstaat dit op zijn eigen manier mag organiseren. Zo moeten in sommige EU-landen facturen rechtstreeks worden doorgestuurd naar een platform van de belastingdienst, terwijl andere landen eisen dat factuurgegevens direct na uitgifte digitaal worden aangeleverd bij de belastingdienst.
Vanaf 1 juli 2030 wordt e-facturatie verplicht voor alle grensoverschrijdende transacties tussen btw-geregistreerde ondernemingen binnen de EU. De verwachting is dat veel landen deze verplichting later uitbreiden naar binnenlandse transacties. Veel EU-lidstaten hebben al nationale verplichtingen voor e-facturatie ingevoerd, andere landen volgen nog. Ook buiten de EU hanteren diverse landen inmiddels e-facturatie.
Het Four Corner Model is een van de mogelijke toekomstige modellen voor e-facturatie. Hierbij worden de facturen verzonden en ontvangen via een interoperabel netwerk.
E-facturatie vereist dat de gegevens bij verzender en ontvanger exact overeenkomen. Bedrijven kunnen berichten rechtstreeks uitwisselen via koppelingen tussen systemen, maar ook via hubs, platforms of roamingnetwerken zoals Peppol. Hierdoor verschuift btw-compliance van een administratieve controle achteraf naar een continu digitaal proces.
E-facturen moeten voldoen aan een uniforme EU-standaard en binnen tien dagen na levering worden verzonden naar de belastingdienst en de klant. De traditionele ‘opgaaf intracommunautaire prestaties’ verdwijnt. In plaats daarvan moeten bedrijven transacties vrijwel direct digitaal rapporteren aan de belastingdienst van een land volgens de zogenoemde Digital Reporting Requirements. Voor dit alles moeten ERP-, facturatie- en boekhoudsystemen naadloos kunnen communiceren met klanten, leveranciers én belastingdiensten.
Foutloze data cruciaal
ViDA raakt alle schakels van het order-to-cashproces, dus van orderinvoer tot betaling en rapportage. Omdat de afdelingen Finance, IT, Operations en Compliance hierbij allemaal betrokken zijn, is een gezamenlijke aanpak noodzakelijk. Handmatige processen verdwijnen grotendeels doordat bedrijven e-facturen moeten kunnen genereren, verzenden, archiveren én koppelen aan realtime btw-rapportages.
Voor een goed verloop van deze processen zijn foutloze en gestandaardiseerde data heel belangrijk. Fouten in order- of factuurgegevens kunnen leiden tot vertragingen, afwijzingen of fiscale risico’s. Achteraf corrigeren wordt bovendien lastiger, omdat transacties vrijwel realtime worden gecontroleerd. ViDA is daarom niet alleen een IT-project, maar een brede businesstransformatie.
Een uitdaging is dat elke lidstaat dit op zijn eigen manier mag organiseren
Deze docent van evofenedex geeft trainingen en advies over internationaal betalingsverkeer.
ViDA betekent dus veel meer dan alleen nieuwe btw-regels. Het versnelt de digitale transformatie van financiële processen en stelt hogere eisen aan systemen, data en samenwerking binnen organisaties. Hoewel 2030 nog ver weg lijkt, is de voorbereidingstijd beperkt. Organisaties hebben vaak meerdere jaren nodig om systemen, processen en data op orde te brengen. Bedrijven die nu starten, creëren een efficiënter, toekomstbestendig en compliant order-to-cashproces en voorkomen zo dat ze later achter de feiten aanlopen.
Stappenplan voor ViDA
1. Breng het volledige order-to-cashproces in kaart.
- Welke factuurstromen bestaan er?
- Waar worden data handmatig ingevoerd?
- Welke systemen zijn erbij betrokken?
- Waar zitten risico’s op fouten of vertragingen?
- Zijn leveranciers en klanten voorbereid? Zo ja, hoe?
2. Onderzoek of je huidige ERP-, boekhoud- en facturatiesystemen geschikt zijn voor:
- e-facturatie volgens EU-standaarden;
- realtime rapportage;
- actuele btw- en SBI-codes;
- koppelingen met CRM-, betaal- en rapportagesystemen.
En breng in kaart welke software moet worden aangepast, gekoppeld of vervangen.
3. Stel een multidisciplinair projectteam samen en laat dit:
- impactanalyses uitvoeren;
- budgetten en deadlines bepalen;
- verantwoordelijkheden vastleggen;
- softwareleveranciers en platforms beoordelen, zoals Basware, Coupa, Peppol en Tungsten. En serviceproviders als Pagero, Sofos en Universal Post.
4. Volg wet- en beleidsontwikkelingen op de voet
De EU-lidstaten werken de Europese regels de komende jaren verder uit in nationale wetgeving. Blijf deze ontwikkelingen volgen via de Belastingdienst, Rijksoverheid, brancheorganisaties en evofenedex. De implementatie is voor Nederland gepland in juni 2028. Bereid je daarom tijdig goed voor.
5. Zet een strategie uit om ViDa te implementeren en plan testfases in.
Btw-opleidingen
evofenedex biedt diverse opleidingen op het gebied van btw. Die zijn ook beschikbaar als incompanytrainingen.
Joan Knight
evofenedex + Getty Images