“Bedrijven kunnen niet langer wegkijken van misstanden in keten”

Stichting PayChecked in Transport zag tien jaar geleden het levenslicht, destijds een gezamenlijk initiatief van evofenedex en TLN om eerlijke beloning voor werknemers in de sector transport en logistiek te borgen. Nu is het uitgegroeid tot een volwassen keurmerk in een sector waar ketenverantwoordelijkheid steeds zwaarder weegt. Voorzitter Brigitte van der Burg blikt, na zes jaar aan het roer, terug op de groei van het keurmerk en vooruit naar de komende jaren. “Het is voor opdrachtgevers de ultieme manier om te laten zien dat zij hun verantwoordelijkheid nemen.”

In de beginjaren lag de focus op het bouwen van een stevig fundament. Er waren al een normenkader en statuut, maar de bekendheid van het keurmerk was beperkt. “Toen ik voorzitter werd, waren er zo’n tweehonderd keurmerkhouders. Het kost tijd om naamsbekendheid en marktaandeel op te bouwen”, zegt Van der Burg. De stichting investeerde daarom sterk in communicatie. Met als resultaat dat er inmiddels ruim achthonderd bedrijven zijn aangesloten. “Grote pakketdienstverleners, verladers en transporteurs selecteren nu scherper op kwaliteit. Daardoor vallen soms partijen af, maar de basis blijft sterk. Bovendien is er nog volop ruimte voor verdere groei.”

Meer dan looncontrole

Wie denkt dat het keurmerk PayChecked slechts een bordje op de deur is dat na het overmaken van een relatief bescheiden jaarbijdrage van 90 tot 120 euro aan de muur kan worden gehangen, heeft het mis. Waar het keurmerk ooit begon met een check op een eerlijke cao-beloning om ketenrisico’s in te dammen, is het normenkader tegenwoordig aanzienlijk breder en strenger.

“Het keurmerk is de afgelopen jaren steeds meer opgeschoven naar goed werkgeverschap in de volle breedte”, legt Van der Burg uit. De normen worden continu aangescherpt. “Betaalt een transporteur netjes de reis- en verblijfskosten volgens de cao? Hoe zit het met de opbouw en uitbetaling van adv- en vakantiedagen? En is het bedrijf wel bij de Kamer van Koophandel geregistreerd? Dat zijn componenten die nu standaard worden meegenomen in de externe audits. Daarnaast kijken we naar de verhouding tussen het aantal vrachtwagens en het aantal werknemers. Klopt die ratio niet, dan kan dat duiden op onzuivere constructies met uitzendkrachten of zzp’ers. Daar zijn inmiddels strikte clausules voor opgenomen om ook die risico's te beperken.”

Strenge aanpak

De inspecties liggen steevast in handen van onafhankelijke instanties: Normec VRO, Bureau Cicero en TÜV NORD. Die lichten de aangesloten bedrijven minimaal eens per twee jaar grondig door via steekproeven in de loon- en personeelsadministraties. Blijkt de administratie niet op orde? Dan noteren de auditors zogeheten minors of majors en moet het bedrijf zijn tekortkomingen met terugwerkende kracht herstellen, tot aan nabetalingen aan chauffeurs toe. Bedrijven kunnen ook in een verzwaard regime met verscherpt toezicht terechtkomen, waarbij ze jaarlijks in plaats van tweejaarlijks worden gecontroleerd. “Ondernemers die structureel niet aan de normen voldoen, worden geschorst en uit het register geschrapt. Er is zelfs aangifte bij de politie gedaan wegens valsheid in geschrifte, toen een auditrapport simpelweg met de hand vervalst bleek te zijn. Dat klinkt bizar, maar zulke dingen gebeuren helaas nog steeds”, zegt Van der Burg.

Deze onafhankelijke en strenge aanpak blijft ook in de politiek niet onopgemerkt. Hoewel PayChecked nadrukkelijk een privaat initiatief is dat niet de wettelijke handhavingstaken van de overheid overneemt, is de wisselwerking met de landelijke inspectiediensten constructief. “Een paar jaar geleden heeft de Nationale Arbeidsinspectie zelfs een brief naar de Tweede Kamer gestuurd waarin ze specifiek benoemde dat PayChecked een positieve rol speelt bij het opschonen van de koerierssector”, vertelt Van der Burg met gepaste trots. “Dat is een bijzonder en mooi compliment. Het toont aan dat we als stichting echt een verschil maken, zonder dat we de rol van de overheid overnemen.”

Goed werkgeverschap

Naast het indammen van misstanden bewijst het keurmerk steeds meer zijn waarde op HR-vlak. In een sector die al jaren kampt met een structureel tekort aan gekwalificeerde chauffeurs, is goed werkgeverschap een cruciaal uithangbord geworden. Van der Burg ziet dat keurmerkhouders het keurmerk PayChecked actief inzetten om talent aan te trekken en te behouden. “Het is voor bedrijven een uitstekende manier om aan hun chauffeurs te communiceren: ‘Je hoeft ons niet op onze blauwe ogen te geloven, wij laten ons gewoon extern toetsen.’ Chauffeurs weten daardoor zeker dat hun beloning en vergoedingen correct zijn. We horen regelmatig van onze keurmerkhouders dat ze door deze bewezen transparantie minder problemen hebben om goed personeel te vinden.”

Meer zekerheid voor verladers

Voor verladers roept dit alles de vraag op: wat levert het keurmerk in de logistieke keten nou concreet op? Van der Burg: “Het absolute sleutelwoord is ketenaansprakelijkheid. De tijd van ‘na mij de zondvloed’ is voorbij. Bedrijven kunnen niet langer wegkijken van misstanden verderop in de keten. Als er serieuze misstanden rond loon in een logistiek netwerk zijn, is het financiële risico en vooral de imagoschade voor de opdrachtgever groot. Met PayChecked toont een verlader direct aan dat er een actieve inspanningsverplichting wordt geleverd om misstanden uit te sluiten.”

Van der Burg benadrukt dat 100 procent garantie niet bestaat. “Maar mocht er toch onverhoopt iets misgaan in de keten, dan is voor de buitenwereld zwart-op-wit aan te tonen: kijk, de intentie is er altijd geweest door uitsluitend te werken met transporteurs die zich onafhankelijk laten toetsen. Dat beperkt de bedrijfsrisico's substantieel.”

Grote partijen zoals supermarktketens Jumbo en Albert Heijn, maar ook pakketgiganten als PostNL, DPD en DHL stellen de PayChecked-certificering inmiddels als een harde eis of sterke aanbeveling voor hun logistieke partners en onderaannemers. Van der Burg: “Dit bespaart de opdrachtgever direct tijd en geld. Een aanzienlijk deel van de zware compliancecontroles hoeven ze immers niet meer zelf op te tuigen en uit te voeren; dat administratieve voorwerk is al door onze externe auditors gedaan.”

Luisteren naar verladers

Speciaal voor verladers die met een fors aantal transporteurs en vervoerders werken, is de ‘attenderingsservice’ gelanceerd. “Verladers lieten luid en duidelijk weten niet elke maand handmatig een register te willen napluizen”, licht Van der Burg toe. “Nu is het simpelweg een kwestie van eenmalig alle samenwerkingspartners invoeren in het systeem. Valt een partij onverhoopt buiten het keurmerk, bijvoorbeeld na een afgekeurde audit of door een schorsing, dan volgt er direct een automatische melding.”

Toch blijft er ook de komende tien jaar nog genoeg te doen, aldus Van der Burg. “De wens is dat het keurmerk tegen die tijd niet alleen in absoluut volume sterk is gegroeid, maar dat certificering een absolute vanzelfsprekendheid is geworden voor élke verlader, supermarktketen, transporteur en producent in Nederland”, stelt ze resoluut. “Het moet zonder enige discussie de standaard zijn voor fatsoenlijk ondernemerschap in de logistiek. Als elke verlader en opdrachtgever proactief zijn ketenverantwoordelijkheid pakt en het keurmerk omarmt, is er voor de hele sector nog een enorme efficiëntie-, kwaliteits- en imagowinst te behalen.”