Weerbaar exporteren in een veranderende wereld

Weerbaarheid is volgens German het sleutelwoord voor de exportmanager van nu. “Stel dat een markt plotseling wegvalt, door sancties, politieke instabiliteit of verstoringen in de supply chain. Ben jij dan voorbereid? Kan je bedrijf snel schakelen naar een andere markt of tijdelijk processen aanpassen?” Die veerkracht is niet alleen een kwestie van houding, maar ook van voorbereiding. “Exportplannen ontbreken vaak”, vertelt hij. “Uit onderzoeken van evofenedex blijkt dat slechts de helft van de exporterende bedrijven een concreet exportplan heeft. Dat is risicovol in een tijd waarin de omstandigheden zo snel veranderen.”

Om bedrijven te helpen, ontwikkelde evofenedex het Export Succes Canvas. “Met dit hulpmiddel kunnen exporteurs in korte tijd de belangrijkste strategische elementen van een markt in kaart brengen: van klantkennis tot distributiekanalen en risico’s. Geen dikke rapporten, maar een praktisch overzicht waarmee je meteen aan de slag kunt.”

Nieuwe afzetmarkten

Hoewel geopolitieke verschuivingen risico’s opleveren, ontstaan er ook nieuwe kansen. “Doordat handelsblokken zich herstructureren, zoeken landen nieuwe partners. China kijkt nadrukkelijk naar Europa en ook Canada richt zich meer op samenwerking. Dit biedt exporteurs ruimte om nieuwe afzetmarkten te verkennen”, zegt German. Daarnaast blijft Europa zelf een aantrekkelijke en stabiele afzetmarkt. “Sterke Europese partnerschappen zijn goud waard. Als exporteur kun je veel winnen door binnen de EU je relaties te versterken.”

Een opvallende groeiregio ziet de exportspecialist in het Midden-Oosten. German: “Landen als de Verenigde Arabische Emiraten investeren fors in diversificatie en innovatie. Deze regio heeft bovendien een relatief jonge, hoogopgeleide beroepsbevolking, wat adoptie van nieuwe technologie versnelt. Zeker op het gebied van drinkwater en voedselzekerheid. Voor Nederlandse exporteurs liggen hier reële kansen, mits je de markt serieus leert kennen, een lokaal partnernetwerk opbouwt en inzet op langjarige samenwerking.”

Een ander belangrijk thema is kunstmatige intelligentie. “AI is overal. Tijdens het Nationaal Export Event zagen we dit jaar dat het de best bezochte workshops waren”, aldus German. “Bedrijven gebruiken AI inmiddels voor vertalingen, marketing, offertes en zelfs voor klantcontacten. Dit bespaart tijd en helpt om sneller klantvragen te beantwoorden.”

Hij ziet ook valkuilen. “Er wordt veel opgeklopt, wat wij AI washing noemen: technologieën die als AI worden verkocht, maar het nauwelijks zijn. Toch ontstaan er steeds meer toepassingen die écht verschil maken. Denk aan automatische samenvattingen van klantgesprekken, vertalingen in lokale stijl of personaliseren van offertes. Dit verhoogt de efficiëntie en maakt je als exportmanager slagvaardiger.”

Daarnaast speelt vindbaarheid een rol. “Waar klanten vroeger vooral via zoekmachines zochten, stellen ze hun vragen nu ook aan AI-systemen. Bedrijven moeten dus zorgen dat hun producten en diensten ook in die context goed worden gevonden. Deze digitaliseringsslag wordt een nieuw onderdeel van de exportstrategie.”

Strategie belangrijk

German benadrukt dat export niet alleen draait om gevoel en ondernemerschap, maar ook om strategie. “Veel exportmanagers vertrouwen terecht op hun ervaring en intuïtie. Maar wie geen tijd neemt om strategisch vooruit te denken, loopt onnodig risico’s en mist kansen. Een plan dwingt je stil te staan bij vragen als: waar wil met mijn export naartoe? Wat als mijn grootste klant wegvalt? Wat als ik (tijdelijk) niet meer kan produceren? Zonder een stip op de horizon weet je niet waar je naartoe gaat, en zonder voorbereiding op disrupties ben je slaaf van de grillen van de markt.”

Ook juridische voorbereiding is belangrijk. “In een onzekere wereld is het verstandig afspraken goed vast te leggen. Neem je contracten en algemene voorwaarden onder de loep en beoordeel of je voldoende bent beschermd tegen onverwachte veranderingen waar je als onderneming zelf weinig aan kunt doen. Voorkomen is beter dan genezen”, zegt German.

Om exportmanagers voor te bereiden op de nieuwe realiteit, heeft evofenedex onlangs de Export Academy opgericht. Via deze academy kunnen exportprofessionals een nieuwe doorlopende opleiding volgen. “We merkten dat veel bestaande opleidingen snel verouderen”, aldus German. “De wereld verandert te snel. Daarom hebben we een programma ontwikkeld dat ieder jaar wordt vernieuwd aan de hand van actuele thema’s.”

Altijd actueel en direct toepasbaar

De opzet is flexibel, zodat ook drukbezette exportmanagers kunnen deelnemen. German: “We organiseren vier kennissessies per jaar, verspreid over het land, vaak op inspirerende locaties zoals bij de Douane of een groot exportbedrijf. Daarnaast zijn er twee grote jaarevenementen. Wie voldoende sessies bijwoont, ontvangt jaarlijks een bewijs van vakbekwaamheid. De onderwerpen worden jaarlijks bepaald, samen met vertegenwoordigers uit het werkveld. Momenteel zijn kunstmatige intelligentie, douanezaken en juridische risico’s bij export belangrijke thema’s. Volgend jaar bepalen we de focus opnieuw. Zo blijft de inhoud altijd actueel en direct toepasbaar.”

Leden van evofenedex kunnen kosteloos deelnemen, niet-leden betalen 1665 euro per jaar. “De academy biedt niet alleen een kennisprogramma, maar ook een ontmoetingsplek voor exportprofessionals. Deelnemers komen voor de inhoud, maar bouwen gaandeweg ook een waardevol netwerk op”, aldus German.

De boodschap van German aan exportmanagers is duidelijk: neem tijd om te reflecteren en te plannen. “Gun jezelf ieder kwartaal een moment om uit te zoomen. Kijk waar je grootste afhankelijkheden liggen en waar je kansen zitten. Door vooruit te denken, weet je waar je naartoe wilt en kun je sneller dan je concurrent reageren op disrupties.”

Sommige kansen zijn minder voor de hand liggend, zoals de groeiende vraag naar producten die ook in de defensiesector te gebruiken zijn, de zogenoemde dual-use-goederen. “Er gaat wereldwijd meer geld naar defensie. Bedrijven die grondstoffen, componenten of technologie leveren die ook in de defensiesector inzetbaar zijn, kunnen daarvan profiteren – uiteraard binnen de wettelijke kaders.”

Nieuwe balans

German verwacht dat de rol van de export­manager de komende jaren verder verandert. “Kunstmatige intelligentie gaat denkwerk deels overnemen, waardoor de nadruk weer meer op menselijk contact en praktische vaardigheden komt te liggen. Creativiteit, culturele kennis en persoonlijk vertrouwen blijven onmisbaar in internationale handel.” De exportmanager wordt dus niet overbodig. “Integendeel. Wie technologie slim inzet, kan juist meer waarde toevoegen. Maar dat vraagt wel om een open blik en de bereidheid om te blijven leren.”

De exportwereld heeft in 2026 en daarna professionals nodig die risico’s onder ogen durven te zien en kansen herkennen, ook buiten de gebaande paden. “De wereld wordt niet rustiger”, besluit German. “Maar wie zich goed voorbereidt, plannen maakt en blijft leren, heeft een voorsprong. Weerbaarheid is niet alleen een eigenschap, het is een strategie.”