Werk declarant verandert fundamenteel door herziening DWU en AI

“De herziening van het DWU betekent veel meer dan een paar aanpassingen: het gaat om fundamentele stelselwijzigingen, waarbij de klassieke douaneaangifte verdwijnt. De veranderingen hebben direct impact op aansprakelijkheid, procesinrichting én automatisering”, aldus Godfried Smit, manager International Affairs bij evofenedex en secretaris-generaal van de European Shippers' Council. Smit vertelt er meer over op de Dag van de Declarant, waar hij elk jaar zijn kennis deelt.

Momenteel is de Douane vooral druk bezig met Centralised Clearance (CC) en CERTEX, legt Smit uit. “Het eerste systeem maakt het mogelijk douaneaangiften in te dienen bij één douanekantoor in het EU-land waar een bedrijf gevestigd is. Dit biedt vooral grotere ondernemingen kansen hun efficiency te verbeteren, ook al bevinden de goederen zich in verschillende lidstaten van de EU. CERTEX koppelt de douanesystemen aan niet-douane­systemen om de verwerking van informatie over niet-douaneformaliteiten te automatiseren. Daarnaast werkt de Douane eraan om enkele processen te verbeteren die op dit moment niet zo lekker lopen. Zoals de noodprocedure en het Overzicht Gedane Aangiften (OGA).”

Denk goed na

Bij de noodprocedure en OGA gaat het om het verbeteren van de huidige procedures, maar CC en CERTEX staan voor innovatieve vernieuwingen. Smit: “Zo slaat CC een brug naar het nieuwe DWU met de EU Customs Data Hub. Dat is een centraal digitaal systeem van de Europese Commissie dat douane-informatie verzamelt en analyseert om risicobeheer, naleving van regels en uniforme handhaving te verbeteren. De hub wordt ontwikkeld met behulp van kunst­matige intelligentie (AI) om realtime inzichten te bieden en voorspellingen te doen. Hierdoor kunnen lidstaten sneller en effectiever reageren op potentiële risico's bij de invoer van goederen in de EU.”

Voor declaranten is het goed dat zij een beeld hebben van de vier hiervoor genoemde veranderingen. Smit: “Denk goed na over de mogelijkheden die de nieuwe wet- en regelgeving biedt en ontwikkel daar scenario’s voor. Onderzoek hoe je de douane­zaken bij jouw bedrijf zo handig mogelijk kunt organiseren om de nieuwe tools niet alleen te implementeren, maar ook om daar zoveel mogelijk baat bij te hebben. Bedenk ook dat sommige systemen verplicht zijn, zoals CERTEX voor bedrijven die handelen in landbouwgoederen. Andere veranderingen bieden keuzeprogramma’s. Bij Centralised Clearance is het verstandig er goed over na te denken hoe je met moeder- of dochterbedrijven in het buitenland wilt omgaan.”

Ook Tristan Mighawry is voor de bezoekers van de Dag van de Declarant een bekend gezicht. Dit jaar gaat hij in op de rol van AI in het werk van declaranten. “Door de EU Customs Reform met behulp van data­gedreven AI verandert er veel in wat vereist wordt van de declarant van de toekomst. Ben jij straks nog wel ‘declarant’ of word je meer een analist? De titel van mijn presentatie luidt dan ook: ‘Hoe AI de arbeidsmarkt verandert’. Die zal vooral gaan over hoe je als douaneprofessional relevant blijft voor werkgevers. Want door de EU Customs Reform komen er ingrijpende nieuwe data-eisen. Denk aan pre-arrival data die 24 tot 48 uur vooraf compleet moeten zijn, realtime validatie op basis van databases van alle EU-landen en enhanced supply chain trans­parency. Zo’n groot volume en de complexiteit daarvan kun je alleen aan met AI-ondersteuning.”

Fouten vooraf detecteren

De werkzaamheden zoals declaranten die nu uitvoeren worden hierdoor totaal anders. “Stel je voor: straks moet je pre-arrival data voor vijfhonderd zendingen per dag controleren tegen regelgeving van vijf verschillende EU-landen. Handmatig is dat onmogelijk. Het nieuwe single window-principe betekent dat één fout in Nederland direct zichtbaar is in Duitsland of Frankrijk. AI kan helpen deze fouten vooraf te detecteren”, vertelt Mighawry, die ook docent is bij de douane­opleidingen van evofenedex.

Door deze ontwikkelingen is het belangrijk dat declaranten zich tijdig verdiepen in de mogelijkheden van AI voor hun dagelijkse werkzaamheden. “Zie AI als hulpmiddel en niet als concurrent”, adviseert Mighawry.

Blijf relevant op arbeidsmarkt

“AI wordt niet je vervanger, maar je assistent die grote datasets analyseert, patronen herkent en je waarschuwt voor potentiële compliance­risico's. Want door de EU Customs Reform wordt realtime valideren op basis van databases van alle EU-landen de norm. Dit kan perfect met AI-ondersteuning. Wie dit doorziet en zich blijft ontwikkelen door (douane-)kennis te vergaren, kan AI de rest laten doen. Zo blijf je relevant op de arbeidsmarkt. Van het volgen van procedures naar het analyseren van compliance, dát is de toekomst van het declarantenvak. Wie nu leert hoe je AI kunt inzetten voor douanewerk, heeft straks een concurrentievoordeel dat moeilijk in te halen is.”