China scherpt controles op investeringen en technologie aan vanaf 1 juli

De nieuwe regels komen op een moment waarop de Europese Unie (EU) haar strategie voor economische veiligheid aanscherpt. Brussel kijkt daarbij kritischer naar Chinese investeringen in Europa en naar afhankelijkheden in strategische sectoren. Het Europese handelstekort met China is volgens Brussel ‘onhoudbaar’ en opgelopen tot 1 miljard euro per dag.

Sterkere positie voor Beijing

Met de nieuwe regelgeving brengt China bestaande maatregelen samen in één juridisch kader. Daarmee bouwt het land voort op eerdere maatregelen uit april binnen het Chinese exportcontrolesysteem. Dat systeem geldt onder meer voor goederen, technologie, diensten en data. Ook krijgen Chinese autoriteiten meer mogelijkheden om te reageren op buitenlandse handels- en investeringsbeperkingen.

De nieuwe wet verbiedt zonder toestemming de overdracht van goederen, technologie, diensten en data naar het buitenland (artikel 13). Ook moeten bedrijven voldoen aan Chinese regels voor data, cybersecurity en exportcontrole (artikel 14). Daarnaast beperkt de wet het delen van informatie met buitenlandse autoriteiten, bijvoorbeeld in rechtszaken of bij nalevingsonderzoeken (artikel 22). China kan bovendien maatregelen nemen tegen landen en organisaties die volgens Beijing discriminerende beperkingen opleggen, zoals handelsbeperkingen, investeringsverboden of visumbeperkingen.

Voor Europese overheden betekent dit dat besluiten over Chinese investeringen, bijvoorbeeld in het kader van ‘de-risking’ of de bescherming van kritieke infrastructuur, vaker kunnen leiden tot een reactie vanuit China.

Gevolgen voor Europese industrie

Binnen de EU loopt ondertussen de discussie over voorwaarden voor Chinese investeringen. Lidstaten kijken onder meer naar eisen rond lokale werkgelegenheid, lokale toeleveringsketens en technologieoverdracht. Vooral in sectoren voor hernieuwbare energie willen sommige landen technologieoverdracht als voorwaarde stellen.

De nieuwe Chinese regels maken die afweging ingewikkelder. Europese beleidsmakers kijken niet alleen naar economische voordelen en veiligheidsrisico’s, maar moeten ook rekening houden met mogelijke Chinese tegenmaatregelen.

Technologie onder de loep

Naast investeringsregels groeit in China de aandacht voor exportcontroles op geavanceerde technologie. Europa heeft juist veel belangstelling voor deze technologieën. Onderzoekers van de Chinese Academy of Sciences (CAS) hebben onlangs voorgesteld om 23 opkomende technologieën onder strengere exportcontrole te plaatsen. Volgens hen zijn deze technologieën van strategisch belang voor de concurrentiepositie van China. Het gaat onder meer om:

• geavanceerde zonneceltechnologie voor nieuwe generaties zonnepanelen;
• hoogwaardige siliciumstaalproductie voor elektromotoren;
• ceriumgebaseerde magneten en 3D-printtechnologie voor hoogwaardige maakindustrie;
• kwantumcommunicatie via satellieten;
• synthetische biologie voor de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen.

Signaal aan Europa

De betrokken onderzoekers benadrukken dat hun voorstel een academische verkenning is. Eerdere adviezen van onderzoekers uit dezelfde kring vormden echter mede de basis voor de Chinese beperkingen op de export van zeldzame aardmetalen in 2025.

Dat laat zien dat Beijing technologie steeds nadrukkelijker inzet als strategisch instrument in het geo-economische speelveld. China treedt daarbij steeds vaker op als regelzetter en niet alleen als uitvoerder van internationale exportcontroleregels.

Wat betekent dit voor bedrijven?

Ondernemers die zakendoen met Chinese partners doen er goed aan hun afhankelijkheden in kaart te brengen. Dat geldt niet alleen voor grondstoffen en producten, maar ook voor technologie, kennisuitwisseling en toekomstige investeringsprojecten.

Op 18 en 19 juni komen de regeringsleiders van de EU bijeen voor de Europese Raad. De economische relatie met China staat daarbij hoog op de agenda. De combinatie van strengere Europese veiligheidsmaatregelen en een assertiever Chinees beleid vergroot de aandacht voor economische veiligheid in internationale handelsrelaties.