Soorten cognossementen

Cognossementen kunnen worden onderscheiden naar de inontvangstneming van de goederen en de aanduidingen van de rechthebbenden.

Inontvangstneming van de goederen

  • Received for shipment cognossement(of: Alongside, Empfang, Reçu pour embarquement, Übernahmekognossement). Hierin verklaart de scheepvaartmaatschappij dat de goederen 'ter verscheping in ontvangst zijn genomen'. Dit hoeft niet noodzakelijkerwijze in de laadhaven te zijn. De naam van het schip en de datum van afvaart kunnen worden vermeld, maar zijn niet bindend. Het document kan onmiddellijk verhandeld of verpand worden, maar het vormt geen bewijs dat de goederen aan boord zijn. Zodra de goederen zijn ingeladen kan het received for shipment cognossement worden ingeruild voor een shipped on board cognossement. Ook kunnen de aanvullende gegevens op het cognossement worden aangetekend of gestempeld.
  • Shipped on board cognossement: in dit cognossement verklaart de reder dat hij de goederen aan boord heeft geladen. Aan de hand van een shipped on board cognossement kan de verkoper aantonen dat de goederen met een bepaald schip worden verscheept. Bij documentair krediet is dan ook vrijwel altijd een shipped on board cognossement vereist.

Aanduidingen van de rechthebbenden

  • Cognossement aan order: komt het meest voor. Het is gesteld aan de order van afzender of aan een derde. De naam van de ontvanger kan genoemd worden met de toevoeging 'or order'. De goederen moeten worden afgeleverd aan een door de orderpartij nader aan te wijzen ontvanger. Het cognossement kan worden overgedragen door overgave en door endossement.De latere houder heeft alleen te maken met de inhoud van de overeenkomst op papier. Met de werkelijke verhouding tussen de oorspronkelijke partijen, vervoerder en verlader, heeft hij niets te maken.
  • Cognossement op naam: de persoon aan wie de goederen moeten worden afgeleverd wordt met name genoemd, zonder de toevoeging 'to order'. De hieruit voortvloeiende rechten op uitlevering van de lading kunnen slechts aan een ander worden overgedragen door een acte van cessie.
  • Cognossement aan toonder: komt bijna niet meer voor. Elke bezitter kan op vertoon de goederen opeisen.

Bijzondere soorten

  • Through Bill of Lading: cognossement waarbij de reder zich aansprakelijk stelt voor het vervoer van de lading door opeenvolgende vervoerders tot aan de uiteindelijke bestemming. Die uiteindelijke bestemming wordt dan ook in het cognossement genoemd. Bijvoorbeeld: als loshaven staat New York aangegeven en als 'final destination' Chicago.
  • Combined Transport Bill of Lading: vergelijkbaar met de Through Bill of Lading maar met het verschil dat niet het gehele vervoer over zee plaatsvindt. De Internationale Kamer van Koophandel (ICC) heeft hier regels voor opgesteld: de Uniform Rules for a combined transport document.
  • 'Short form'-cognossementen: sommige rederijen geven cognossementen uit waarop geen voorwaarden staan vermeld. Er wordt volstaan met een verwijzing naar de 'special provisions'. In dat geval moet de verlader deze 'special provisions' kennen. In juridische zin is het 'short form'-cognossement géén cognossement omdat het niet verhandelbaar is.  
  • Express Bills of Lading':lading kan sneller op de plaatst van bestemming zijn dan de bijbehorende documenten. Daarom wordt voor vaargebieden met een korte transittijd of bij intercompany vervoer vaak een Express Bill of Lading gebruikt. Hiermee kunnen de goederen worden uitgeleverd zonder het originele cognossement te overleggen. Dit cognossement moet dan wel op naam gesteld zijn.