Weerbaarheid bedrijf begint bij financiële buffer

De tweede ontwikkeling is betaalgedrag. Betaaltermijnen zijn de laatste jaren opgerekt. Daarnaast houden veel bedrijven zich niet aan afgesproken betaaltermijnen. In Nederland ligt de gerealiseerde gemiddelde betaaltermijn op 62 dagen, bij een gemiddeld afgesproken termijn van 45 dagen. Dat betekent dat facturen gemiddeld 17 dagen te laat worden betaald. Dat is niet alleen een irritatie bij bedrijven, het vertaalt zich direct in een extra financieringsbehoefte.

Risico pas zichtbaar als operatie vastloopt

De link met resilience wordt vaak pas gevoeld als er iets misgaat. Een praktisch voorbeeld: de grootste klant is later gaan betalen, waardoor de cashpositie onder druk komt. Tegelijkertijd ontstaat een onverwachte benodigde uitgave, zoals herstel van een defecte machine of een alternatieve transportoplossing om leveringen te redden. Een bedrijf wil hier snel op kunnen inspelen. Maar daar is cash voor nodig en daar is er op dat moment misschien net te weinig van als grote klanten opeens 30 dagen later betalen. 

Het gevolg is dat de defecte machine niet meteen hersteld of dat noodtransport niet direct geregeld kan worden, waardoor de productie tijdelijk kan komen stil te staan. 

Resilience gaat daarom ook over financiële speelruimte om direct beoogde maatregelen te kunnen nemen wanneer verstoringen zich voordoen.

Probleem afdelingsoverstijgend en daarom vaak onzichtbaar

Werkkapitaal wordt beïnvloed door besluiten in meerdere functies. Inkoop en sales onderhandelen over betaaltermijnen en -condities. Operations en supply chain houden zich bezig met voorraadhoogtes, batchgroottes en veiligheidsbuffers. Finance draagt de verantwoordelijkheid voor liquiditeit, kredietlimieten en externe financiering. Als de overlap niet wordt gezien en keuzes niet samen worden gemaakt, ontstaat een risico op tegenstrijdig beleid.

Een voorbeeld dat in veel organisaties herkenbaar is: operations wil extra voorraad om risico op productiestops te verminderen. Finance ziet de cashdruk als gevolg van meer voorraadinkoop en compenseert dat door later te betalen aan leveranciers. Alleen zijn dat vaak dezelfde leveranciers die nodig zijn om de buffer op te bouwen. Het gevolg kan zijn dat leveranciers kredietlimieten gaan aanscherpen, minder flexibel leveren, je minder prioriteit geven bij schaarste of prijs en voorwaarden aanpassen. Daarmee werkt een resiliencemaatregel onbedoeld averechts.

(tekst gaat onder advertentie door)

Werkkapitaalmanagement en resilience kunnen elkaar versterken

Naast trade offs zijn er ook duidelijke overlapgebieden, bijvoorbeeld in het order-to-cashproces. Dit is het proces vanaf binnenkomst order, tot ordergoedkeuring, levering, facturatie en uiteindelijke betaling. Kortere doorlooptijden in dit proces leiden tot snellere betalingen en verbeteren zo direct de cashpositie. Hier is een wereld te winnen, omdat veel bedrijven dit proces versplinterd aansturen; dus zonder integrale afstemming tussen betrokken afdelingen, als sales, finance, operations en administratie. 

Als informatie rondom orders, leveringen, facturen en betalingen strakker op elkaar aansluit, ontstaat eerder zicht op afwijkingen. Denk aan een levering die wel fysiek is gedaan maar administratief blijft hangen of aan een factuur die wordt geblokkeerd door ontbrekende informatie. Zulke verstoringen lijken financieel van aard, maar hebben directe operationele gevolgen. Zolang een factuur in dispuut staat, stokt vaak ook het vervolg: nieuwe orders van afnemers worden geblokkeerd, krijgen een lagere prioriteit of kredietlimieten worden aangescherpt. 

Risico van één financieringsbron

Organisaties die aan flexibiliteit in hun productie werken, denken vaak aan dual sourcing of aan modulaire productie. Maar afhankelijkheid van één financieringsbron, meestal de banklening om op terug te vallen bij cashtekorten, is eveneens een kwetsbaarheid. Alternatieve financiering, bijvoorbeeld in de vorm van afspraken die betaling versnellen, kan helpen, mits dit past bij de ketenrelatie. Het doel is dat een bedrijf kan schakelen tussen financiële opties zodra liquiditeit de productie beperkt.

Praktijkgericht inzicht voor betere besluiten

Het Lectoraat Supply Chain Finance van de Hogeschool Windesheim, doet, samen met onder andere Rijksuniversiteit Groningen en evofenedex, praktijkgericht onderzoek naar hoe bedrijven beter geïnformeerde beslissingen kunnen nemen om hun veerkracht te vergroten. Niet door nog meer losse KPI’s (kritische prestatie-indicatoren) toe te voegen, maar door beter te begrijpen hoe doelen en beslissingen in verschillende afdelingen op elkaar inwerken.

Die beter geïnformeerde beslissingen ontstaan juist als organisaties de trade offs én de overlappunten tussen resilience en werkkapitaal, expliciet maken. Een concreet voorbeeld is het order-to-cash-proces. Het onderzoek laat zien dat verbeteringen in dit proces zelfs bij middelgrote bedrijven al snel miljoenen euro’s aan liquiditeit kunnen vrijmaken. Denk aan snellere facturatie, minder disputen en beter inzicht in betalingsgedrag. Die vrijgekomen liquiditeit is geen abstract financieel voordeel, maar directe ruimte om te investeren in maatregelen die de veerkracht vergroten, zoals extra flexibiliteit in productie of een beter leveranciersportaal.

Uitnodiging: deel je praktijkervaring

Om deze inzichten verder te verdiepen en te toetsen, organiseert evofenedex op 15 april om 14.00 uur bij Hogeschool Windesheim in Zwolle, een focusgroep met bedrijven uit verschillende sectoren. Tijdens deze sessie brengen we praktijkervaringen samen en werken we aan concrete handvatten voor samenhangende keuzes rondom resilience.

Deelname biedt drie duidelijke voordelen. Je krijgt vroegtijdig een inkijk in actuele onderzoeksresultaten. Je wisselt ervaringen uit met andere bedrijven die voor vergelijkbare vraagstukken staan en we bieden je, op een laagdrempelige manier, de mogelijkheid in een latere fase gebruik te maken van talentvolle studenten, bijvoorbeeld om via een afstudeeronderzoek aan jouw vraagstukken te werken. 

Wil je bijdragen aan het onderzoek en tegelijkertijd profiteren van de inzichten en van het netwerk, dan nodigen we je van harte uit deel te nemen. Neem voor aanmelding of voor meer informatie, contact op met Christiaan de Goeij, onderzoeksprojectmanager bij Hogeschool Windesheim, via: [email protected]

Opleiden voor meer resilience

Bedrijven die wendbaarheid en weerbaarheid van hun keten door resilience structureel willen verankeren, kunnen de masterclass ‘Resilience in de supply chain’ of de speciale incompany training te volgen. Hier leren deelnemers risico’s meetbaar te maken, scenario’s op te stellen en de capabilities (mogelijkheden) in de praktijk te brengen.