03-12-2025
Gastcolumn - De exporteur als evenwichtskunstenaar
GEr was een tijd dat exporteren vooral ging over kansen. Nieuwe markten, groeiende middenklassen ... de wereld lag voor je open. Maar die tijd voelt inmiddels aan als een andere eeuw. Vandaag de dag is exporteren vooral balanceren. Op geopolitieke spanningen. Op steeds en in rap tempo veranderende regels. Op een markt die gisteren nog open was en vandaag ineens op slot zit, zoals Rusland.
Nederlandse exporteurs weten dat inmiddels maar al te goed. Neem de oorlog in Oekraïne, de importtarieven van de Verenigde Staten, de machtsstrijd tussen Amerika en China en de onrust in de Rode Zee. Het zijn allemaal geen abstracte geopolitieke begrippen meer, maar concrete risico’s op het orderformulier. Toch zijn Nederlandse exporteurs niet te verslaan. Ze schakelen, zoeken nieuwe routes en houden de boel draaiende.
Onzekerheid is de nieuwe marktrealiteit
Marhijn Visser is strategisch beleidsadviseur Internationaal Ondernemen bij VNO-NCW en MKB-Nederland.
In het nieuwe jaar komt er geen adempauze; 2026 wordt het jaar waarin onzekerheid structureel is. Allereerst treden dan de Green Deal en de Europese duurzaamheidsregels van de CSRD en CSDDD in werking. Met name mkb’ers worstelen er nog mee hoe ze die regels moeten implementeren. Tegelijkertijd lonken er kansen. Buitenlandse opdrachtgevers vragen steeds vaker om aantoonbaar duurzame producten. Wie zijn keten op orde heeft, ligt voor op zijn concurrenten. De eigen brancheorganisatie kan daarbij helpen. Samen met sociale partners als VNO-NCW en MKB-Nederland en de vakbonden heeft de Sociaal-Economische Raad een methode voor het verduurzamen van ketens ontwikkeld, die de OESO gekwalificeerd heeft als de wereldstandaard. Brancheverenigingen hebben deze methode omarmd.
Vanuit geopolitiek oogpunt blijft de wereld ondertussen een mijnenveld. De strijd om grondstoffen, chips en marktaandeel maakt exporteren minder voorspelbaar dan ooit. Eén pennenstreek in Washington of Beijing kan een hele sector in de war sturen. Voor mkb’ers, die in tegenstelling tot multinationals vaak niet beschikken over financiële buffers, is dat dodelijk vermoeiend. Toch zie je juist in die groep de meeste creativiteit ontstaan. Kleine bedrijven die zich losmaken van één regio, die nieuwe partners zoeken in Latijns-Amerika of Afrika, of die digitalisering inzetten om beter zaken te kunnen doen.
De exporteur van 2026 is geen klassieke handelaar meer, maar een evenwichtskunstenaar. Succes hangt nu af van aanpassingsvermogen en diversificatie. Bedrijven die alternatieve markten en nieuwe toeleveranciers zoeken én investeren in digitalisering en verduurzaming, blijken veerkrachtiger.
Ook Europese handelsovereenkomsten bieden nieuwe kansen en Brussel geeft op dat gebied, dankzij de grilligheid van het Witte Huis, plankgas. Denk aan Mercosur en handelsverdragen met Indonesië, India, Mexico enzovoort. Samenwerking met evofenedex en gebruik van platformen van de Europese Unie, zoals Access2Markets, kunnen bedrijven helpen om beter te navigeren door de wirwar van regels en handelsbelemmeringen.
Onzekerheid is geen tijdelijk ongemak meer. Het is de nieuwe marktrealiteit. En misschien is dat, hoe wrang ook, precies wat het Nederlandse mkb altijd al goed kon en kan: ondernemen met lef in een wereld die nooit helemaal stabiel is.
Marhijn Visser