Grootschalige veiligheidstraining bij Cargill voor intern transport

“Pak maar de rol op de eerste stelling, derde vak, drie hoog”, klinkt het ergens in een warehouse van voedselverwerker Cargill in Nederland. Zo’n 250 medewerkers worden in 10 dagen door meerdere instructeurs via een incompanytraining van evofenedex opgefrist met kennis en kunde over veilig werken rond intern transport.

Het is bijna een militaire operatie om al die medewerkers geschoold te krijgen, want waar de een alleen werkt met een heftruck, moet de ander worden geschoold in het omgaan met een bovenloopkraan, stapelaar of staheftruck. “We geven jaarlijks heel veel trainingen bij bedrijven”, legt docent Jelle van Draanen van evofenedex uit. “Maar dan gaat het vaak om het opleiden of bijscholen van een kleine groep medewerkers die in dienst is gekomen of die toe is aan een herhaalcursus. Hier doen ze om de vier, vijf jaar een grote herhaaltraining. Het voordeel is dat dan iedereen tegelijk dezelfde instructies en adviezen krijgt.”

Eerst theorie

Voordat de werknemers in de praktijk mogen laten zien dat ze het kunnen, is er eerst een theoretisch gedeelte om de kennis op te frissen. Een groep medewerkers gaat zitten en docent Aristides van den Dries van evofenedex steekt van wal. “Alvast vooraf: ik ga niet alles verklappen en verwacht van jullie ook input. Hoe beter jullie meewerken, hoe sneller we klaar zijn en de toets kunnen maken.” De groep gaat er nog eens goed voor zitten. “Het doel van deze bijeenkomst is jullie veiligheidsbewustzijn te vergroten en te zorgen dat iedereen weer veilig naar huis gaat.”

Van den Dries houdt de groep voor dat 80 procent van de ongevallen op de werkvloer het gevolg is van menselijk handelen. “Dat komt door bijvoorbeeld onveilig handelen. Ongevallen zijn vaak te voorkomen door een goede motivatie om bewust veilig te werken. Hoe zit dat hier?” Een van de deelnemers werkt sinds kort bij Cargill. “Hier is het veiligheidsbesef en de aandacht ervoor veel groter dan bij mijn vorige werkgever”, vertelt hij. “Zo’n cursus als deze heb ik daar nooit gehad, maar is echt heel waardevol.”

Van den Dries neemt de theorie door en loopt alle interntransportmiddelen in het bedrijf na. Ook laat hij incidenten zien die zijn voorgevallen. “Niet iedereen gaat met alle interntransportmiddelen aan de slag, maar het is toch interessant te weten hoe ze werken en waar je op moet letten. Daarnaast behandelen we een stuk wetgeving waar veilig werken uit voorkomt, zoals Arbo-wetgeving.” Van de twintig vragen van de toets moeten er zestien goed zijn en de groep slaagt met vlag en wimpel. Van den Dries is tevreden. “Je kunt zien dat ze hier veiligheid hoog in het vaandel hebben staan. Dat merk je in de gesprekken met de cursisten. Ze zijn zich heel bewust van hun handelen en veiligheid.”

Praktijktest

Of dat ook in de praktijk zo is, wordt daarna getest op de werkvloer. Diverse docenten staan op verschillende plekken in het warehouse, waar de deelnemers in groepjes van twee moeten laten zien dat zij het interntransportmiddel kennen en beheersen. “Wat is het eerste wat je doet voordat je op deze reachtruck aan de slag gaat?” vraagt Van Draanen de cursisten. Tot zijn tevredenheid hoort hij meteen het goede antwoord, namelijk controleren of de machine in orde is. “Want als dat niet zo is, is het belangrijk dat meteen te melden.”

Van Draanen gaat daarna een spade dieper de materie in. “Kunnen jullie mij vertellen hoe zwaar deze reachtruck is, hoeveel hij mag tillen en wanneer hij voor het laatst gekeurd is?” Het tweetal speurt op de machine naar de sticker waarop de benodigde informatie staat. “5000 kilo, 1250 kilo en hij is goedgekeurd tot april”, somt een van de cursisten op. De docent knikt tevreden. Dan volgt er nog een vraag over de accu, waarbij het duo de drie gevaren ervan moeten benoemen. Ook daar slagen ze voor en is het tijd om de machine te starten. Om en om voeren ze een opdracht uit, en van Draanen is tevreden. “Die hebben hun certificaat wel binnen.”

En zo worden op nog een aantal plekken in het warehouse medewerkers getest op hun vaardigheden. Even verderop tilt een cursist een vat op met een bovenloopkraan. “Let erop dat je de last laag houdt waar dat kan”, geeft de docent als tip mee aan de cursist, die geconcentreerd het vat verplaatst. “Alleen omhoog tillen als je bij de bestemming bent.” Ook deze cursist doet het zoals hem ooit is geleerd.

Veiligheid kernwaarde

Wie tevreden toekijkt is Dorus Houweling, verantwoordelijk voor Training & Development bij Cargill. Volgens hem is het besef dat werken met interntransportmaterieel onvermijdelijk risico’s met zich meebrengt diep verankerd in de organisatie. “Veiligheid is voor ons een kernwaarde”, benadrukt hij. “In een omgeving waar heftrucks, bovenloopkranen, hoogwerkers en stapelaars dagelijks in gebruik zijn, is structurele aandacht voor veiligheid geen luxe maar een noodzaak.”

De werkzaamheden zijn risicovol, juist omdat incidenten vaak grote gevolgen hebben. Daarom zet Cargill zwaar in op training en bewustwording. Volgens Houweling draait het daarbij om meerdere pijlers. “Vooral om bewustzijn van de risico’s, kennis van de apparatuur, de werkzaamheden, praktijkvoorbeelden en praktische oefeningen. Juist die combinatie maakt de trainingen waardevol en herkenbaar voor medewerkers.”

Het bedrijf kent een grote diversiteit aan intern transport. Niet iedereen hoeft met elk apparaat te werken, legt Houweling uit. “De een werkt met twee van die apparaten en sommigen moeten vijf van die apparaten kunnen bedienen. Dat is allemaal afhankelijk van op welke werkplekken je inzetbaar bent.” Nieuwe medewerkers volgen minimaal een heftruckopleiding of herhalingstraining. Tijdens die trainingen kijkt de instructeur scherp naar praktijkgedrag. “Rijdt iemand voorzichtig, controleert hij de apparatuur goed, houdt hij rekening met zijn omgeving? We zijn daar heel streng in. Als dat onvoldoende is, kun je hier niet aan de slag.”

Om kennis levend te houden, stopt veiligheid niet na deze cursusdagen. “Jaarlijks keren onderwerpen terug in verplichte e-learnings, bijvoorbeeld over mobile equipment, inclusief een toets. Daarnaast moeten medewerkers een VCA-certificaat [VCA staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers, red.] hebben en worden incidenten en bijna-incidenten structureel besproken. Ook de near misses [bijna-ongevallen, red.]”, benadrukt Houweling. “Het melden daarvan blijft een uitdaging, maar is essentieel om van fouten te leren.”

Veiligheidsbonus

Cargill stimuleert veilig gedrag ook positief. Zo is er een veiligheidsbonus wanneer een jaar zonder ongevallen wordt afgesloten. Toch waarschuwt Dorus voor zelfgenoegzaamheid: “We hebben op dit moment heel goede veiligheidsstatistieken, maar je moet nooit denken dat je er bent. Als je dit wel denkt, wordt het gevaarlijk.”

Een belangrijk onderdeel van het veiligheidsbeleid is het toepassen van Human Organizational Performance (HOP). Die theorie gaat ervan uit dat mensen fouten maken en dat die fouten voorspelbaar zijn. “De mens wordt beïnvloed door de organisatie. We nemen maatregelen waardoor mensen minder fouten zullen maken”, legt Houweling uit. Het draait daarbij om het herkennen van risicovolle situaties: “Dat werknemers in de gaten hebben: nu kom ik in een gevaarlijk gebied, nu moet ik even stoppen.”

Minstens zo belangrijk is de aanspreekcultuur. “Dat je niet de andere kant op kijkt als je iets ziet waar je twijfels over hebt”, zegt Houweling. Die cultuur geldt voor iedereen, ongeacht de functie. “Spreek je de directeur aan als hij met verkeerde schoenen naar binnenloopt? Uiteraard. Dat is essentieel.” De platte organisatiestructuur van Cargill helpt daarbij.

Tot slot speelt de inrichting van de werkplek een grote rol. Verkeersstromen van heftrucks en voetgangers worden zoveel mogelijk gescheiden, bijvoorbeeld door voetgangersvrije zones. Het doel is helder: risico’s minimaliseren, alert blijven en veiligheid elke dag opnieuw serieus nemen. Zoals Houweling het samenvat: “Constant alert proberen te blijven is lastig, maar wel noodzakelijk.”