Verduurzamen in 2026: Europese duurzaamheidsregels in de praktijk

De Europese Green Deal is uitgegroeid van een ambitieus beleidsplan tot een uitvoeringsagenda. De nadruk ligt niet langer op het stellen van doelen, maar op werkbaarheid en concurrentiekracht. Ondernemers die gegevens slim koppelen, bijvoorbeeld tussen die van de wetten CSRD, CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) en EUDR, voldoen niet alleen sneller aan de regels, maar versterken ook hun handelspositie. Verduurzaming is daarmee geen keuze meer, maar een voorwaarde voor toekomstbestendig ondernemen.

Naleving vanzelfsprekend onderdeel

Die nieuwe Europese werkelijkheid vereist goed inzicht in de eigen keten. Bedrijven moeten kunnen aantonen waar grondstoffen vandaan komen, hoe producten zijn gemaakt en welke effecten processen hebben op mens en milieu. Dit vraagt om betrouwbare informatie, vastgelegd en gedeeld in de hele handelsketen. Wie nu al werkt met digitale systemen die deze gegevens verzamelen en koppelen, kan bovendien beter inspelen op veranderingen in de markt. Zo wordt naleving een vanzelfsprekend onderdeel van toekomstbestendig ondernemen.

Vanaf 2026 worden de Europese duurzaamheidsregels merkbaar in de dagelijkse praktijk. Wat de afgelopen jaren beleidsmatig is voorbereid, heeft inmiddels geleid tot concrete verplichtingen voor bedrijven. Die verplichte regels beïnvloeden de manier waarop ondernemingen gaan produceren, inkopen en rapporteren. De nieuwe wetgeving raakt vrijwel iedere schakel in de keten: van herkomst en grondstoffen tot verpakking, arbeidsomstandigheden en rapportage. We geven een overzicht van de belangrijkste Europese regels die vanaf 2026 in werking treden of waarmee bedrijven te maken kunnen krijgen.

1. European Deforestation Regulation. De EUDR moet ontbossing tegengaan. Bedrijven mogen bepaalde grondstoffen alleen nog verhandelen als zij kunnen aantonen dat die niet afkomstig zijn van ontbost land. De geolocatie (gps-coördinaten) van de productieplaats moet worden geregistreerd. De EUDR geldt vanaf 30 december 2025 voor grote en middelgrote bedrijven, met een overgangstermijn van zes maanden voor handhaving. Kleine bedrijven moeten per 30 december 2026 aan de EUDR voldoen. Er ligt een voorstel voor versoepeling en uitstel voor kleine en zogenoemde micro-ondernemingen. De EUDR dwingt bedrijven hun toeleveringsketen digitaal in kaart te brengen. Zonder nauwkeurige keteninformatie is naleving onmogelijk.
2. Carbon Border Adjustment Mechanism. CBAM zorgt ervoor dat importeurs betalen voor de vrijkomende CO₂-uitstoot bij de productie van ingevoerde goederen in de categorieën IJzer en staal, Cement, Meststoffen, Aluminium, Elektriciteit of Waterstof. Vanaf  1 januari 2026 start de definitieve fase van CBAM. Importeurs die kleine hoeveelheden CBAM-goederen (minder dan vijftig ton per jaar) invoeren, worden vrijgesteld van verplichtingen. Wie grotere hoeveelheden importeert, moet vooraf CBAM-toelating aanvragen en een prijs betalen voor de bijbehorende uitstoot. De regeling koppelt handel en klimaatbeleid direct aan elkaar. Importeurs hebben gedetailleerde emissiegegevens nodig om te kunnen blijven leveren aan de Europese markt.
3. Packaging and Packaging Waste Regulation. De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) is formeel al op 11 februari 2025 ingegaan. De verplichtingen vanuit deze Europese wet gaan stapsgewijs in, waarbij de eerste vanaf 12 augustus 2026 gelden. De PPWR stelt eisen aan het ontwerp en de samenstelling van verpakkingen in de EU om onder andere de enorme hoeveelheid afval terug te dringen. Ook etikettering en documentatie voor traceerbaarheid en recycling worden op een gegeven moment verplicht. De PPWR stimuleert bedrijven om verpakkingsinformatie digitaal te registreren. Zo kunnen ze voldoen aan de eisen voor hergebruik en recycling.
4. Ecodesign for Sustainable Products Regulation. De Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) legt de nadruk op repareerbaarheid en materiaalkeuze. Bepaalde producten mogen alleen nog op de Europese markt worden gebracht als ze over een digitaal productpaspoort (DPP) beschikken. Dit paspoort, opgenomen in het DPP-register van de Europese Commissie, bevat gegevens over de samenstelling, gebruikte materialen en afvalverwerking. De ESPR maakt digitalisering concreet: zonder betrouwbare productdata heb je geen toegang tot de markt. De ESPR wordt stapsgewijs ingevoerd vanaf 2027.
5. Forced Labour Regulation. De Forced Labour Regulation (FLR), gepubliceerd in 2024, gaat in op 14 december 2027. Deze Europese verordening verbiedt de verkoop en export van producten die met dwang­arbeid zijn gemaakt. De regels gelden voor alle marktdeelnemers. Medio 2026 publiceert de Europese Commissie handleidingen waarin zij uitlegt hoe bedrijven en overheden de wet in de praktijk kunnen uitvoeren. Ook hierbij speelt datagedreven inzicht een hoofdrol: bedrijven moeten weten waar, door wie en onder welke omstandigheden hun producten worden gemaakt.
6. Corporate Sustainability Reporting Directive. De CSRD verplicht grote ondernemingen om vanaf 2028 te rapporteren over hun impact op mens en milieu. De rapportage maakt deel uit van het bestuursverslag en volgt de Europese rapportagestandaarden (ESRS). Via het Omnibus I-voorstel werkt de Europese Commissie aan verdere vereenvoudiging van de regels, zodat de rapportagelast beter aansluit bij de omvang van bedrijven. Rapporteren wordt een integraal onderdeel van bedrijfsvoering. Wie data centraal opslaat, kan dezelfde informatie gebruiken voor meerdere verplichtingen.
7. Corporate Sustainability Due Diligence Directive. De CSDDD – ook wel de anti-wegkijkwet genoemd – verplicht grote ondernemingen om misstanden in hun volledige waardeketen te voorkomen en aan te pakken. De officiële drempel blijft voorlopig 1000 fte’s en een jaaromzet van 450 miljoen euro, maar een verhoging van de drempel is in voorbereiding. Het gaat om risico’s rond mensenrechten, milieu en goed bestuur. De richtlijn wordt staps­gewijs ingevoerd vanaf 2028. Ook mkb-bedrijven in ketens van grote ondernemingen krijgen indirect met de eisen van CSDDD te maken. Transparantie rond toeleveranciers wordt dus steeds belangrijker.
8. Voluntary SME Sustainability Reporting Standard. De Voluntary SME Sustainability Reporting Standard (VSME) is een vrijwillige standaard die mkb-bedrijven helpt gestructureerd over duurzaamheid te rapporteren. Dit vergroot inzicht, ondersteunt risicobeheersing en maakt financiering voor dit soort bedrijven toegankelijker. EFRAG, de Europese financiële rapportageraad, heeft daarvoor een digitaal instrument ontwikkeld dat gegevens omzet naar een zogenoemd XBRL-rapport. Zo kunnen ondernemers informatie digitaal delen en aansluiten bij Europese standaarden.

Al die nieuwe Europese wetten en regels vragen om meer dan alleen een vinkje. Ondernemingen moeten eerst helder hebben wat elke wet precies vraagt, wat ze betekenen voor hun eigen organisatie en hun keten, en hoe ze de wetten zo efficiënt mogelijk kunnen invoeren. Daarbij hoort ook: data kunnen delen met leveranciers, rapportages op elkaar laten aansluiten en meerdere verplichtingen tegelijk blijven bedienen.

Trade Compliance Community

Bij evofenedex werken lidbedrijven daarom samen in themagroepen rond de verschillende wetstrajecten én in community’s voor vakgebieden, zoals de Trade Compliance Community. Daar spiegelen bedrijven hun aanpak aan die van collega’s en experts, zodat ze niet alleen compliant zijn, maar hun verduurzamings- en handelsactiviteiten ook echt laten bijdragen aan een impactvolle bedrijfsvoering. Dankzij de nauwe contacten van evofenedex met beleidsmakers en hand­havende instanties kunnen signalen uit de themagroepen en community’s bovendien snel worden getoetst en, waar nodig, onder de aandacht worden gebracht. Zo dragen leden direct bij aan werkbare oplossingen rond beleid en uitvoering.

Trade compliance als motor

Bij evofenedex staat trade compliance centraal als motor die handel, duurzaamheid en geo­politiek met elkaar verbindt. Daarom helpt de vereniging zowel mkb- als grote bedrijven om compliance structureel onderdeel te maken van hun bedrijfsvoering. Door kennis en digitale hulpmiddelen aan te bieden, ondersteunt evofenedex haar leden om weerbaar en wendbaar te worden in een veranderende wereld.

Het naleven van nieuwe regels begint uiteraard met inzicht, maar vraagt vooral ook om actie. Breng nu al je keten in kaart en kijk met wie je samenwerkt. Investeer vervolgens in sterke ketenrelaties en beheer actief je datastromen, zodat je weet waar informatie vandaan komt en hoe die wordt gebruikt. Zorg ook voor intern draagvlak: betrek collega’s uit verschillende afdelingen, zodat na­­leving van regels onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk.

Of het nu gaat om herkomstinformatie voor de EUDR, CO₂-gegevens voor CBAM of productdata voor de PPWR en ESPR, naleving vraagt om betrouwbare, actuele en gekoppelde gegevens. Voor ondernemers wordt 2026 daarom niet alleen het jaar van uitvoering, maar ook van data en digitalisering. Wie nu investeert in het verzamelen van data, traceerbaarheid en samenwerking met ketenpartners, legt de basis voor soepele rapportages én versterkt ook voor de langere termijn zijn concurrentiekracht. Bedrijven die kennis met elkaar delen, vooruitdenken en slim handelen, bepalen straks de koers van een duurzamere en concurrerende handel en logistiek.

NB De informatie in dit artikel is bijgewerkt tot 12 november 2025.