Stijgende dieselprijzen zetten transportkosten onder druk

Voor handels en productiebedrijven en vervoerders betekent een stijgende brandstofprijs vaak een snelle stijging van de transportkosten. Die kostenstijging kan druk zetten op marges en liquiditeit en in sommige gevallen zelfs leiden tot negatieve resultaten. Goede afspraken over het doorberekenen van brandstofkosten kunnen helpen om deze risico’s te beperken.

Brandstofclausule / dieselclausule

Veel verladers en vervoerders maken voor een langere periode prijsafspraken in hun vervoerscontracten. Om schommelingen in brandstofprijzen op te vangen, wordt vaak een brandstofclausule, ook wel dieselclausule, opgenomen.

In deze clausule staat beschreven hoe transporttarieven worden aangepast wanneer de brandstofprijs stijgt of daalt.

Een belangrijk uitgangspunt is dat de clausule twee kanten op werkt. Niet alleen prijsstijgingen, maar ook prijsdalingen van brandstof worden op dezelfde manier doorberekend in het transporttarief. Dit zorgt voor transparantie en een eerlijke verdeling van risico’s tussen verlader en vervoerder.

Hernieuwde afspraken: kortere meetperiode

Wanneer brandstofprijzen sterk stijgen of dalen, kunnen de afgesproken bandbreedtes in een bestaande brandstofclausule worden overschreden. In dat geval kan het verstandig zijn om samen opnieuw naar de afspraken te kijken.

Het kan bijvoorbeeld helpen om een kortere meetperiode af te spreken. Op basis daarvan kan een dieseltoeslag sneller worden aangepast aan de actuele marktontwikkelingen. Zo voorkom je dat één van beide partijen langere tijd met een onrealistisch kostenniveau blijft werken. Een kortere meetperiode leidt wel tot een grotere administratieve last.

Goed overleg tussen verlader en vervoerder is hierbij essentieel. Door transparant te zijn over kostenontwikkelingen blijven beide partijen beter voorbereid op veranderingen.

Waar moet een brandstofclausule aan voldoen?

Bij het opstellen of aanpassen van een brandstofclausule zijn een aantal punten belangrijk:

• De basisprijs (ijkpunt). Welke dieselprijs geldt als uitgangspunt op het moment dat de overeenkomst wordt afgesloten?
• De referentieprijs. Welke leverancier of prijsbron wordt gebruikt om prijsontwikkelingen te volgen? Denk bijvoorbeeld aan een adviesprijs of een gemiddelde pompprijs. Consistentie is hierbij belangrijk.
• De meetmethode. Wordt uitgegaan van een gemiddelde referentieprijs over een bepaalde periode of van de prijs aan het einde van de periode?
• Doorwerking van prijswijzigingen. Wordt een prijsaanpassing met terugwerkende kracht toegepast of geldt deze als nieuwe basis voor een volgende periode?

Met deze afspraken kan objectief worden vastgesteld in hoeverre de gemiddelde dieselprijs afwijkt van de prijs bij aanvang van de overeenkomst.

Voorbeeld van een dieselclausule

Een veelgebruikte formulering van een dieselclausule is bijvoorbeeld:

“Wanneer de gemiddelde dieselprijs met … procent stijgt of daalt, wordt de vrachtprijs met … procent aangepast.”

Stel dat de dieselprijs in een kwartaal gemiddeld 5 procent stijgt en het brandstofaandeel in de totale transportkosten 20 procent bedraagt. Dan leidt dit tot een verhoging van de totale transportkosten van:

5,0 × 0,20 = 1 procent

Bij een daling van de dieselprijs zou dezelfde berekening dus leiden tot een verlaging van het transporttarief.

Geen brandstofclausule in het contract?

Als er in een vervoers- of raamovereenkomst niets is vastgelegd over het doorberekenen van brandstofkosten, kan een vervoerder niet zomaar een toeslag invoeren. In dat geval is zo’n toeslag feitelijk een voorstel tot wijziging van de overeenkomst.

De verlader hoeft dit voorstel niet automatisch te accepteren en kan hier voorwaarden aan verbinden. Soms staat het doorberekenen van brandstofkosten echter in de algemene voorwaarden van de vervoerder.

Omdat eenzijdige toeslagen voor onduidelijkheid kunnen zorgen, verdient een duidelijk afgesproken brandstofclausule in het contract altijd de voorkeur.

Transportkosten stijgen ook door andere factoren

Brandstof is niet de enige kostenpost die onder druk staat. De totale kosten van transport nemen momenteel op meerdere fronten toe.

Zo gaat in Nederland op 1 juli 2026 de vrachtwagenheffing van start, wat extra kosten met zich meebrengt voor wegtransport. Ook stijgende loonkosten, onderhoudskosten en investeringen in verduurzaming spelen een rol.

Juist daarom is regelmatig overleg tussen vervoerder en verlader belangrijk. Door samen tijdig naar kostenontwikkelingen te kijken, voorkom je verrassingen en kan soms een deel van de kostenstijging worden beperkt.

Tips om brandstof te besparen

Naast contractuele afspraken kun je als ondernemer ook maatregelen nemen om het brandstofverbruik te verlagen:

• Probeer brandstof collectief of in grotere volumes in te kopen om korting te bedingen.
• Stimuleer zuinig rijgedrag bij chauffeurs, bijvoorbeeld door trainingen in efficiënt rijden.
• Gebruik waar mogelijk cruisecontrol en vermijd onnodig optrekken en remmen.
• Stel snelheidsbegrenzers optimaal af.
• Kijk kritisch naar routeplanning en vermijd onnodige kilometers.
• Controleer regelmatig de bandenspanning en kies banden met een gunstige rolweerstand.

Relatief kleine verbeteringen kunnen samen een aanzienlijk verschil maken in het totale brandstofverbruik.

Blijf op de hoogte van brandstofprijzen

Brandstofkosten maken gemiddeld ongeveer 18 procent van de totale transportkosten uit. Het is daarom belangrijk om inzicht te hebben in prijsontwikkelingen. Een actueel overzicht van brandstofprijzen – bijvoorbeeld voor Euro 95, diesel, LNG, AdBlue en HVO100 – kan helpen bij onderhandelingen over transporttarieven en bij het toepassen van brandstofclausules. Door prijsontwikkelingen structureel te volgen, kun je sneller inspelen op veranderingen in de markt.