Zes grootste wijzigingen nieuwe douanewetboek op een rij

Deze datahub wordt de digitale ruggengraat voor douane­formaliteiten, risicoanalyse, toezicht en samenwerking tussen autoriteiten. De vraag is straks niet zozeer: wat staat er in de aangifte? Maar meer: om welke data gaat het, wanneer zijn deze beschikbaar en zijn ze juist? Voor bedrijven betekent dit een fundamentele verschuiving. Douanecompliance wordt datacompliance. Artikeldata, oorsprongsinformatie, waardebepaling, vergunningen en inzicht in exportcontrol moeten eerder in het proces beschikbaar zijn. In dit artikel lees je de zes grootste wijzigingen in het nDWU en sluiten we af met wat je nu al kunt doen om je hier op voor te bereiden.

1. Verschuiving naar controle vooraf

Een belangrijke wijziging is de verschuiving van controle achteraf naar controle vooraf. Doordat gegevens straks eerder en centraler beschikbaar zijn, kan de Douane vóór de vrijgave al beoordelen of goederen risico’s opleveren. Dit kan gaan om financiële risico’s, zoals onderwaardering of een onjuiste indeling, maar ook om productveiligheid, milieuregels of intellectueel eigendom.

2. Meer Europese sturing

Ook bestuurlijk verandert er veel. De uitvoering van douaneregels blijft grotendeels nationaal, maar daarbovenop komt een nieuwe Europese laag: de EU Customs Authority. Deze autoriteit krijgt taken op het gebied van data- en risico­beheer, IT, crisismanagement en het uniform toepassen van douaneregels.

3. Grotere verantwoordelijkheid importeurs en exporteurs

Het nDWU legt meer verantwoordelijkheid bij importeurs en exporteurs. Daarbij gaat het niet alleen om klassieke douaneonderwerpen zoals oorsprong, waarde en tariefindeling. Importeurs moeten ook waarborgen dat goederen voldoen aan andere wetgeving waarbij de Douane een controlerende rol heeft. Zoals Europese wetgeving rond productveiligheid en milieuregels, de ontbossingsverordening en regels rond intellectueel eigendom.

4. E-commerce stevig aangepakt

Een van de ingrijpendste onderdelen van het nDWU betreft e-commerce. Het huidige douanesysteem is nooit ontworpen voor miljoenen kleine pakketjes uit derde landen. Bij afstands­­verkopen ziet de Europese Unie de leverancier of facilitator – bijvoorbeeld een online platform – nadrukkelijker als importeur. De consument is niet langer de douanerechtelijke hoofdrolspeler bij een online aankoop. Daarnaast verdwijnt de vrijstelling van douanerechten voor goederen met een totaalwaarde tot 150 euro. (Noot van evofenedex: de vrijstelling van invoerrechten voor zendingen met een waarde tot 150 euro is op 1 juli 2026 vervallen) Ook voert Brussel een Europese handling fee in voor afstandsverkopen. 

5. Grotere rol voor de indirecte vertegenwoordiger

Onder het huidige Douanewetboek van de Unie is de indirecte vertegenwoordiger aansprakelijk voor een douaneschuld. Onder het nDWU wordt die positie breder. De vertegenwoordiger neemt in belangrijke mate ook verplichtingen van de importeur of exporteur over, bijvoorbeeld verplichtingen die voortvloeien uit nieuwe wetgeving waarop de Douane (mede) toezicht houdt. Dit betekent dat risico’s niet langer beperkt blijven tot een verkeerde goederencode of douanewaarde. Ook product­veiligheid, exportcontrol en milieuregels kunnen een rol spelen.

6. Trust and Check trader

De vergunning voor de Authorised Economic Operator (AEO) blijft bestaan, maar krijgt gezelschap van een nieuw top­regime: de Trust and Check trader. Dit regime is bedoeld voor ondernemingen die zeer betrouwbaar en transparant zijn. Bedrijven kunnen onder voorwaarden profiteren van vereenvoudigingen, zoals een snellere vrijgave van goederen en logistieke voordelen. Daar staat tegenover dat onder­nemingen de Douane vergaande toegang moeten geven tot hun systemen en gegevens.

Neem nu al maatregelen

Hoewel het nDWU pas vanaf 2028 gefaseerd in werking treedt, moeten veel ondernemingen ruim daarvoor al maatregelen nemen. De benodigde veranderingen raken niet alleen de douaneafdeling, maar vaak ook IT, inkoop, logistiek, finance en compliance. Bedrijven doen er daarom verstandig aan nu al kritisch te kijken naar de kwaliteit van hun artikeldata, de betrouwbaarheid van productinformatie en de manier waarop ze gegevens intern delen. Ook contracten met leveranciers, platforms en douanevertegenwoordigers verdienen aandacht. Wie verantwoordelijk is voor data of productcompliance, zal in de praktijk steeds belangrijker worden.

Daarnaast is het verstandig om bestaande vergunningen, AEO-processen en interne controles tegen het licht te houden. Organisaties die hun processen nu al moderniseren, kunnen deze straks makkelijker en beter aansluiten op het nieuwe Europese douanesysteem.

Foto's: Douane Nederland.

Dit artikel is een samenvatting van een artikel dat is geschreven door mr. Rob de Bakker RB, adviseur bij Customs Knowledge, voor Globe, het vakblad voor internationaal ondernemers van evofenedex. Het volledige artikel lees je hier.