Rabobank: Nederland verliest concurrentiekracht ten opzichte van België en Denemarken

De analyse laat zien dat Nederland op meerdere fronten terrein verliest. Waar België en Denemarken hun productiviteit de afgelopen jaren sterker verbeteren, blijft die ontwikkeling in Nederland achter. Tegelijk stijgen de kosten voor bedrijven, wat de concurrentiepositie verder onder druk zet.

Productiviteit

Nederlandse bedrijven halen minder groei uit dezelfde inzet van arbeid dan concurrenten in andere landen. Vooral in de Verenigde Staten en Denemarken stijgt de productiviteit mee met de loonkosten. In Nederland blijft die ontwikkeling achter en in de externe sector staat de productiviteit al veertien jaar stil. Dat maakt de economie kwetsbaar en zet het toekomstige verdienvermogen onder druk. Denemarken laat zien dat het ook anders kan. Daar gaat een hoge productiviteitsgroei samen met stabiele loonkosten. Rabobank wijst op verschillende verklaringen, zoals een goed functionerende arbeidsmarkt, investeringen in technologie en infrastructuur en sterke instituties. Op onderdelen als overheidseffectiviteit, regelgeving en rechtszekerheid scoort Denemarken hoger dan Nederland en België.

Brede welvaart

Rabobank kijkt niet alleen naar economische groei, maar ook naar brede welvaart. Dat gaat over factoren als inkomen, gezondheid en leefomgeving. Nederland scoort hier nog steeds relatief goed, maar de voorsprong neemt af. Nederland, België en Denemarken behoren tot de landen met de hoogste brede welvaart. Denemarken neemt binnen deze groep de koppositie in en kent bovendien relatief kleine regionale verschillen. Nederland presteert sterk op maatschappelijke betrokkenheid, maar blijft iets achter op het gebied van baanzekerheid.

Energiekosten

De sterk gestegen energiekosten zetten de concurrentiepositie verder onder druk, vooral in energie-intensieve sectoren. Sectoren waarin Nederland traditioneel sterk is, zoals chemie, logistiek en de voedingsmiddelenindustrie, zien hun kostenvoordeel afnemen of verdwijnen. De oorlog in het Midden-Oosten hebben de energieprijzen opnieuw opgedreven en ondanks een wapenstilstand blijven de prijzen voorlopig waarschijnlijk hoog. Voor sommige bedrijven biedt dat nog een tijdelijk voordeel, bijvoorbeeld door minder concurrentie. Bij andere bedrijven wegen de hogere kosten juist zwaarder en komt de winstgevendheid verder onder druk te staan.