07-10-2026

Gastcolumn - Trade compliance in AI-tijdperk: van afvinklijstje naar veerkracht

Handelsspanningen als gevolg van alle Trump-tarieven, nieuwe Europese duurzaamheidswetten, de toenemende e-commercestromen en daaropvolgende maatregelen, energiecrises en oorlogen. Het afvinklijstje om goederen in- of uit te klaren wordt iedere dag langer. Hierdoor staat trade compliance in toenemende mate in de belangstelling. Tegelijkertijd worstelen bedrijven met een veelheid aan nieuwe en steeds sneller veranderende maatregelen.

Die worsteling komt vooral voort uit twee vragen: bij wie komen alle nieuwe verplichtingen terecht en hoe komen organisaties aan de benodigde data? Dat zijn geen eenvoudige vragen. Neem bijvoorbeeld nieuwe duurzaamheidswetten zoals CBAM, PPWR en EUDR. Deze houden weinig rekening met de wijze waarop organisaties traditioneel zijn ingericht en hoe verantwoordelijkheden daarbinnen zijn verdeeld. Ze raken namelijk niet alleen de afdeling voor trade compliance, maar ook de afdelingen voor inkoop, logistiek, finance, legal, sustainability en IT. Hoewel deze afdelingen dit niet altijd onderkennen, zijn ze allemaal nodig om ervoor te zorgen dat de organisatie aan de nieuwe verplichtingen kan voldoen.

Dit is te meer een uitdaging omdat de benodigde informatie verspreid aanwezig is binnen de organisatie en zich vaak zelfs daarbuiten bevindt, bijvoorbeeld bij leveranciers, klanten en andere ketenpartners. Dat vraagt om multidisciplinaire teams die gezamenlijk aan de slag gaan om over de juiste informatie te beschikken. Hoewel organisaties over steeds meer informatie (behoren te) beschikken, is er steeds minder tijd om die informatie te verwerken en te rapporteren.

Het inroepen van AI-hulp kan niet los worden gezien van het belang van kwalitatief goede data

Dr. Martijn L. Schippers LL.M

Douane-expert bij EY, universitair hoofddocent Douanerecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en douaneopleidingscoördinator bij European Fiscal Studies.

Kunstmatige intelligentie (AI) kan een helpende hand bieden bij routinematige werkzaamheden, zoals dataverwerking en -validatie, het genereren van rapportages, het monitoren van wetswijzigingen en het beantwoorden van standaardvragen. Tegelijk blijft menselijke controle onmisbaar. Strategische keuzes over supply chains, geopolitieke risico's en de interpretatie van complexe regelgeving kunnen we niet volledig aan AI overlaten. Ook het onderhouden van relaties met autoriteiten, leveranciers en klanten blijft mensenwerk. AI kan ondersteunen, maar niet vervangen.

Het inroepen van AI-hulp kan niet los worden gezien van het belang van kwalitatief goede data. Want AI fixt slechte data niet. Integendeel, het versterkt bestaande fouten. De bekende uitspraak garbage in, garbage out geldt meer dan ooit. Wanneer oorsprongs- of classificatiegegevens onjuist zijn, productdata onvolledig zijn of leveranciersinformatie ontbreekt, zal een AI-oplossing dezelfde fouten sneller en op grotere schaal reproduceren. Organisaties die AI succesvol willen inzetten voor trade compliance moeten daarom eerst investeren in een stevige datafundering. Data moeten accuraat, beschikbaar, veilig, vindbaar en bruikbaar zijn. Pas wanneer aan die voorwaarden wordt voldaan, kan AI daadwerkelijk waarde toevoegen.

De toekomst van trade compliance draait daarom niet om de vraag of AI de trade compliance-professional gaat vervangen. De relevante vraag is welke organisaties erin slagen AI, data en menselijke expertise en inzet met elkaar te verbinden. In een wereld waarin regelgeving sneller verandert dan ooit, wordt compliance met de juiste verbinding tussen deze drie factoren steeds minder een administratief afvinklijstje en steeds meer een strategische functie die de veerkracht van de onderneming bepaalt.

Tekst

Martijn Schippers