RIVM: werknemers zien verband tussen stress en ongevallen

Het RIVM bouwt met dit onderzoek voort op eerdere inzichten uit 2025. Toen bleek al dat psychosociale arbeidsbelasting (PSA) invloed heeft op onveilig gedrag en (bijna-)ongevallen. PSA is een verzamelnaam voor factoren op het werk die stress veroorzaken. Denk aan tijdsdruk, ongewenst gedrag, onzekerheid over baanbehoud en gebrek aan zelfstandigheid.

In het nieuwe onderzoek kijkt het RIVM hoe werknemers dat zelf ervaren. De deelnemers uit het onderzoek werken in vier distributiecentra in Nederland. Toch speelt dit onderwerp breder. Volgens het RIVM geldt dit voor alle sectoren met fysiek werk of waar relatief veel ongevallen voorkomen.

Ervaringen op werkvloer

Voor het onderzoek sprak het RIVM met magazijnmedewerkers, leidinggevenden en professionals in HR en veiligheid. Zij werken in de sector vervoer en opslag, waar relatief veel ongevallen voorkomen. Magazijnmedewerkers geven aan dat vooral tijdsdruk de veiligheid onder druk zet. In drukke perioden moeten medewerkers snel veel werk verzetten. Dat leidt tot stress, vermoeidheid en soms irritaties. Hierdoor neemt de concentratie af en groeit de kans op fouten en gevaarlijke situaties.

Ook andere factoren spelen mogelijk een rol. Deelnemers hebben weinig ervaring met ongewenst gedrag en baanonzekerheid, maar denken dat ook deze factoren kunnen afleiden. Werknemers letten dan minder goed op, wat risico’s vergroot.

Een hoge risicofactor

Hans Stegeman, manager Gevaarlijke Stoffen en Veiligheid bij evofenedex : “Een aanrijding met een heftruck tegen een stelling of het laten vallen van gevaarlijke stoffen zie je direct, de oorzaak vaak niet. PSA werkt sluipend. Het leidt tot minder focus, tragere reacties en een aantoonbaar hogere foutkans. Voor mij als hogere veiligheidskundige is dat helder: dit is geen ‘zacht’ thema, maar een volwaardige risicofactor met directe impact op veiligheidsprestaties. Veiligheid vraagt daarom meer dan regels en techniek alleen. Het vraagt om grip op werkdruk, gedrag en cultuur. Dáár wordt het verschil gemaakt.”

Ruimte voor verbetering

Bedrijven nemen al maatregelen om PSA te beperken. Vaak gebeurt dat op het moment dat problemen zichtbaar worden. Volgens de deelnemers ligt er juist een kans om eerder in te grijpen en klachten te voorkomen. Zo helpen betere planningen en een goede inwerkperiode voor nieuwe medewerkers om tijdsdruk te verlagen. Ook kan het opstellen van gezamenlijke gedragsregels bijdragen aan een veilige werkomgeving.

Advies

Het RIVM adviseert bedrijven om meer aandacht te hebben voor de invloed van PSA op fysieke veiligheid. Ook in hulpmiddelen en richtlijnen moet dit nadrukkelijker terugkomen.

In de handel en logistiek kunnen piekdrukte en strakke planningen direct invloed hebben op de werkvloer. Dat sluit aan bij recente bevindingen van de Nederlandse Arbeidsinspectie, die aangeeft dat nog veel bedrijven niet voldoen aan de regels voor gezond en veilig werken. Juist daarom is het belangrijk om stressfactoren tijdig te herkennen en aan te pakken, zodat medewerkers veilig kunnen blijven werken.